Tại hội nghị triển khai công tác khám chữa bệnh năm 2026 ngày 2/2, nhiều bệnh viện phản ánh tình trạng bị cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) từ chối thanh toán (xuất toán) chi phí chẩn đoán hình ảnh vì "thời gian thực hiện nhanh hơn định mức". Cục trưởng Quản lý khám chữa bệnh Hà Anh Đức cho biết quy trình này do Cục xây dựng trước đây nhưng khi áp dụng thực tế lại nảy sinh vấn đề.
"Một ca chụp X-quang phải đủ 6 phút, siêu âm phải đủ 30 phút, nhanh hơn thời gian này bảo hiểm y tế không thanh toán. Cục 'đẻ' ra quy trình thế đấy, giờ phải làm thế nào cho tốt", ông Đức đặt vấn đề.
Bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy chụp PET/CT cho bệnh nhân. Ảnh: Quỳnh Trần
Làm rõ nguyên nhân tranh cãi, ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, cho biết mốc thời gian 6 phút hay 30 phút thực chất là định mức kinh tế - kỹ thuật để xây dựng giá dịch vụ y tế, dựa trên nền tảng công nghệ cũ trước đây. Tuy nhiên, vướng mắc nảy sinh khi cơ quan bảo hiểm sử dụng định mức trung bình này làm "thước đo cứng" để giám định. Cụ thể, nếu bệnh viện thực hiện ca chụp nhanh hơn 6 phút - điều rất bình thường với các dòng máy kỹ thuật số hiện đại - hệ thống sẽ cảnh báo sai quy trình và từ chối thanh toán.
"Không có lý gì chụp X-quang 6 phút lại chỉ tính thời gian trên máy", ông Khoa phản biện. Thực tế, quy trình một ca chụp không chỉ là vài giây máy phát tia, mà bao gồm toàn bộ chuỗi thao tác, từ lúc tiếp nhận bệnh nhân, chuẩn bị tư thế, thực hiện kỹ thuật, cho đến khi xử lý hình ảnh, đọc và trả kết quả.
Lãnh đạo Cục Quản lý Khám chữa bệnh nhấn mạnh việc áp dụng quy tắc giám định này là không đúng bản chất chuyên môn. Thời gian thực hiện phụ thuộc vào tay nghề bác sĩ và độ khó của từng ca bệnh. Ca dễ chỉ một phút là xác định được, nhưng ca khó thì 15-20 phút mới xong một ca siêu âm, vì vậy "không thể cứng nhắc bắt buộc tất cả phải giống nhau".
Để tháo gỡ tình trạng "bác sĩ ngồi chờ đủ giờ", Bộ Y tế đã họp với Hội Điện quang và Y học hạt nhân, đồng thời khảo sát thực tế toàn quốc. Cục Quản lý Khám chữa bệnh đang dự thảo văn bản gửi Bộ Tài chính và BHXH Việt Nam đề nghị xem xét lại quy tắc giám định này.
Quan điểm của cơ quan chuyên môn là thời gian định mức chỉ nên dùng làm căn cứ tính giá (định mức kinh tế), không phải điều kiện thanh toán. Bộ Y tế đề xuất điều chỉnh theo hướng đưa ra khoảng thời gian trung bình với biên độ dao động nới rộng để phù hợp thực tiễn. Việc giám định cần tập trung vào tính hợp lý của chỉ định và hiệu quả điều trị thay vì bắt bẻ thời gian kỹ thuật.
"Việc giám định cần tập trung vào chỉ định có đúng yêu cầu không, có lãng phí không, thay vì bắt bẻ về thời gian kỹ thuật", ông Khoa nêu quan điểm.
Cũng tại hội nghị, vấn đề nợ đọng thanh toán bảo hiểm y tế được nhiều đơn vị quan tâm. Ông Hoàng Trung Tuấn, Phó vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế, cho biết tổng số tiền vướng mắc chưa được thanh toán giữa cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan bảo hiểm hiện lên tới gần 23.000 tỷ đồng. Trong đó, hơn 10.000 tỷ đồng là các khoản tồn đọng từ năm 2023 trở về trước đang được Bộ Y tế trình Chính phủ xử lý. Riêng năm 2024, số tiền vượt dự kiến chi vào khoảng hơn 8.000 tỷ đồng. Bộ Y tế đề nghị các địa phương gấp rút rà soát để giải quyết dứt điểm trong đợt này.
Lê Phương
