Một người đàn ông ở thành phố Tần Hoàng Đảo, Trung Quốc, không hề có tiền sử gia đình mắc ung thư, nhưng chỉ trong vòng 3 năm lại lần lượt được chẩn đoán u thanh quản và ung thư thực quản. Thực tế, thủ phạm không nằm ở yếu tố di truyền, mà ẩn ngay trên mâm cơm hằng ngày, trong những thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại.
Người phụ nữ 68 tuổi đột ngột qua đời vào đêm khuya, bác sĩ thở dài: Ở tuổi già còn cố làm việc này vào ban đêm là không được!
Thực quản của con người chỉ dày khoảng 3-5mm. Ở giai đoạn đầu, ung thư gần như không có triệu chứng. Khi đã xuất hiện cảm giác nghẹn, nóng rát sau xương ức thì phần lớn bệnh đã ở giai đoạn muộn. Nếu những cách ăn uống dưới đây không được thay đổi kịp thời, tế bào ung thư rất dễ “tìm đến”.
Trước hết là 5 thói quen ăn uống đang âm thầm “bào mòn” thực quản. Nhiều người ngày nào cũng làm mà không hề nhận ra rằng mỗi lần như vậy là đang tiếp tay cho ung thư.
- Ăn đồ quá nóng, trên 60 độ C: Niêm mạc thực quản rất mỏng manh, thích hợp nhất ở mức nhiệt 20-40 độ C. Canh, trà hay đồ ăn quá nóng giống như liên tục dùng bàn ủi áp lên niêm mạc, khiến nó rơi vào vòng luẩn quẩn bong tróc rồi sửa chữa. Trong quá trình phục hồi, tế bào rất dễ đột biến, viêm mạn tính dần chuyển thành ung thư.
- Thường xuyên ăn đồ quá lạnh: Thức ăn lạnh không trực tiếp gây tổn thương thực quản, nhưng dễ gây trào ngược dạ dày - thực quản. Dịch axit từ dạ dày trào lên môi trường kiềm của thực quản sẽ liên tục ăn mòn niêm mạc, lâu ngày dẫn đến viêm thực quản trào ngược, vốn được coi là bệnh tiền ung thư thực quản.
- Ăn quá nhanh: Khi ăn vội vàng, xương cá, xương gà hoặc thức ăn cứng rất dễ làm trầy xước thực quản. Tổn thương lặp đi lặp lại dẫn tới viêm loét, khiến nguy cơ ung thư tăng cao trong quá trình niêm mạc phải sửa chữa kéo dài.
- Chế độ ăn đơn điệu, ăn quá ít: Nếu bữa ăn chỉ xoay quanh tinh bột, thiếu rau tươi và thịt, cơ thể sẽ thiếu vitamin cần thiết. Hàng rào miễn dịch của niêm mạc suy yếu, mất đi “lá chắn” bảo vệ, tạo điều kiện cho tế bào ung thư xâm nhập.
- Ăn đồ thừa để qua ngày: Thức ăn để qua đêm dễ sinh vi khuẩn, nấm mốc và tạo ra nitrit. Khi vào cơ thể, nitrit có thể chuyển thành nitrosamine - chất đã được xác định là gây ung thư thực quản. Việc ăn thường xuyên chẳng khác nào gây ung thư mạn tính một cách chậm rãi.
Quá trình ung thư hóa của thực quản thường trải qua ba giai đoạn. Ở giai đoạn sớm, khối u chỉ nằm ở lớp niêm mạc hoặc dưới niêm mạc, hầu như không có triệu chứng. Nếu được phát hiện bằng nội soi, chỉ cần can thiệp xâm lấn tối thiểu là có thể điều trị khỏi hoàn toàn, không ảnh hưởng tuổi thọ. Giai đoạn trung gian, khối u đã xâm lấn vào lớp cơ hoặc áo ngoài, điều trị khó khăn hơn và hiệu quả giảm rõ rệt. Khi bước sang giai đoạn muộn, khối u phá vỡ áo ngoài, di căn hạch, phổi hoặc gan, người bệnh xuất hiện nuốt nghẹn, nóng rát, đau đớn và nguy cơ tử vong cao.
Do ung thư đường tiêu hóa giai đoạn sớm rất kín đáo, không thể chờ vào triệu chứng, một số nhóm nguy cơ cao cần tầm soát thực quản định kỳ. Đó là những người thường xuyên ăn đồ quá nóng trên 65 độ C hoặc thức ăn thô cứng; người hút thuốc lá, uống rượu lâu năm, đặc biệt là rượu mạnh; người có tiền sử gia đình mắc ung thư thực quản, với nguy cơ cao gấp 2-3 lần so với người bình thường; người trên 45 tuổi, nhất là trong độ tuổi 45-65; và những người thiếu vitamin A, vitamin C hoặc vi chất selen, vốn có vai trò chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc.
Để bảo vệ sức khỏe thực quản, có những thói quen có thể bắt đầu ngay từ hôm nay. Thức ăn nên để nguội bớt, không còn nóng rát miệng, hạn chế đồ lạnh để tránh trào ngược. Khi ăn cần chậm lại, mỗi miếng nhai kỹ 15-20 lần để giảm tổn thương niêm mạc và hỗ trợ tiêu hóa. Chế độ ăn cần đa dạng, đủ rau, thịt và ngũ cốc thô để nuôi dưỡng hàng rào bảo vệ của thực quản. Cuối cùng, nên tránh tuyệt đối đồ ăn thừa để qua đêm, kể cả bảo quản trong tủ lạnh, vì nguy cơ sinh chất gây ung thư vẫn rất cao.
Những thói quen tưởng như nhỏ nhặt trên bàn ăn, nếu kéo dài nhiều năm, có thể trở thành mồi lửa cho ung thư thực quản âm thầm phát triển.
Nguồn và ảnh: QQ
