Suy thận âm thầm ở nam kỹ sư vì thói quen ngủ ít
Vừa qua, bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường tại Đài Loan (Trung Quốc) chia sẻ về trường hợp nam bệnh nhân 40 tuổi, làm kỹ sư công nghệ thông tin bất ngờ phát hiện suy thận. Người này có lối sống được xem là khá lành mạnh: Ăn uống thanh đạm, duy trì dùng thuốc để kiểm soát huyết áp và không có nhiều thói quen xấu.
Tuy nhiên, qua các lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, bác sĩ nhận thấy chức năng thận của bệnh nhân liên tục suy giảm, tiến triển theo hướng của suy thận mạn.
Sau khi khai thác kỹ tiền sử sinh hoạt, nguyên nhân được xác định là do người bệnh thiếu ngủ kéo dài. Vì công việc bận rộn, nhiều năm liền anh chỉ ngủ dưới 5 tiếng mỗi đêm.
Theo các chuyên gia, đây là thói quen khá phổ biến ở những người làm việc trong lĩnh vực công nghệ, tài chính hoặc các ngành nghề có cường độ lao động trí óc cao.
Ảnh minh họa.
Vì sao ngủ ít có thể làm tăng nguy cơ suy thận?
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, thận giống như một nhà máy xử lý nước thải tinh vi của cơ thể. Mỗi ngày cơ quan này phải lọc gần 200 lít máu để loại bỏ độc tố và cân bằng điện giải.
Ban ngày khi cơ thể hoạt động, hệ thần kinh giao cảm chiếm ưu thế khiến huyết áp tăng lên, buộc thận phải làm việc với cường độ cao.
Ngược lại, vào ban đêm khi cơ thể bước vào giấc ngủ sâu, hệ thần kinh phó giao cảm hoạt động mạnh hơn. Khi đó nhịp tim chậm lại, huyết áp giảm tự nhiên khoảng 10–20%. Hiện tượng này được gọi là giảm huyết áp ban đêm.
Khoảng thời gian này đóng vai trò giống như một “khoảng nghỉ” quan trọng để các vi mạch trong thận giảm áp lực, đồng thời giúp tế bào thận có thời gian sửa chữa tổn thương.
Tuy nhiên, nếu ngủ dưới 5 giờ mỗi ngày hoặc thường xuyên ngủ chập chờn, cơ thể sẽ luôn ở trạng thái căng thẳng. Hormone stress tiếp tục được tiết ra khiến huyết áp ban đêm không giảm như bình thường. Khi đó, thận phải hoạt động gần như liên tục 24 giờ mỗi ngày, lâu dần làm các vi mạch thận xơ cứng, cầu thận tổn thương và dẫn đến suy thận.
Nghiên cứu cho thấy người ngủ ít dễ mắc bệnh thận hơn
Mối liên hệ giữa giấc ngủ và nguy cơ suy thận cũng đã được nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh.
Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí của Hiệp hội Thận học Hoa Kỳ, sử dụng dữ liệu từ Ngân hàng Sinh học Anh (UK Biobank) với hàng trăm nghìn người tham gia, cho thấy những người ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao hơn đáng kể so với nhóm ngủ đủ 7–8 giờ.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng không chỉ thời lượng mà chất lượng giấc ngủ cũng rất quan trọng. Trong một số trường hợp, dù ngủ đủ 8 tiếng nhưng mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ khiến cơ thể thiếu oxy kéo dài, thận vẫn có thể bị tổn thương nghiêm trọng.
Ảnh minh họa.
Mất ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ suy thận
Nhiều người lo lắng rằng mất ngủ có thể trực tiếp gây suy thận, tuy nhiên các chuyên gia cho biết cần hiểu rõ cơ chế.
Trên thực tế, mất ngủ không phải là nguyên nhân trực tiếp gây suy thận. Tuy nhiên, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận thông qua nhiều cơ chế sinh lý khác nhau.
Khi thiếu ngủ kéo dài, cơ thể có thể bị rối loạn nội tiết tố, đặc biệt là hormone cortisol. Nồng độ cortisol tăng cao trong thời gian dài dễ gây tăng huyết áp – một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận mạn.
Ngoài ra, rối loạn giấc ngủ còn liên quan đến hội chứng chuyển hóa và đái tháo đường type 2. Đây đều là những yếu tố nguy cơ lớn gây tổn thương cầu thận và làm suy giảm chức năng lọc của thận theo thời gian.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ (National Kidney Foundation), việc cải thiện giấc ngủ có thể giúp làm chậm tiến trình tổn thương thận ở những người có nguy cơ cao.
Ảnh minh họa.
Làm gì để bảo vệ thận và giảm nguy cơ suy thận?
Các chuyên gia khuyến cáo để giảm nguy cơ suy thận, người trưởng thành nên duy trì thời gian ngủ khoảng 7–8 giờ mỗi đêm và cố gắng đi ngủ đúng giờ.
Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện giấc ngủ. Một số thực phẩm giàu magiê, tryptophan và melatonin tự nhiên có thể hỗ trợ ngủ ngon hơn như chuối, sữa chua, trứng, rau bina, đậu nành hoặc các loại hạt.
Ngoài ra, cần hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, tránh uống cà phê hoặc các chất kích thích vào buổi tối, đồng thời duy trì vận động thể chất đều đặn.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng mất ngủ kéo dài không trực tiếp gây suy thận, nhưng nếu tình trạng này kéo dài trong nhiều năm có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận thông qua các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa.
Vì vậy, chăm sóc giấc ngủ tốt cũng là một trong những cách đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ chức năng thận và phòng ngừa suy thận lâu dài.
Người phụ nữ mắc suy thận lúc tuổi già: Bác sĩ chỉ ra thói quen tưởng tốt, nhiều người Việt vẫn làmGĐXH - Suốt nhiều năm, người phụ nữ mắc bệnh suy thận đã duy trì thói quen tự bốc thuốc bắc về uống song song với thuốc điều trị bệnh nền.
