Giang ở Hà Nội, kể từng vật lộn để lấy được chứng chỉ 6.5 IELTS với mục tiêu vào trường Đại học Thương mại. Năm ngoái, mức điểm này được trường quy đổi thành 10, cộng thêm 2,5 điểm thưởng, nên nam sinh ngỡ đã có một "tấm vé" cực kỳ chắc chắn.
Tuy nhiên, dự thảo quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo hôm 28/1 có thể khiến lợi thế này tan biến. Bởi Bộ dự kiến mức điểm thưởng tối đa giảm từ 3 xuống còn 1,5; chỉ quy đổi IELTS sang điểm môn Tiếng Anh hoặc dùng để cộng điểm thưởng (thay vì được cả hai như trước). Ngoài ra, bảng quy đổi phải có tối thiểu 5 mức chênh lệch, không để việc mọi mức chứng chỉ được tính cùng điểm 9-10.
"Đang yên tâm với kết quả, em lại rơi vào tâm trạng hoang mang, lo lắng", Giang nói. "Đây là bất công với nhóm tất tay vào IELTS".
Lý giải, Giang cho biết dù cùng là Tiếng Anh, IELTS và bài thi tốt nghiệp THPT có cấu trúc đề và yêu cầu khác nhau. Vì vậy, em và nhiều bạn chỉ chọn một trong hai để dốc sức ôn tập.
Chung tâm trạng, Ngọc Linh, lớp 12 ở Bắc Ninh, cũng lo rằng 7.0 IELTS không còn là lợi thế khi đăng ký vào ngành Truyền thông Marketing, Đại học Kinh tế Quốc dân.
Lên kế hoạch luyện thi IELTS từ hai năm trước, Linh dù "đã chuẩn bị tinh thần" rằng chứng chỉ này sẽ giảm nhiệt, nhưng vẫn bất ngờ vì có thể giảm lợi thế đột ngột.
"Có lẽ em sẽ thi lại để lên được 7.5 hoặc 8.0 cho yên tâm", Linh nói.
IELTS và chứng chỉ ngoại ngữ được dùng trong tuyển sinh đại học từ năm 2016 rồi nhanh chóng "lên ngôi" trong tuyển sinh. Thí sinh được quy đổi, cộng điểm, thưởng điểm khi kết hợp với điểm thi hoặc điểm học bạ. Năm ngoái, nhiều trường ghi nhận hàng chục nghìn em có IELTS, tăng 1,5-4 lần so với vài năm trước.
Trên các diễn đàn, câu chuyện 'siết' IELTS được quan tâm với nhiều quan điểm trái chiều. Nhưng nhìn chung, nhóm đã học và thi IELTS như Giang, Linh thấy hụt hẫng, ấm ức.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, lý giải việc điều chỉnh nhằm khai thác thực lực ngoại ngữ của thí sinh, nhưng vẫn đảm bảo công bằng trong xét tuyển.
IELTS từ 'tấm vé ưu tiên' đến cuộc đua gây tranh cãi
Nhiều chuyên gia tuyển sinh cũng ủng hộ việc "siết" IELTS.
TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, nhìn nhận việc này là phù hợp vì IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ ngày càng phổ biến. Ngoài ra, nó chỉ phản ánh kỹ năng ngoại ngữ, không phải năng lực cốt lõi để học đại học.
Thạc sĩ Nguyễn Thái Sơn Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, trường Đại học Công thương TP HCM, thẳng thắn gọi đây là "điểm sáng" của dự thảo. Điều này khắc phục tình trạng một số trường vừa quy đổi IELTS sang điểm môn tiếng Anh, vừa cộng điểm ưu tiên, tạo ra lợi thế quá lớn cho thí sinh khi có thể đạt tối đa 13/30 điểm với chứng chỉ này.
"Chứng chỉ quốc tế có nhiều lợi thế cho công việc, nhưng không vì thế mà cộng điểm, quy đổi vô tội vạ, khiến điểm chuẩn bị lệch, méo mó", ông Sơn nói.
Siết xét tuyển bằng IELTS còn tạo công bằng giữa thí sinh thành thị và nông thôn, đồng thời đưa tuyển sinh về đúng bản chất xét năng lực học tập tương ứng với yêu cầu của từng nhóm ngành, theo thạc sĩ Nguyễn Minh Tùng, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Học viện Hàng không Việt Nam.
Bảng quy đổi điểm IELTS của hơn 70 đại học năm 2025
Tuy nhiên, ông Đức nhấn mạnh không nên phủ nhận hoàn toàn công sức của thí sinh có IELTS cũng như giá trị mà chứng chỉ này mang lại. Khảo sát của Đại học Kinh tế Quốc dân cho thấy nhóm xét tuyển bằng IELTS và điểm đánh giá năng lực có kết quả học tập vượt trội.
"Để đạt 6.5 hay 7.0 IELTS, thí sinh đã đầu tư tiền bạc, công sức rất nhiều. Với nền tảng ngoại ngữ tốt, kết hợp kỹ năng mềm và năng lực học, đây sẽ là nhóm nhân lực chất lượng cao sau này", ông Đức đánh giá.
Vì vậy, ông cho rằng vẫn có thể ưu tiên nhóm thí sinh có IELTS ở tùy ngành và phương thức, trong tỷ trọng Bộ cho phép.
Thí sinh TP HCM thi tốt nghiệp THPT 2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Với thí sinh, các chuyên gia khuyên giữ bình tĩnh, nghiên cứu kỹ các ngành và phương thức của từng trường để đưa ra lựa chọn tối ưu. Các em không nên chủ quan, dồn toàn lực cho một tiêu chí, phương thức, mà cần phân bổ sức đều để tăng cơ hội trúng tuyển.
Hoàng Giang đang nghĩ tới đăng ký một lớp học thêm Tiếng Anh để ôn thi tốt nghiệp. Nam sinh cũng ngóng thông tin tuyển sinh của Đại học Thương mại, xem có nên ôn và thi lại IELTS để tăng điểm hay không.
"Em sẽ ôn cả hai phương thức, xem tới lúc xét tuyển cái nào có lợi thế hơn thì chọn", Giang nói.
Các điểm mới dự kiến trong tuyển sinh đại học 2026
Thanh Hằng - Lệ Nguyễn
