Những năm gần đây, câu chuyện người trẻ ngại kết hôn, không muốn sinh con không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành xu hướng đáng chú ý. Số liệu công bố từ cơ quan chức năng cho thấy tỷ suất sinh của Việt Nam đang có xu hướng giảm, đặc biệt tại các đô thị lớn. Tình trạng kết hôn muộn, sinh ít con, thậm chí không sinh con ngày càng phổ biến.
Nếu như trước đây, gia đình đông con là hình ảnh quen thuộc thì hiện nay mô hình gia đình hạt nhân, chỉ một đến hai con đã trở nên phổ biến. Tại nhiều thành phố lớn, mức sinh đã xuống dưới mức thay thế. Điều này đồng nghĩa với việc về lâu dài, dân số có nguy cơ già hóa nhanh.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người bất ngờ không chỉ nằm ở lựa chọn của thế hệ 8x, 9x hay Gen Z, mà còn ở sự thay đổi thái độ của chính cha mẹ họ – những người sinh vào thập niên 60, 70.
Từ sốt ruột đến… im lặng
Cách đây hơn mười năm, chuyện con ngoài 25 tuổi chưa lập gia đình thường khiến cha mẹ đứng ngồi không yên. Mỗi dịp họp mặt gia đình, câu hỏi “bao giờ cưới?” gần như là chủ đề mặc định. Nhiều phụ huynh chủ động mai mối, giới thiệu đối tượng, thúc giục con ổn định sớm.
Thế nhưng hiện nay, không khí ấy đã dịu đi đáng kể. Trong nhiều gia đình, cha mẹ chuyển từ thúc ép sang thái độ “tùy con quyết định”. Không ít người thẳng thắn chia sẻ: “Miễn con sống hạnh phúc là được, bố mẹ không ép.”
Sự thay đổi này không phải tự nhiên mà có.
Áp lực kinh tế khiến nhiều thế hệ cùng mệt mỏi
Giá nhà tại các đô thị lớn liên tục neo ở mức cao trong nhiều năm qua. Chi phí nuôi dạy một đứa trẻ từ ăn uống, học hành đến các hoạt động ngoại khóa ngày càng tốn kém. Chưa kể áp lực công việc, cạnh tranh nghề nghiệp và nỗi lo an sinh lâu dài.
Không ít người trẻ cho rằng thu nhập hiện tại chỉ đủ trang trải cuộc sống cá nhân. Nếu lập gia đình và sinh con, gánh nặng tài chính sẽ tăng lên đáng kể. Vì vậy, họ lựa chọn kết hôn muộn, sinh ít con hoặc tạm thời chưa nghĩ đến chuyện lập gia đình.
Điều đáng nói là thế hệ cha mẹ, những người từng trải qua giai đoạn kinh tế khó khăn rồi vươn lên cũng đang chịu áp lực riêng. Phần lớn họ thuộc nhóm chỉ có một hoặc hai con. Khi con trưởng thành, nhiều gia đình dồn toàn bộ tích lũy để hỗ trợ mua nhà, lo cưới hỏi. Sau đó, khi về hưu, họ lại tiếp tục hỗ trợ chăm cháu.
Trong bối cảnh tuổi thọ tăng, chi phí y tế cao và lương hưu có hạn, chính họ cũng đối diện với nỗi lo tài chính và sức khỏe. “Trên có cha mẹ già, dưới có con cháu nhỏ” – gánh nặng hai đầu khiến nhiều người thấm thía hơn bao giờ hết.
Chính vì vậy, khi thấy con cái chật vật giữa áp lực nhà ở, việc làm và chi phí sinh hoạt, không ít bậc cha mẹ lựa chọn không tạo thêm áp lực. Sự “mặc nhiên chấp nhận” dần thay thế cho kỳ vọng truyền thống.
Thay đổi quan niệm trong xã hội hiện đại
Bên cạnh yếu tố kinh tế, quan niệm xã hội cũng thay đổi mạnh mẽ. Nếu trước kia việc lập gia đình và sinh con được xem là nghĩa vụ gần như bắt buộc thì hiện nay, hôn nhân ngày càng được nhìn nhận như một lựa chọn cá nhân.
Phụ nữ có trình độ học vấn cao hơn, cơ hội nghề nghiệp rộng mở hơn. Nhiều người cân nhắc kỹ giữa việc sinh con và phát triển sự nghiệp. Trong khi đó, các vấn đề như trầm cảm sau sinh, áp lực nuôi dạy con, mâu thuẫn hôn nhân… được truyền thông phản ánh nhiều hơn, khiến cái nhìn về hôn nhân gia đình trở nên thực tế hơn.
Trong bối cảnh đó, thế hệ 6x, 7x từng lớn lên trong nền văn hóa coi trọng truyền thống cũng dần điều chỉnh quan điểm. Họ nhận ra rằng hạnh phúc không chỉ có một khuôn mẫu.
Muốn thay đổi xu hướng, cần giảm áp lực thực tế
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu điều kiện kinh tế xã hội thuận lợi hơn, mong muốn lập gia đình và sinh con vẫn tồn tại. Người trẻ không hẳn quay lưng với hôn nhân, mà họ đang cân nhắc trong bối cảnh chi phí quá cao và rủi ro lớn.
Do đó, các chính sách hỗ trợ nhà ở, giảm chi phí giáo dục y tế, mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ, tăng thời gian nghỉ thai sản và nghỉ chăm con cho cả cha lẫn mẹ… được xem là những giải pháp quan trọng. Khi môi trường thân thiện hơn với gia đình trẻ, quyết định sinh con sẽ bớt áp lực hơn.
Sự thay đổi trong thái độ của thế hệ 6x, 7x cho thấy xã hội đang bước vào một giai đoạn chuyển mình rõ rệt. Từ chỗ coi hôn nhân, sinh con là “mặc định”, nhiều người đã chuyển sang tôn trọng lựa chọn cá nhân.
Tuy nhiên, giữa những biến chuyển ấy, khát khao về một mái ấm, về tiếng cười con trẻ vẫn chưa bao giờ biến mất. Điều quan trọng là làm sao để mỗi lựa chọn kết hôn hay độc thân, sinh con hay không đều xuất phát từ mong muốn thực sự, chứ không phải từ áp lực hay nỗi lo thường trực.
Nguồn: Tổng hợp
