Cơ quan y tế quốc gia Trung Quốc hôm 12/1 công bố chính sách mới tại Bắc Kinh, cho phép những người nghỉ hưu được hoàn trả chi phí khám thai định kỳ, theo SCMP. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/1, đồng thời nâng mức trần hoàn trả chi phí y tế liên quan từ 3.000 nhân dân tệ (hơn 11 triệu đồng) lên 10.000 nhân dân tệ (gần 38 triệu đồng) mỗi người. Chính sách này cũng mở rộng quyền lợi cho nam giới đang làm việc tại Bắc Kinh, hỗ trợ phí khám thai nếu người vợ của họ thất nghiệp.
Tuy nhiên, việc đưa nhóm "người nghỉ hưu" vào danh sách thụ hưởng lập tức tạo ra làn sóng tranh luận gay gắt. Trên các nền tảng mạng xã hội, chủ đề này thu hút hơn 7 triệu lượt tương tác, phần lớn bày tỏ sự hoài nghi về cơ sở sinh học và tính hiệu quả của quy định.
Dư luận cho rằng chính sách thiếu tính thực tiễn khi độ tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ Trung Quốc là 48,72 tuổi (theo Tạp chí Chăm sóc Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em Trung Quốc), trong khi lộ trình nghỉ hưu mới từ năm 2025 quy định nữ giới nghỉ hưu ở tuổi 55-58. Một bình luận nhận được nhiều sự đồng thuận đặt câu hỏi: "Liệu nhà làm luật có thực sự tin rằng những người đã nghỉ hưu vẫn còn khả năng sinh con?".
Theo khảo sát từ các bệnh viện công lập hạng A (cấp cao nhất trong hệ thống y tế Trung Quốc) tại Bắc Kinh, một thai phụ cần thực hiện trung bình 12-14 lần khám định kỳ trong suốt thai kỳ. Chi phí cho toàn bộ quá trình này dao động từ 4.000 đến 6.000 nhân dân tệ (khoảng 14-21 triệu đồng). Trong đó bao gồm các khoản phí cố định như: phí lập hồ sơ thai sản (Jiandang), xét nghiệm máu, sàng lọc dị tật (như NIPT), và các lần siêu âm hình thái 4D. Trước đây, mức trần hoàn trả 3.000 nhân dân tệ buộc người dân phải tự chi trả phần lớn số tiền còn lại. Với mức trần mới 10.000 nhân dân tệ, về lý thuyết, bảo hiểm sẽ chi trả toàn bộ chi phí khám thai tại hệ thống y tế công lập, giúp thai phụ "không tốn một đồng" cho hạng mục này.
Tuy nhiên, con số này trở nên "như muối bỏ bể" nếu so sánh với khu vực tư nhân. Tại các bệnh viện tư thục hoặc quốc tế ở quận Triều Dương hay Hải Điến (Bắc Kinh), một gói khám thai tiêu chuẩn (chưa bao gồm chi phí sinh nở) có giá từ 20.000 đến hơn 30.000 nhân dân tệ (70-100 triệu đồng).
Các nghệ sĩ cao tuổi biểu diễn văn nghệ trong một sự kiện do Bảo tàng Phong tục Dân gian Bắc Kinh tổ chức ngày 23/10/2023. Ảnh: China Daily
Lý giải về quy định gây tranh cãi, ông Zhong Chongming, nguyên nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Bảo hiểm Y tế Quốc gia (Đại học Y Thủ đô), cho rằng đây là bước đi nhằm đảm bảo sự công bằng tuyệt đối trong hệ thống an sinh, không bỏ sót bất kỳ đối tượng nào. Ông Zhong nhấn mạnh không ai quyết định sinh con chỉ vì khoản hoàn trả chi phí khám thai, nhưng nếu một người nghỉ hưu mang thai, họ xứng đáng hưởng quyền lợi như những nhóm lao động khác.
Thực tế y khoa Trung Quốc gần đây vẫn ghi nhận các trường hợp sinh con ở độ tuổi cao. Điển hình là trường hợp sản phụ 60 tuổi tại Hà Bắc sinh con trai khỏe mạnh hồi tháng 6/2025, hay một phụ nữ cùng độ tuổi tại Nam Kinh sinh nở thành công.
Động thái của Bắc Kinh nằm trong chiến lược tổng thể nhằm đảo ngược đà suy giảm dân số kéo dài 7 năm liên tiếp. Dù tỷ lệ sinh gần đây hồi phục nhẹ lên mức 6,77/1.000 dân nhờ tâm lý chọn "năm rồng" để sinh con, giới chức Trung Quốc vẫn chịu áp lực lớn về khủng hoảng nhân khẩu học.
Để giải quyết bài toán này, chính phủ Trung Quốc liên tiếp đưa ra các đòn bẩy kinh tế - xã hội mạnh mẽ. Sau khi chấm dứt chính sách một con vào năm 2015 và cho phép sinh con thứ ba năm 2021, nước này đã công bố mức trợ cấp 3.600 nhân dân tệ cho mỗi trẻ dưới 3 tuổi vào năm ngoái. Đầu năm 2026, Trung Quốc chấm dứt 32 năm miễn thuế đối với các biện pháp tránh thai, bắt đầu áp thuế VAT 13% lên bao cao su và các sản phẩm tương tự.
Giới quan sát nhận định, việc lấp đầy các "khoảng trắng" pháp lý, bao gồm cả quyền lợi cho người nghỉ hưu, cho thấy nỗ lực của chính quyền trong việc xây dựng xã hội thân thiện với sinh sản và chăm sóc nhân văn toàn vòng đời, bất chấp những lo ngại về tác dụng phụ như gia tăng bệnh lây truyền qua đường tình dục do chính sách thuế mới.
Bình Minh (Theo SCMP, The Paper)
