Sống thọ và khỏe mạnh là mục tiêu chung của tất cả chúng ta, nhưng việc đạt được điều đó không hề đơn giản. Khi tuổi tác tăng dần, con người thường phải đối mặt với các tình trạng như sa sút trí tuệ, đau mãn tính, hạn chế khả năng vận động và các bệnh lý tim mạch.
Dù các yếu tố không thể kiểm soát (như di truyền) đóng vai trò quan trọng, nhưng thói quen hàng ngày cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình lão hóa. Theo các chuyên gia y tế, dưới đây là những thói quen phổ biến đang âm thầm ngăn cản bạn sống thọ.
Bỏ qua việc chăm sóc sức khỏe phòng ngừa
Tiến sĩ Heather Whitson, Giám đốc Trung tâm Lão hóa Duke (North Carolina), cho biết việc không cập nhật các xét nghiệm sàng lọc định kỳ như chụp nhũ ảnh, nội soi đại tràng hay tiêm chủng sẽ gây hại cho sức khỏe dài hạn.
"Nó giống như việc bạn không mang xe đi bảo dưỡng định kỳ vậy. Chiếc xe chắc chắn sẽ không bền nếu bạn bỏ qua bước này", bà Whitson ví von. Hãy trao đổi với bác sĩ gia đình để biết những xét nghiệm nào là cần thiết cho độ tuổi của bạn.
Khi stress trở thành mãn tính, nó sẽ làm suy giảm hệ miễn dịch, ảnh hưởng đến trao đổi chất, giấc ngủ và huyết áp. Ảnh minh họa: Pexels
Sống khép kín, thiếu kết nối xã hội
Tiến sĩ Lee Lindquist, Trưởng khoa Lão khoa tại Northwestern Medicine (Chicago), khẳng định: "Sự tương tác xã hội giúp ích cho trí não và tuổi thọ". Càng dành nhiều thời gian giao lưu, tuổi thọ của bạn càng được kéo dài.
"Tôi thường đùa rằng bạn nên kết giao với những người lạc quan, vì ai cũng có những mối quan hệ 'độc hại' xung quanh. Những người tiêu cực chỉ mang lại lo âu và muộn phiền", bà nói.
Trong đại dịch Covid-19, việc bị cô lập trong nhà đã làm suy giảm khả năng nhận thức của nhiều người. Vì vậy, việc duy trì vòng tròn bạn bè, gặp gỡ những người mới khi về già là cực kỳ quan trọng để lão hóa một cách lành mạnh.
Không điều chỉnh thuốc theo độ tuổi
"Chúng tôi thường thấy nhiều người vẫn uống những loại thuốc được kê từ tận những năm 40-50 tuổi, trong khi đến tuổi 70-80, họ không còn cần chúng nữa", TS. Lindquist nói.
Một số loại thuốc có thể khiến người già dễ bị ngã hoặc gây ra các vấn đề về tư duy. Ví dụ, một số thuốc chống lo âu có thể làm suy giảm trí nhớ, hoặc thuốc ngủ làm tăng nguy cơ té ngã. Đừng ngần ngại hỏi bác sĩ liệu bạn có thể cắt giảm bớt danh mục thuốc hiện tại hay không.
Lười vận động
Đây không phải là điều mới mẻ nhưng vẫn cần phải nhắc lại: Thiếu vận động là "kẻ thù" của tuổi thọ. Tiến sĩ Whitson nhận định: "Nếu có một loại thuốc chứa đựng mọi lợi ích của tập thể dục, nó sẽ khiến nhiều nhà cung cấp dịch vụ y tế phá sản. Tập thể dục tốt cho tâm trạng, cân nặng, xương khớp, tim mạch và cả não bộ".
Khi được hỏi nên tập bao nhiêu là đủ, tiến sĩ Lindquist chỉ trả lời ngắn gọn: "Nhiều hơn mức hiện tại". Đừng để cơ thể quá thoải mái với một thói quen cũ kỹ. Nếu bạn thường đi bộ, hãy thử thêm một lớp Zumba. Nếu bạn thích đạp xe, hãy thử tập cùng huấn luyện viên cá nhân. Mục tiêu tối thiểu nên là 150 phút vận động vừa phải hoặc 75 phút vận động cường độ cao mỗi tuần.
Hút thuốc lá
Thuốc lá liên quan trực tiếp đến ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), đột quỵ và tim mạch. Do tính gây nghiện cao, việc bỏ thuốc là một thử thách lớn.
Hiệp hội Phổi Mỹ khuyên bạn nên xác định rõ lý do muốn bỏ thuốc để làm động lực vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất.
Chế độ ăn uống không lành mạnh
Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh là cách để kéo dài tuổi thọ. Tiến sĩ Whitson gợi ý chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải: ưu tiên cá, trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn.
Thay đổi chế độ ăn không bao giờ là quá muộn, nhưng thực hiện càng sớm sẽ càng dễ dàng. "Rất khó để thay đổi thói quen ăn uống khi bạn đã 80 hay 90 tuổi, vì vậy hãy bắt đầu ngay từ khi còn trẻ", tiến sĩ Lindquist khuyên.
Thiếu ngủ
"Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy thiếu ngủ gây ra những hậu quả dài hạn như tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, bệnh tim, căng thẳng và tâm trạng tồi tệ", tiến sĩ Whitson nhấn mạnh.
Người trưởng thành cần ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm. Nếu bạn thường xuyên thấy buồn ngủ quá mức vào ban ngày hoặc bị bạn đời phàn nàn về tiếng ngáy, hãy đi khám để tầm soát chứng ngưng thở khi ngủ. Ngoài ra, hãy hạn chế caffeine, rượu và duy trì giờ giấc đi ngủ cố định.
Để căng thẳng (stress) tích tụ
Con người có phản ứng căng thẳng về mặt vật lý ngay cả với những thứ không đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Khi stress trở thành mãn tính, sẽ làm suy giảm hệ miễn dịch, ảnh hưởng đến trao đổi chất, giấc ngủ và huyết áp.
Hãy học cách tiết chế căng thẳng bằng cách trò chuyện với chuyên gia tâm lý hoặc loại bỏ những yếu tố tiêu cực trong cuộc sống.
Không có kế hoạch chăm sóc sức khỏe tương lai
Tiến sĩ Lindquist gọi giai đoạn 10-20 năm cuối đời là "hiệp bốn của cuộc đời". Đây là lúc các vấn đề sức khỏe ập đến dồn dập hơn.
Thay vì chỉ nghĩ đến việc để lại di chúc hay tài sản, bạn cần lên kế hoạch: Bạn sẽ sống ở đâu khi sức khỏe yếu đi? Ai sẽ chăm sóc bạn? Bạn có muốn sống trong cộng đồng người cao tuổi không? Việc thảo luận trước với người thân sẽ giúp nguyện vọng của bạn được tôn trọng và tránh những gánh nặng không đáng có cho gia đình.
Không chuẩn bị tài chính cho tuổi già
"Một trong những điều đau lòng nhất mà tôi thường thấy là bệnh nhân sống lâu hơn cả số tiền tiết kiệm của họ", tiến sĩ Whitson chia sẻ. Nhiều người ở tuổi 90 cho biết họ không ngờ mình có thể sống lâu đến thế và không chuẩn bị đủ tài chính để duy trì thêm 30 năm sau khi nghỉ hưu.
Khi chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần, đừng quên rằng "sức khỏe tài chính" cũng đóng vai trò then chốt để bạn có một tuổi già an yên và tự chủ.
Mỹ Ý (Theo Huffpost)
