Bệnh viện Việt Đức thực hiện ca ghép đồng thời tim - phổi đầu tiên tại Việt Nam. (Video: BVCC)
Trong chương trình Cất cánh của VTV, chị Trần Như Quỳnh, 38 tuổi, xúc động khi trở lại thăm những người thầy thuốc của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức - nơi thực hiện ca ghép đồng thời tim và phổi , giúp chị vượt qua lằn ranh sinh tử.
Chàng trai 21 tuổi hiến tạng hồi sinh 4 ngườiĐỌC NGAY
Tay cầm bó hoa, chị nghẹn ngào: “Khoảnh khắc gặp lại mọi người, những ký ức về những ngày cận kề sự sống - cái chết như ùa về. Em không biết nói gì cho đủ, vì quá nhiều điều muốn gửi đến bác Hùng, bác Lư và toàn thể y bác sĩ đã kiên trì suốt hành trình dài để em có được hôm nay”.
Với chị, hai tiếng “cảm ơn” là điều duy nhất có thể thốt lên. Cảm ơn vì được tái sinh, được thở bằng lá phổi khỏe mạnh, được sống với trái tim mới và tiếp tục theo đuổi những ước mơ còn dang dở.
Chị cũng cúi đầu tri ân gia đình người hiến tạng. Trong khoảnh khắc đau đớn nhất vì mất người thân, họ đã lựa chọn trao đi trái tim và lá phổi, để một sự sống khác được hồi sinh. “ Em mong sẽ có thêm nhiều bệnh nhân có cơ hội như em – cơ hội trở về với sự sống ”, chị nói.
Chị Quỳnh nghẹn ngào khi gặp lại các bác sĩ đã trao cho cơ hội sống lần thứ hai. (Ảnh: BVCC)
Chị Quỳnh mắc bệnh tim bẩm sinh phức tạp nhiều năm, dẫn đến hội chứng Eisenmenger – tình trạng tăng áp động mạch phổi nặng khiến tim phải và phổi suy kiệt. Khi nhập viện, chị ở giai đoạn cuối của suy tim, suy hô hấp, tiên lượng có thể tử vong bất cứ lúc nào. Chỉ định duy nhất là ghép đồng thời cả tim và phổi.
TS.BS Dương Đức Hùng cho biết đây là một trong những kỹ thuật khó nhất của ghép tạng, đòi hỏi phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật tim mạch, lồng ngực, gây mê hồi sức, miễn dịch và kiểm soát nhiễm khuẩn. Trên thế giới, mỗi năm chỉ khoảng 100 ca ghép tim - phổi được thực hiện do yêu cầu nguồn tạng hiếm và tiêu chuẩn kỹ thuật rất cao.
PGS.TS Phạm Hữu Lư, Phó trưởng khoa Ngoại Tim mạch và Lồng ngực, cho biết ca mổ kéo dài 7 giờ liên tục. Kíp phẫu thuật sử dụng hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể để thay thế chức năng tim và phổi trong thời gian bóc tách và ghép tạng.
Thách thức không chỉ nằm ở kỹ thuật cắt – nối mạch máu lớn mà còn ở việc điều chỉnh kích thước phổi hiến sao cho phù hợp lồng ngực người nhận, nối phế quản gốc bằng phương pháp tối ưu hóa tưới máu và hạn chế biến chứng rò, hẹp sau mổ.
Giai đoạn hậu phẫu được đánh giá còn cam go hơn ca mổ. Bệnh nhân phải dùng thuốc ức chế miễn dịch liều cao để tránh thải ghép, trong khi phổi hiến tặng có tình trạng nhiễm khuẩn đa kháng. Các bác sĩ buộc phải cân bằng giữa nguy cơ thải ghép và nguy cơ nhiễm trùng.
Song song đó, chị Quỳnh xuất hiện suy thận cấp, phải lọc máu liên tục và theo dõi chặt nồng độ thuốc trong máu để bảo vệ chức năng thận. Quá trình hồi sức kéo dài nhiều tuần với sự theo dõi sát sao của các chuyên khoa.
Nhờ chăm sóc tích cực và phác đồ điều trị cá thể hóa, bệnh nhân dần hồi phục, có thể tự thở, vận động nhẹ và tái hòa nhập sinh hoạt thường ngày.
Người bệnh cùng ê kíp bác sĩ điều trị. (Ảnh: BVCC)
Theo thống kê đến ngày 12/8/2025, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện 2.478 ca ghép tạng từ người hiến sống và hiến chết não, gồm 109 ca ghép tim, 8 ca ghép phổi, 169 ca ghép gan và 2.192 ca ghép thận. Riêng năm 2025, bệnh viện triển khai nhiều ca ghép đa tạng phức tạp như tim – gan, tim – phổi, gan – thận.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), đánh giá thành công của ca ghép đồng thời tim – phổi không chỉ mang lại cuộc sống mới cho bệnh nhân, mà còn tạo tiền đề hoàn thiện quy trình chuyên môn, xây dựng hành lang pháp lý và thúc đẩy lĩnh vực ghép tạng phát triển bền vững.
Cuộc hội ngộ trong chương trình truyền hình vì thế không chỉ là câu chuyện riêng của một người bệnh, mà còn là biểu tượng cho nỗ lực bền bỉ của y học Việt Nam. Ở đó, phía sau ánh đèn trường quay là những tháng ngày căng thẳng trong phòng mổ, là quyết định nhân văn của gia đình người hiến tạng, và là hành trình đi qua ranh giới sinh tử để trở lại với cuộc sống.
