Tế bào ung thư hình thành từ đâu trong cơ thể?
Về bản chất, tế bào ung thư bắt nguồn từ những tế bào khỏe mạnh bình thường khi xảy ra đột biến gen. Các đột biến này khiến tế bào mất khả năng kiểm soát chu kỳ phân chia và không còn tuân theo cơ chế tự hủy tự nhiên của cơ thể.
Nguyên nhân gây đột biến gen rất đa dạng. Khi cơ thể lão hóa, quá trình sao chép DNA có thể xuất hiện sai sót một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, nhiều yếu tố từ môi trường bên ngoài cũng làm gia tăng nguy cơ biến đổi nhiễm sắc thể như: Bức xạ, hóa chất độc hại, rượu bia, khói thuốc lá, tia cực tím, cũng như một số loại virus gây bệnh.
Khi đã hình thành, tế bào ung thư hoạt động mạnh mẽ và khó kiểm soát. Không giống tế bào bình thường, chúng không chết theo chương trình sinh học mà tiếp tục phân chia không ngừng, xâm lấn mô xung quanh và lan rộng trong cơ thể, gây tổn thương nghiêm trọng đến các cơ quan.
Ảnh minh họa
Vì sao tế bào ung thư thường rất khó phát hiện?
Trong cơ thể chúng ta, các tế bào ung thư hình thành và ẩn náu giữa các tế bào khỏe mạnh bình thường để tránh khỏi sự cảnh giác của hệ thống miễn dịch. Tế bào ung thư rất khó bị phát hiện và tiêu diệt vì chúng có khả năng ngụy trang rất tài tình.
Chẳng hạn có một số khối u tiết ra loại protein có tính chất tương tự như protein do các hạch bạch huyết sản xuất. Nhờ đó, chúng tạo ra một lớp vỏ bọc hoàn hảo để giúp chúng trông giống như mô hạch bạch huyết và thành công phát triển mà không gặp phải bất kỳ sự can thiệp nào từ hệ miễn dịch.
Tuy nhiên, tế bào ung thư cũng cần oxy và các chất dinh dưỡng thiết yếu từ máu để giúp chúng phát triển. Khi chúng sinh sôi nảy nở không ngừng, chúng tạo thành những khối u bám chặt vào niêm mạc và mạch máu gần đó (đây cũng là một dấu hiệu nhận biết sự hiện diện của tế bào ung thư).
Sự gia tăng mạch máu này đóng vai trò như một tín hiệu cảnh báo cơ thể đang có dấu hiệu bất thường, có thể ung thư đã bén rễ. Tế bào ung thư sẽ thông qua các mạch máu mới được hình thành này để di chuyển và lây lan sang những cơ quan khác trong cơ thể.
8 dấu hiệu cảnh báo cơ thể tiềm ẩn tế bào ung thư
Ảnh minh họa.
Sụt cân nhanh, không rõ nguyên nhân
Sụt cân không chủ ý, đặc biệt khi giảm trên 5% trọng lượng cơ thể trong vòng 6–12 tháng, có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư. Các tế bào ung thư giải phóng cytokine gây viêm, làm rối loạn chuyển hóa, tăng tiêu hao năng lượng và dẫn đến hội chứng suy mòn (cachexia), dù người bệnh vẫn ăn uống bình thường.
Triệu chứng này thường gặp ở ung thư tụy, dạ dày, phổi, thực quản… và cần được thăm khám sớm để ngăn ngừa tế bào ung thư tiến triển nặng.
Mệt mỏi kéo dài, không cải thiện khi nghỉ ngơi
Mệt mỏi mạn tính có thể xuất phát từ việc khối u "chiếm dụng" năng lượng và chất dinh dưỡng của cơ thể. Đồng thời, tế bào ác tính còn tiết ra các chất gây viêm làm rối loạn chuyển hóa, khiến người bệnh luôn trong trạng thái kiệt sức.
Đây có thể là dấu hiệu của ung thư máu, ung thư vú, tuyến tiền liệt hoặc phổi.
Đau kéo dài, không rõ nguyên nhân
Khi khối u phát triển, chúng có thể chèn ép dây thần kinh, xương hoặc các mô xung quanh, gây đau âm ỉ hoặc dữ dội. Ngoài ra, tế bào ung thư còn tiết các chất gây đau thần kinh khiến cơn đau dai dẳng, khó đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường.
Đau kéo dài, ngày càng tăng và không liên quan đến chấn thương là dấu hiệu không nên chủ quan.
Thay đổi bất thường trên da
Những thay đổi ở da như nốt ruồi to nhanh, đổi màu, méo dạng, loét lâu lành hoặc chảy máu có thể là dấu hiệu của ung thư da.
Ngoài ra, ung thư gan, tụy hoặc đường mật còn có thể gây vàng da, ngứa hoặc sạm da. Việc phát hiện sớm những bất thường này giúp ngăn ngừa tế bào ung thư lan rộng, tăng khả năng điều trị thành công.
Ảnh minh họa.
