Thông tin được công bố trên trang web chính thức của trường ngày 26/1. Đại học Hong Kong (HKU - Trung Quốc) hiện là ngôi trường số 1 châu Á theo bảng xếp hạng QS 2026.
HKU kỳ vọng GS Vũ Hà Văn trở thành nhân tố nòng cốt, giúp củng cố năng lực nghiên cứu ở cả toán học thuần túy lẫn toán học ứng dụng, trong bối cảnh khoa học và công nghệ ngày càng đòi hỏi nền tảng lý thuyết sâu sắc.
"Sự hiện diện của ông sẽ thúc đẩy mạnh mẽ các mạng lưới hợp tác quốc tế, đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo thế hệ các nhà toán học kế cận cho khu vực và thế giới", website của trường viết.
Giáo sư Vũ Hà Văn. Ảnh: Faculty of Science, University of Hong Kong
GS Vũ Hà Văn có những đóng góp mang tính bước ngoặt trong lĩnh vực tổ hợp, xác suất và lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.
Sinh năm 1970 tại Hà Nội, ông từng là học sinh chuyên Toán, trường THPT Chu Văn An và Hà Nội - Amsterdam. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông nhận học bổng sang Đại học Eötvös Loránd, Hungary và tốt nghiệp cử nhân ở đây năm 1994. Bốn năm sau, ông lấy bằng tiến sĩ Toán của Đại học Yale, Mỹ.
Từ năm 2001 đến 2005, ông làm việc ở Đại học California-San Diego. Cuối năm 2005, ông trở thành giáo sư chính thức (full professor - bậc cao nhất) tại Đại học Rutgers, trước khi gia nhập Đại học Yale vào năm 2011.
Tên tuổi của GS Văn gắn liền với các bài toán đã thách thức thế giới trong nhiều thập kỷ. Trong lý thuyết số, ông đã cùng nhà toán học Endre Szemerédi giải quyết bài toán Erdős–Folkman. Ở lĩnh vực lý thuyết đồ thị ngẫu nhiên, ông cùng các cộng sự Anders Johansson và Jeff Kahn chinh phục thành công giả thuyết Shamir.
Ông từng hợp tác cùng nhà toán học đạt giải Fields - Terence Tao - chứng minh giả thuyết luật hình tròn (circular law conjecture) và định lý bốn mô-men (four-moment theorem). Đây là những cột mốc quan trọng trong lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.
Theo Đại học Hong Kong, các công trình nghiên cứu của GS Vũ Hà Văn không chỉ dừng lại ở lý thuyết thuần túy mà còn là "xương sống" cho nhiều lĩnh vực khoa học hiện đại. Lý thuyết ma trận ngẫu nhiên hiện đóng vai trò nền tảng trong vật lý lượng tử, các hệ thống phức tạp và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI).
Đây là công cụ thiết yếu để mô hình hóa các hành vi lượng tử, phân tích dữ liệu khổng lồ (big data) và đánh giá tính ổn định của các thuật toán phức tạp. Những nghiên cứu của ông đã góp phần trực tiếp vào việc xây dựng khung lý thuyết cho các tính toán này.
GS Văn đã nhận nhiều giải thưởng quốc tế lớn, như Giải thưởng George Pólya (2008) của Hiệp hội Toán học Ứng dụng và Công nghiệp Mỹ, Giải thưởng Delbert Ray Fulkerson (2012) của Hiệp hội Toán học và Hiệp hội Tối ưu hóa Toán học Mỹ.
Năm 2018, GS Văn trở thành Giám đốc Viện nghiên cứu dữ liệu lớn (Institute of Big Data), đồng thời là Giám đốc Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF.
Hong Kong đang nổi lên là trung tâm thu hút nhân tài toàn cầu, khi các đại học đẩy mạnh thu hút học giả nước ngoài thông qua những chương trình tài trợ và tuyển dụng đặc biệt.
Khánh Linh
