Trong phòng hồi sức của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, ánh đèn trắng hắt xuống thân hình bất động phủ khăn trắng của người con trai 25 tuổi. Xung quanh anh chằng chịt dây dợ, ống thở, máy móc phát ra những tiếng tít tít đều đặn, lạnh lùng như đếm ngược thời gian. Người cha chống nạng, từng bước tiến lại gần giường bệnh. Ông run rẩy nắm lấy bàn tay con, bàn tay vẫn còn ấm nhưng đã không còn đáp lại. Ông khóc, giọng nói đứt quãng nghẹn ngào gọi "dậy về với bố đi con, con nằm ngủ 7 ngày rồi". Các bác sĩ dành cho ông giây phút cuối để tiễn biệt con.
Người cha, ngoài 50 tuổi, mất một chân hơn 30 năm trước, có một vợ và ba đứa con. Người con trai đang nằm kia là con cả của ông. Nhiều năm nay, ông dựa vào con trai cả, xem như trụ cột gia đình nuôi bố mẹ sức khỏe yếu và hai em. Giờ đây, cậu trai ấy bất lực đứng trước ranh giới sinh tử. Tai nạn giao thông bất ngờ vào cuối tháng 12 đã cướp đi ý thức của người con trai, các bác sĩ ba lần chẩn đoán chết não. Người cha đã ký giấy hiến tạng con trai - tờ giấy chỉ ghi tên tuổi con không ghi tuổi bố. Đây cũng là di nguyện của chàng trai lúc sinh thời, muốn "giúp đời thông qua việc hiến tặng mô tạng cho y học".
Người cha khóc tiễn biệt con trai. Ảnh: Lộc Chung
"Con không còn ở lại với bố mẹ, nhưng để tạng của con lại cứu người khác thì con vẫn còn hiện hữu đâu đó trên cuộc đời này", người cha chia sẻ.
Phút cuối, ông nhắc lại lời hứa còn dang dở của con rằng "sẽ lo cho bố mẹ đến già", nhưng lời hứa ấy không thể trở thành hiện thực được nữa. Người cha buông tay con, các bác sĩ rút ống thở, thiết bị tít dài rồi ngưng. Êkíp y bác sĩ cúi đầu mặc niệm trước khi phẫu thuật lấy tim, gan và hai thận của chàng trai để ghép cho các bệnh nhân đang nguy kịch khác.
Các ca ghép diễn ra vào đầu tháng 1/2026 đều thành công, 4 bệnh nhân được hồi sinh. Một cuộc chia ly đau đớn khép lại, nhưng từ đó, nhiều sự sống khác được mở ra.
Hiện tại, 4 bệnh nhân đều hồi phục tốt, các tạng ghép bắt đầu hoạt động ổn định trong cơ thể mới.
Phút bịn rịn vĩnh biệt con trai của người cha. Video: Lộc Chung
Chàng trai trên là ca chết não hiến tạng đầu tiên năm 2026 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, và là ca thứ 26 tính từ năm 2025 đến nay. "Đây là minh chứng cho sự thay đổi lớn trong nhận thức của cộng đồng về việc hiến tạng cứu người", PGS Dương Đức Hùng, Giám đốc bệnh viện Việt Đức, nói.
Việt Nam hiện dẫn đầu Đông Nam Á về số ca ghép tạng, đồng thời là quốc gia duy nhất trong khu vực duy trì hơn 1.000 ca hiến - ghép mỗi năm kể từ năm 2022. Tuy nhiên tạng hiến từ người chết não vẫn là "nút thắt" lớn nhất do nhu cầu điều trị thực tế rất cao trong khi nguồn cung ít. Trước thực trạng này, Bộ Y tế đang xây dựng dự án sửa đổi Luật Hiến mô, bộ phận cơ thể người, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng nguồn tạng hiến và mang thêm cơ hội sống cho hàng nghìn bệnh nhân đang chờ đợi trong danh sách ghép tạng quốc gia.
Ghép tạng là một trong những thành tựu đỉnh cao của y học hiện đại, mở ra cơ hội sống duy nhất cho người bệnh suy tạng giai đoạn cuối. Tại Việt Nam, 30 năm qua lĩnh vực này đã có bước phát triển mạnh mẽ với hơn 9.500 ca ghép được thực hiện, bao gồm 6 loại bộ phận cơ thể người. Trong đó, ghép thận, gan, tim và phổi chiếm tỷ lệ lớn; một số kỹ thuật đặc biệt như ghép chi thể, ghép ruột cũng đã được triển khai thành công.
Theo PGS Hùng, 15 năm gần đây y học Việt Nam có sự bứt phá rõ rệt, tiệm cận các quốc gia có nền y học tiên tiến. Điển hình, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thời gian ghép gan đã được rút ngắn gần một nửa, từ 12-14 giờ xuống còn 6-7 giờ/ca, trong khi chất lượng và hiệu quả điều trị được nâng cao. Nhiều ca ghép phức tạp được thực hiện liên tục, trong đó có những trường hợp ghép đồng thời hai tạng như tim - gan, tim - phổi, gan - thận.
Không còn là lĩnh vực riêng của một vài bệnh viện tuyến trung ương, ghép tạng hiện mở rộng nhiều địa phương với 30 trung tâm ghép tạng được Bộ Y tế cấp phép.
Lê Nga