Chảy máu bất thường
Chảy máu không rõ nguyên nhân là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của nhiều loại ung thư.
Ra máu âm đạo ngoài kỳ kinh hoặc sau mãn kinh có thể liên quan đến ung thư nội mạc tử cung; tiểu ra máu có thể gặp trong ung thư thận, bàng quang; đại tiện ra máu là dấu hiệu nghi ngờ ung thư đại trực tràng; ung thư máu có thể gây chảy máu cam, chảy máu chân răng, bầm tím do giảm tiểu cầu.
Xuất hiện khối u
Sự tăng sinh mất kiểm soát của tế bào ung thư có thể tạo ra các khối u cứng, đau hoặc không đau, kèm theo sưng hạch bạch huyết. Khi bệnh tiến triển, khối u có thể chèn ép mạch máu và dây thần kinh, gây nhiều biến chứng nguy hiểm.
Ho kéo dài hoặc thay đổi giọng nói
Ho dai dẳng, khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói kéo dài có thể là dấu hiệu của ung thư phổi hoặc ung thư thanh quản. Nguyên nhân là do tế bào ác tính gây viêm, kích thích hoặc chèn ép dây thanh âm và đường hô hấp.
Rối loạn tiêu hóa kéo dài
Khó tiêu, đầy hơi, chán ăn, buồn nôn hoặc đau bụng kéo dài có thể là biểu hiện sớm của ung thư dạ dày, gan hoặc đường tiêu hóa. Khi các triệu chứng không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt, người bệnh cần đi khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác.
Cần làm gì để ngăn ngừa tế bào ung thư
Các chuyên gia khuyến cáo, không phải mọi triệu chứng trên đều là ung thư, tuy nhiên sự kéo dài và tiến triển bất thường của chúng là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Việc khám sức khỏe định kỳ, tầm soát ung thư theo độ tuổi, kết hợp lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, hạn chế rượu bia, thuốc lá là những biện pháp hiệu quả giúp ngăn ngừa tế bào ung thư hình thành và phát triển, bảo vệ sức khỏe lâu dài.
3 "nguyên tắc" giúp ngăn ngừa tế bào ung thư
Bởi đặc tính lây lan và phát triển mạnh mẽ của tế bào gây ung thư mà con người cần phải cẩn trọng hơn trong bảo vệ sức khoẻ. Để hạn chế mắc bệnh ung thư cũng như ngăn chặn các tế bào gây ung thư phát triển thì cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
Xây dựng chế độ ăn khoa học
Biện pháp tốt nhất để phòng bệnh ung thư là nâng cao hệ miễn dịch của cơ thể. Dinh dưỡng chính là yếu tố quyết định lớn đến thể trạng cơ thể. Bạn nên ăn nhiều rau, hoa quả tươi, ngũ cốc và thực phẩm chứa nhiều chất xơ, các loại trái cây có chất chống oxy hoá.
Bên cạnh đó, bạn cũng cần tăng cường bổ sung vitamin và chất khoáng cho cơ thể, ăn đa dạng và chế biến món ăn đơn giản nhất có thể như luộc, hấp. Đặc biệt, bạn tuyệt đối không ăn nhiều đường bởi chất ngọt là yếu tố giúp phát triển khối u, hạn chế ăn thịt đỏ như thịt bò và nên ăn thịt gà, các loại cá.
Sinh hoạt lành mạnh
Bạn nên biết phân bố hợp lý thời gian làm việc, nghỉ ngơi và giải trí. Khả năng phục hồi của cơ thể đa số phụ thuộc vào các thói quen sinh hoạt hằng ngày. Nếu bạn ngủ không đủ giấc hay thường xuyên phải căng thẳng thì hệ miễn dịch giảm sút nhanh chóng từ đó làm nhen nhóm sự phát triển của "mầm bệnh".
Duy trì thói quen vận động
Theo nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, nhóm người siêng vận động ít mắc các bệnh ung thư hơn. Điều này cũng dễ hiểu bởi tập luyện thể dục thể thao sẽ tăng cường hệ miễn dịch, ngăn chặn sự phát triển và lây lan của các tác nhân truyền nhiễm. Bên cạnh đó hoạt động thể chất giúp giảm nồng độ insulin và các yếu tố phát triển khối u hiệu quả.
Việc duy trì luyện tập giúp cơ thể kiểm soát tốt cân nặng, ngăn được tình trạng béo phì. Chính béo phì là nguyên nhân kích thích nhiều loại ung thư phát triển. Đặc biệt, tập luyện tăng dòng máu tới các cơ quan như gan, thận, ruột nên đây sẽ là cách tăng cường hoạt động đào thải chất độc ra cơ thể từ đó chặn đứng tế bào ung thư phát triển.
Thói quen âm thầm 'nuôi lớn' tế bào ung thư, nhiều người Việt đang mắc phảiGĐXH - Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là cách giảm nguy cơ hình thành tế bào ung thư đơn giản nhưng và mang lại lợi ích lâu dài.
