Cuối mùa trượt tuyết năm 2018, khi đóng cửa resort Céüze 2000, các nhân viên hẹn nhau vào mùa tuyết tới. Đây là resort biểu tượng tại Pháp, nằm ở phía nam dãy Alps, tỉnh Hautes-Alpes, hoạt động từ năm 1935. Bản đồ đường trượt tuyết được xếp chồng lên nhau cạnh một chiếc dập ghim, lịch làm việc của nhân viên được gắn trên tường.
Tuy nhiên, Céüze 2000 không bao giờ mở cửa lại. Vào thời điểm phá dỡ cuối năm ngoái, một chai nước uống dở vẫn còn để trên bàn, bên cạnh tờ báo ố vàng đề ngày phát hành 8/3/2018. Họ là một trong số hơn 186 "resort ma", những khu nghỉ dưỡng trượt tuyết bị bỏ hoang trên khắp nước Pháp do sự nóng lên toàn cầu.
Phần còn lại của hệ thống cáp treo trượt tuyết ở Céüze 2000, tỉnh Hautes-Alpes, Pháp, tháng 11/2025. Ảnh: The Guardian
Không chỉ tác động lên nền kinh tế trượt tuyết tại Pháp, hiện tượng này đẩy "vành đai tuyết" lên cao dần trên các dãy núi Alps. Đây là dãy núi lớn và cao nhất châu Âu, trung tâm của ngành du lịch mùa đông quy mô 180 tỷ euro (210 tỷ USD).
Châu Âu có hơn 2.200 resort trượt tuyết. Theo một nghiên cứu trên tạp chí khoa học Nature Climate Change, trong đó hơn một nửa sẽ đối mặt nguy cơ sụt giảm lượng tuyết nếu Trái Đất nóng lên 2 độ C so với thời tiền công nghiệp. Với dãy núi cao như Alps, khoảng một phần ba resort nguy cơ bị ảnh hưởng. Còn dãy thấp hơn như Pyrenees, số chịu tác động lên tới 89%.
Tại Pháp, một số dự án nghỉ dưỡng như St-Honoré 1500 bị bỏ hoang trước khi hoàn thiện. Ngay cả những khu nghỉ dưỡng lớn cũng đang phải vật lộn để tồn tại.
Trong 7 năm cân nhắc đóng cửa Céüze 2000, ban quản lý cố gắng tìm phương án hoạt động khả thi. Để vận hành hiệu quả về mặt tài chính, khu nghỉ dưỡng cần mở cửa ít nhất ba tháng. Trong mùa đông cuối cùng, resort này chỉ hoạt động một tháng rưỡi. Hai mùa trước đó, họ không thể hoạt động vì thiếu tuyết.
Trong khi đó, chi phí vận hành mỗi mùa lên tới 450.000 euro (526.000 USD). Khi lượng tuyết giảm, kéo theo mùa trượt tuyết ngắn lại, chi phí này lệch nhịp với doanh số thu về. Quyết định đóng cửa buộc phải đưa ra để tránh vòng xoáy nợ nần.
Trước Céüze, nhiều resort trên dãy Alps của Pháp cũng phải đóng cửa vì thiếu tuyết như Alpe du Grand Serre, Grand Puy, La Sambuy.
Một đường trượt tuyết nhân tạo mỏng được tạo ra bởi mùa đông ấm hơn thường lệ trên dãy Alps tại Leysin, Thụy Sĩ, ngày 4/1/2023. Ảnh: Reuters
Nói trên CNN, Jacques Dalex, đại diện đơn vị quản lý La Sambuy, cho biết khu này trước thường có tuyết rơi từ đầu tháng 12 đến cuối tháng 3. Tuy nhiên, năm 2023, tuyết chỉ rơi 4 tuần với lượng giảm. Đá, sỏi nhanh chóng xuất hiện trên đường trượt. Việc vận hành với chi phí 80.000 euro mỗi năm trong khi mùa du lịch rút lại quá ngắn là không khả thi về mặt tài chính.
Tình trạng ít tuyết khiến nhiều ban quản lý resort đầu tư máy bắn tuyết nhân tạo. Theo WWF, để tạo ra lớp tuyết dày 30 cm trên một sườn dốc 1 ha, đơn vị vận hành cần dùng ít nhất 1 triệu lít nước. Quá trình này tiêu tốn điện năng đáng kể, kéo theo tăng phát thải khí nhà kính, góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khí hậu.
Theo một ước tính năm 2023, lượng điện cần để cung cấp tuyết nhân tạo cho toàn bộ khu nghỉ dưỡng trên dãy Alps là khoảng 600 GWh, tương đương với mức tiêu thụ hàng năm của 130.000 hộ gia đình.
Với các resort ngưng vận hành, hầu hết công trình và máy móc bị bỏ mặc để tự phân hủy, ảnh hưởng môi trường. Theo thống kê từ Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Hoang dã vùng núi, hơn 3.000 công trình cùng 113 tuyến cáp treo trượt tuyết (với tổng chiều dài 63 km) bị bỏ hoang, làm suy thoái dần khu vực hoang dã bậc nhất châu Âu.
Pháp có chính sách buộc tháo dỡ các thang máy trượt tuyết khi không còn sử dụng. Tuy nhiên, chính sách này chỉ áp dụng với các thang được lắp đặt sau 2017. Với tuổi thọ trung bình 30 năm, không có thang máy nào được coi là hết hạn đến 2047.
Chi phí tốn kém cũng là lý do nhiều đơn vị quản lý ngại tháo dỡ. Ví dụ với Céüze 2000, cuộc tháo dỡ cuối năm ngoái tốn 123.000 euro (gần 144.000 USD). Các thang máy trượt tuyết được vận chuyển bằng trực thăng để giảm thiểu tác động môi trường và tình trạng nén đất.
Tổ chức phi lợi nhuận Mountain Wilderness vận động chính sách tháo dỡ các cơ sở hạ tầng trượt tuyết cũ, nhường chỗ cho thiên nhiên. "Khi xây dựng những thứ bạn cho là trường tồn, hãy tự hỏi 'điều gì còn lại sau đó?'", Nicolas Masson, đại diện tổ chức này, nói. Ông thêm rằng con người là hữu hạn. Ngay cả thứ chúng ta tạo nên và cho rằng sẽ trường tồn, rồi một ngày cũng không còn giá trị sử dụng.
Trong khi đó, thiên nhiên đang dần hồi sinh tại những "resort ma". Ở những cung đường trượt tuyết từng thuộc địa phận của Céüze 2000, cây tầm xuân dại không còn bị cắt tỉa vươn lên mạnh mẽ, đang ra quả mọng. Quả cây này là nguồn thức ăn quan trọng trong mùa đông cho các loài chim, trong khi thân cây có gai được dùng làm tổ vào mùa xuân.
Vào mùa hè, hoa lan nở rộ trên sườn đồi. Những ngọn đồi xung quanh khu vực này được xếp vào loại Natura 2000, tức là nơi sinh sống của các loài động vật hoang dã quý hiếm và được bảo vệ nhất ở châu lục này. Những loài có nguy cơ tuyệt chủng như lợn rừng, hoẵng châu Âu sẽ được hưởng lợi, gà gô cũng dễ tìm nơi trú ẩn khi mùa đông trở nên yên tĩnh hơn.
"Nơi này đang chuyển biến thành một khu rừng, dù tôi không biết sẽ cần 10, 20 hay 50 năm", Masson nói.
Bảo Bảo (theo The Guardian, Euronews)
