Khi nhắc đến phòng ung thư, nhiều người thường nghĩ ngay đến việc bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tránh đồ chiên rán và ăn nhiều rau quả. Tuy nhiên, ở tuyến đầu của nghiên cứu y học, giới chuyên môn đã sớm chỉ ra một “lá bài chủ lực” từng bị đánh giá thấp, đó chính là khối lượng cơ bắp. Không cần phải tập luyện để trở thành vận động viên thể hình, chỉ với những bài vận động đơn giản tại nhà, ai cũng có thể tạo cho cơ thể một “hàng rào sinh học” khiến tế bào ung thư khó có cơ hội phát triển.
Theo bác sĩ người Nhật Sato Norihiro, người đã thực hiện hơn 1.000 ca phẫu thuật và dành nhiều năm nghiên cứu mối liên hệ giữa ung thư và cơ bắp, cơ không chỉ là nguồn sức mạnh thể chất mà còn là nền tảng quan trọng trong phòng chống ung thư. Lượng cơ trong cơ thể không những liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc bệnh, mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả điều trị và khả năng sống sót sau khi được chẩn đoán ung thư.
Các nghiên cứu cho thấy những người duy trì thói quen vận động có thể giảm khoảng 7% nguy cơ mắc ung thư nói chung. Với một số loại ung thư, lợi ích còn rõ rệt hơn, như ung thư thực quản giảm hơn 40%, ung thư gan giảm gần 30% và ung thư phổi giảm trên 25%. Riêng ung thư đại trực tràng cho thấy mối quan hệ nghịch rất rõ với mức độ vận động, bởi tập luyện giúp tăng nhu động ruột, giảm viêm mạn tính và ổn định đường huyết, từ đó hạn chế nguy cơ biến đổi ác tính.
Hành trình học cách 'buông nỗi sợ' của cô gái hai năm sống chung với ung thưĐỌC NGAY
Lý do tập cơ có thể phòng ung thư nằm ở nhiều cơ chế khác nhau. Trước hết, các bài tập tăng sức cơ giúp cải thiện tình trạng kháng insulin, ổn định đường huyết và ức chế viêm mạn tính. Đây đều là những “mảnh đất màu mỡ” mà tế bào ung thư ưa thích. Khi nguồn nuôi dưỡng này bị cắt đứt, nguy cơ ung thư cũng theo đó giảm xuống.
Quan trọng hơn, khi cơ bắp co giãn và vận động, cơ thể sẽ tiết ra một nhóm hormone đặc biệt gọi là myokine, hay còn được xem như “thuốc chống ung thư tự nhiên”. Myokine là tên gọi chung của các cytokine do sợi cơ sản sinh, hiện đã ghi nhận hơn sáu trăm loại khác nhau với chức năng đa dạng. Theo bác sĩ Sato, các chất này có khả năng ức chế sự tăng sinh của nhiều loại tế bào ung thư như ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư tụy.
Tuy nhiên, tập luyện quá mức lại phản tác dụng. Bác sĩ Sato nhấn mạnh rằng nếu thiếu ngủ hoặc cơ thể đang mệt mỏi bất thường, tốt nhất nên nghỉ ngơi. Nguyên tắc của tập luyện tăng miễn dịch là chỉ tập khi cơ thể ở trạng thái tốt, khi đó vận động mới chuyển hóa thành lợi ích cho hệ miễn dịch. Tần suất phù hợp nhất là hai đến ba buổi mỗi tuần, giữa các buổi cần có thời gian nghỉ để cơ thể hồi phục. Các hoạt động nhẹ như giãn cơ hoặc vận động nhịp điệu có thể thực hiện hằng ngày, nhưng các bài tăng sức cơ không nên tập liên tục không nghỉ.
Thứ tự tập luyện cũng đóng vai trò quan trọng. Các chuyên gia khuyến nghị nên tập tăng sức cơ trước, sau đó mới đến các hoạt động aerobic như đi bộ hoặc đạp xe. Nếu làm ngược lại, năng lượng dành cho bài tập cơ có thể bị tiêu hao trước, khiến hiệu quả giảm đi. Cường độ tập nên ở mức “hơi nặng một chút”, tránh gắng sức quá mức vì có thể gây tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp tim, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Ngay cả với người đang điều trị ung thư, vận động vẫn không hề muộn. Nghiên cứu cho thấy những bệnh nhân ung thư duy trì tập luyện tăng sức cơ ít nhất một lần mỗi tuần có thời gian sống dài hơn đáng kể so với những người hoàn toàn không vận động. Giáo sư Ishii Naokata của Đại học Tokyo, người được mệnh danh là “bác sĩ cơ bắp”, cũng từng chia sẻ rằng chính việc duy trì tập luyện nhiều năm đã giúp ông tích lũy đủ “nguồn dự trữ miễn dịch”, nhờ đó vượt qua ung thư hạch và những đợt hóa trị khắc nghiệt.
Đối với người cao tuổi hoặc thể lực hạn chế, bác sĩ Sato gợi ý những bài tập đơn giản có thể thực hiện ngay khi ngồi tại nhà.
Chẳng hạn, động tác nâng cổ chân khi ngồi giúp tăng cường cơ chân, cải thiện tuần hoàn máu và giảm nguy cơ phù nề, té ngã. Cách thực hiện: Ngồi trên ghế, một đầu gối gập lại tạo thành góc 90 độ. Nâng mắt cá chân của chân còn lại lên rồi hạ xuống. Lặp lại 10 lần.
Việc nhấc nhẹ mông khỏi ghế rồi ngồi xuống lại nhiều lần giúp kích hoạt nhóm cơ lớn ở thân dưới, hỗ trợ khả năng đi lại mà không gây quá tải. Cách thức hiện: Đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai, nhấc nhẹ mông khỏi ghế rồi ngồi xuống. Lặp lại 10 lần.
Ngoài ra, các bài tập tập trung vào khớp háng và mặt trong đùi giúp cơ thể giữ thăng bằng tốt hơn, giảm nguy cơ mất ổn định khi di chuyển. Cách thực hiện: Đứng thẳng và giữ thăng bằng bằng một tay, vịn vào ghế. Di chuyển một chân vào trong và nâng lên. Lặp lại 10 lần, sau đó đổi bên.
Nhìn từ góc độ y học hiện đại, cơ bắp không chỉ là yếu tố hình thể, mà còn là “tuyến miễn dịch chủ động” của cơ thể. Việc duy trì và bảo vệ khối cơ, dù bằng những bài tập rất đơn giản, có thể là một trong những chiến lược bền vững nhất để phòng ung thư và nâng cao chất lượng sống lâu dài.
Nguồn và ảnh: Aboluowang
