6 giờ chiều, anh Trương Quốc Cường (Trung Quốc) lái xe rời công ty về nhà sau một ngày làm việc căng thẳng. Ở tuổi 39, là shipper, anh gần như quen với nhịp sống vội vàng: buổi trưa thường chỉ kịp ăn tạm một suất đồ ăn nhanh rồi quay lại bàn làm việc xử lý giấy tờ.
Giữa đường về, cánh tay trái của anh đột ngột tê dại, ngực tức nặng, hơi thở gấp gáp. Hoảng sợ, anh tấp xe vào lề nhưng tình trạng không thuyên giảm, cuối cùng phải nhờ người đi đường đưa vào bệnh viện.
Không phải collagen hay thuốc bổ: Đây là thứ mà bác sĩ Nhật xinh đẹp uống mỗi sáng để bảo vệ mạch máu, huyết áp ổn định và chậm lão hóaĐỌC NGAY
Kết quả kiểm tra khiến anh choáng váng. Men gan alanine aminotransferase (ALT) và aspartate aminotransferase (AST) đều tăng cao, cho thấy gan đang bị tổn thương. Bác sĩ nói rõ, đây không phải bệnh gan cấp tính, mà là hậu quả tích lũy trong thời gian dài. Nếu không thay đổi lối sống, nguy cơ tiến triển thành gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan, thậm chí xơ gan là hoàn toàn có thể xảy ra.
Điều khiến anh Trương khó hiểu là bản thân hầu như không uống rượu, cũng không có tiền sử gia đình mắc bệnh gan. Sau khi hỏi kỹ sinh hoạt và chế độ ăn uống, bác sĩ nhanh chóng tìm ra “thủ phạm”: bữa trưa mà anh xem nhẹ suốt nhiều năm.
- Phụ thuộc quá nhiều vào đồ ăn nhanh nhiều dầu mỡ
Vì bận rộn, bữa trưa của anh Trương thường là gà rán, hamburger hoặc cơm chan nhiều dầu. Những món này tuy giúp no nhanh nhưng lại là gánh nặng lớn cho gan – cơ quan giữ vai trò trung tâm trong chuyển hóa chất béo. Khi lượng mỡ đưa vào quá nhiều, gan phải hoạt động quá mức để xử lý axit béo, lâu ngày dễ dẫn tới tích tụ mỡ trong gan, hình thành gan nhiễm mỡ.
Nghiên cứu cho thấy, người thường xuyên ăn đồ ăn nhanh giàu chất béo và năng lượng có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao hơn trên 50% so với người ăn uống cân đối. Đáng lo hơn, gan nhiễm mỡ không chỉ là “gan béo”, mà còn có thể tiến triển thành viêm gan, xơ hóa – bước đệm trước xơ gan.
- Luôn kèm theo đồ uống nhiều đường trong bữa trưa
Một cốc trà sữa hay nước ngọt có ga gần như trở thành thói quen. Gan có nhiệm vụ chuyển hóa đường thành glycogen dự trữ, nhưng khi lượng đường dư thừa, chúng sẽ bị chuyển thành chất béo và tích tụ ngay trong gan, làm nặng thêm gan nhiễm mỡ.
Các nghiên cứu cho thấy, người uống nhiều đồ uống có đường trong thời gian dài có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao hơn 30-40%. Quá trình chuyển hóa đường còn tạo ra nhiều gốc tự do, làm tăng tổn thương oxy hóa tế bào gan. Xét nghiệm của anh Trương cho thấy triglyceride trong máu tăng cao, dấu hiệu điển hình của rối loạn chuyển hóa lipid do ăn nhiều đường.
- Ưu tiên thịt chế biến sẵn làm món chính
Xúc xích, thịt xông khói, thịt viên xuất hiện thường xuyên trong suất ăn trưa. Đây là nhóm thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và phụ gia như nitrit, không chỉ làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan mà còn liên quan đến nguy cơ ung thư.
Tổ chức Y tế Thế giới xếp thịt chế biến vào nhóm thực phẩm có khả năng gây ung thư, liên quan đến ung thư gan, đại trực tràng. Lượng muối cao còn làm rối loạn cân bằng thẩm thấu của tế bào gan, khiến gan phải “chịu đựng” nhiều hơn.
Bác sĩ nhấn mạnh, gan là cơ quan “im lặng”. Khi tổn thương ở giai đoạn đầu, hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Việc men gan của anh Trương tăng cao cho thấy khả năng bù trừ của gan đã bắt đầu suy giảm. Nếu tiếp tục duy trì thói quen ăn trưa cũ, hậu quả sẽ ngày càng nghiêm trọng.
Sau khi được tư vấn, anh Trương thay đổi bữa trưa theo hướng đơn giản nhưng lành mạnh hơn: giảm chất béo, hạn chế đường và thịt chế biến, tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, protein chất lượng như cá và ức gà. Đồng thời, anh uống đủ nước, bổ sung thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như cà chua, cà rốt, các loại hạt. Sau ba tháng, các chỉ số chức năng gan dần trở về bình thường.
Câu chuyện này là lời nhắc rõ ràng rằng bữa trưa tưởng chừng “ăn cho qua” lại có thể âm thầm quyết định sức khỏe gan về lâu dài. Trong nhịp sống bận rộn, chỉ cần tránh ba kiểu ăn trưa phổ biến: nhiều dầu mỡ, nhiều đường và thịt chế biến sẵn, gan đã có cơ hội được “thở” nhẹ nhõm hơn mỗi ngày.
Nguồn và ảnh: Sohu
