Nhiều người từng trải qua cảm giác nửa đêm bỗng tỉnh giấc vì cơ thể khó chịu: người ướt đẫm mồ hôi, đau âm ỉ kéo dài, khó thở khi nằm hoặc tỉnh ngủ liên tục không rõ lý do. Phần lớn chúng ta thường cho rằng đó chỉ là do căng thẳng, uống cà phê muộn hoặc tư thế ngủ không phù hợp.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia y khoa, một số biểu hiện xảy ra khi ngủ đôi khi lại là "tín hiệu sớm" của những rối loạn sức khỏe tiềm ẩn. Không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu xuất hiện thường xuyên, cơ thể có thể đang phát đi lời cảnh báo cần được chú ý.
1. Đổ mồ hôi ban đêm: Không chỉ là chuyện thời tiết hay nội tiết
Đổ mồ hôi khi ngủ là hiện tượng khá phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ trung niên. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy triệu chứng này không chỉ liên quan đến thay đổi nội tiết.
Theo Mayo Clinic, cơn bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm là biểu hiện điển hình của giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh do sự suy giảm estrogen. Tình trạng này có thể kéo dài nhiều năm và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ.
Ngoài ra, Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cho biết đổ mồ hôi đêm cũng có thể xuất hiện trong một số bệnh nhiễm trùng mạn tính như lao, hoặc các bệnh lý về hệ bạch huyết. Trong những trường hợp này, người bệnh thường kèm theo triệu chứng sốt nhẹ, sụt cân không rõ nguyên nhân và mệt mỏi kéo dài.
Các chuyên gia nhấn mạnh, nếu mồ hôi đêm xuất hiện liên tục, đủ nhiều để làm ướt quần áo hoặc ga giường, người bệnh nên đi khám thay vì tự cho rằng đó chỉ là phản ứng sinh lý bình thường.
2. Cơn đau xuất hiện dai dẳng vào ban đêm: Dấu hiệu cần theo dõi
Không ít người gặp tình trạng đau lưng, đau vai hoặc đau khớp khi ngủ. Phần lớn các trường hợp liên quan đến sai tư thế hoặc căng cơ. Tuy nhiên, nếu cơn đau:Lặp lại thường xuyên vào ban đêm; Không giảm sau khi nghỉ ngơi; Có xu hướng tăng dần theo thời gian... thì cần được kiểm tra kỹ hơn.
Theo Cleveland Clinic, đau xuất hiện chủ yếu vào ban đêm đôi khi có thể liên quan đến các bệnh lý xương khớp viêm mạn tính hoặc một số bệnh nội tạng. Trong một số ít trường hợp, đau về đêm kéo dài cũng được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của khối u xương hoặc các tổn thương sâu trong cơ thể.
Hai đặc điểm của cơn đau dai dẳng cần cảnh giác:
- Đau âm ỉ tại vị trí cố định: Nếu cơn đau không rõ nguyên nhân kéo dài vào ban đêm và không thuyên giảm vào ban ngày, cơn đau này có thể cho thấy những thay đổi cục bộ bất thường. Đau do di căn xương thường trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm.
- Đau tăng dần: Cần chú ý khi mức độ đau tăng dần và các biện pháp giảm đau thông thường có hiệu quả hạn chế. Các vấn đề với các cơ quan sâu như tuyến tụy có thể biểu hiện như cơn đau lan ra lưng.
Các bác sĩ khuyến cáo việc theo dõi vị trí, tần suất và cường độ đau là yếu tố quan trọng giúp xác định nguyên nhân.
3. Khó thở khi nằm ngủ: Dấu hiệu tim và phổi có thể đang gặp vấn đề
Một dấu hiệu thường bị bỏ qua là cảm giác khó thở khi nằm ngửa, buộc người bệnh phải ngồi dậy hoặc kê cao gối mới dễ chịu hơn.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association), khó thở khi nằm – hay còn gọi là orthopnea – có thể là biểu hiện sớm của suy tim. Khi tim hoạt động kém hiệu quả, dịch trong cơ thể có thể tích tụ ở phổi, gây cảm giác ngột ngạt khi nằm.
Ngoài ra, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết các bệnh lý đường hô hấp như hen suyễn, viêm phổi hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) cũng thường khiến triệu chứng khó thở nặng hơn vào ban đêm.
Nếu tình trạng này đi kèm với ho kéo dài, đau ngực hoặc mệt mỏi bất thường, người bệnh nên đi kiểm tra sớm.
4. Thức giấc nhiều lần trong đêm: Dấu hiệu rối loạn chuyển hóa hoặc tiết niệu
Tỉnh giấc giữa đêm đôi khi chỉ do stress hoặc thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, nguyên nhân có thể phức tạp hơn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), rối loạn đường huyết - đặc biệt ở người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường - có thể gây thức giấc giữa đêm do biến động lượng đường trong máu.
Trong khi đó, nghiên cứu đăng trên Journal of Urology cho thấy đi tiểu đêm nhiều lần (nocturia) có thể liên quan đến các rối loạn bàng quang, tuyến tiền liệt hoặc bệnh lý thận. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến người lớn tuổi mất ngủ mạn tính.
Hầu hết những khó chịu về đêm này có thể được giải thích tương đối lành tính, chẳng hạn như tư thế ngủ không đúng cách, ăn quá nhiều bữa tối hoặc căng thẳng quá mức. Các chuyên gia cho rằng không nên quá lo lắng khi thỉnh thoảng xuất hiện một trong những dấu hiệu trên. Tuy nhiên, cần chú ý nếu triệu chứng:
Lặp lại nhiều lần trong tuần
Kéo dài trong thời gian dài
Đi kèm sụt cân, sốt, mệt mỏi hoặc đau bất thường
Theo khuyến nghị của Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia Mỹ (National Sleep Foundation), việc ghi lại nhật ký giấc ngủ, bao gồm thời điểm thức giấc, triệu chứng xuất hiện và các yếu tố liên quan, có thể giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn tình trạng sức khỏe.
