Cảnh sát Indonesia hồi giữa tháng bắt 9 người tại thành phố Medan, thủ phủ tỉnh Bắc Sumatra, vì liên quan đến đường dây tình nghi buôn bán trẻ sơ sinh. Đây là vụ mới nhất trong nhiều vụ án phản ánh hoạt động buôn bán trẻ em có tổ chức tại nhiều khu vực ở Indonesia.
"Đường dây này hoạt động một cách bài bản, chặt chẽ", Jean Calvijn Simanjuntak, cảnh sát trưởng Medan, cho hay. Các nghi phạm đã sử dụng nền tảng mạng xã hội để rao bán trẻ sơ sinh. Theo cảnh sát, hai trẻ sơ sinh đã bị bán với giá 530-1.500 USD cho khách hàng trong nước.
Cảnh sát Tây Java năm ngoái bắt 13 nghi phạm môi giới trẻ sơ sinh cho các vụ nhận con nuôi xuyên biên giới trái phép. Giới chức cho hay đường dây này hoạt động từ năm 2023 và có thể đã buôn bán khoảng 25 trẻ sơ sinh, trong đó có 15 bé được cho là đã bị bán cho các gia đình tại Singapore.
Nhóm nghi phạm bị bắt với cáo buộc buôn bán trẻ sơ sinh ở Tây Java, Indonesia hồi tháng 7/2025. Ảnh: CNA
Gabriel Goa, chủ tịch tổ chức Ban Vận động vì Công lý và Hòa bình Indonesia (Padma), chuyên xử lý các vụ buôn người trên toàn quốc, cho rằng những vụ án gần đây cho thấy vấn nạn buôn bán trẻ sơ sinh ngày càng nhiều hơn.
"Các mạng lưới mafia đang nhắm vào trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh bị bán với lý do kinh tế. Nạn nhân là những phụ nữ trẻ hoặc thậm chí là trẻ vị thành niên, mang thai ngoài hôn nhân", ông Goa nói. "Yếu tố chính dẫn đến tình trạng buôn bán trẻ sơ sinh tràn lan ở Indonesia là vì họ bị cám dỗ bởi đồng tiền".
Đầu tháng 1, Bộ Nội vụ cùng Bộ Phát triển Xã hội và Gia đình Singapore đã ra tuyên bố chung cho biết chính phủ nước này đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác Indonesia để xử lý nạn buôn bán trẻ sơ sinh.
"Buôn bán trẻ em là vấn đề nghiêm trọng vì nó lợi dụng sự yếu ớt của trẻ nhỏ, xâm phạm quyền của các em và tách các em khỏi gia đình ruột thịt vì lợi ích cá nhân hoặc hoạt động phi pháp. Điều này ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ", tuyên bố có đoạn.
Siti Mazumah, người sáng lập Trung tâm Khủng hoảng Phụ nữ Puantara, nói rằng phụ nữ và trẻ em Indonesia dễ bị lợi dụng do nhiều vấn đề xã hội và kinh tế chồng chéo.
"Phụ nữ Indonesia có thể trở thành nạn nhân vì nhiều lý do, gồm mang thai ngoài ý muốn, nghèo đói, cũng như các hoạt động buôn người có sự tham gia của những đường dây lớn với ý đồ xấu", bà nói.
Dù Indonesia có những quy định nghiêm ngặt nhằm trấn áp hoạt động nhận con nuôi trái phép, bà Siti cho hay luật pháp đôi khi không được thực thi nghiêm túc. Trong những năm gần đây, các đường dây buôn người cũng ngày càng tinh vi hơn, đặc biệt khi nhắm vào nhóm trẻ vị thành niên mang thai và sinh con ngoài ý muốn.
"Trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương khi không có khả năng phản kháng. Những kẻ buôn bán trẻ em thường là người thân quen và phương thức được sử dụng chủ yếu là thao túng, cưỡng ép hoặc các biện pháp kiểm soát khác", bà nói.
Ivan Cheong, trưởng bộ phận luật gia đình và ly hôn tại hãng luật Withers KhattarWong ở Singapore, cho hay có nhiều lý do khiến người Singapore chọn nhận con nuôi là trẻ em nước ngoài.
"Indonesia và các nước Đông Nam Á khác có thể là lựa chọn hàng đầu do yếu tố sắc tộc của đứa trẻ, cũng như chi phí tìm kiếm và xử lý hồ sơ nhận nuôi thấp hơn so với các nước ở châu Âu hay Mỹ", ông nói.
Việc nhận con nuôi ở Singapore là quy trình rất nghiêm ngặt nhằm đảm bảo quyền lợi cho đứa trẻ và chỉ những người đáp ứng đủ điều kiện mới được phép nhận con, theo Ivan Cheong.
Tuy nhiên, các chuyên gia ở cả Indonesia và Singapore đồng tình rằng vấn đề không nằm ở việc thiếu luật để quản lý hoạt động nhận con nuôi, mà ở việc các đường dây bất hợp pháp lợi dụng những kẽ hở trong khâu thực thi.
Sandra Ong, luật sư cấp cao của hãng luật Gloria James-Civetta & Co tại Singapore, cho hay các cơ quan nhận con nuôi tại nước này buộc phải tuân thủ biện pháp bảo vệ và quy trình theo Đạo luật Nhận con nuôi năm 2022, nếu không sẽ đối mặt với những hình phạt như tước giấy phép hoạt động ngay lập tức, phạt tiền hoặc phạt tù.
Dù vậy, giới chức Indonesia cho hay ba văn phòng nhận con nuôi Singapore bị cáo buộc liên quan tới vụ án buôn bán trẻ em ở Tây Java. Những gia đình muốn nhận con nuôi tin tưởng đường dây này là hợp pháp và trả hơn 20.000 USD cho mỗi trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, mẹ ruột chỉ nhận được khoảng 1.193 USD cho mỗi đứa bé bị bán.
Những nghi phạm trong đường dây buôn bán trẻ sơ sinh này sẽ hầu tòa vào tháng 3, theo cảnh sát Tây Java.
Ông Goa của tổ chức Padma cho hay Indonesia đã thành lập lực lượng chuyên trách phòng ngừa và xử lý nạn buôn người, nhưng vẫn cần liên tục đề cao cảnh giác với những hành vi phạm tội.
Silvia Annisa, giáo sư xã hội học tại Đại học Bắc Sumatra, kêu gọi giới chức giải quyết tận gốc vấn đề và tìm hiểu tại sao nhiều phụ nữ trẻ ở Indonesia lại tìm đến con đường cho nhận con nuôi trái phép ngay từ đầu.
"Vấn đề không chỉ đơn thuần là thiếu tiền, mà là họ đang mắc kẹt trong nghèo đói kinh niên. Là những người thuộc tầng lớp thấp trong xã hội, họ không có được sự hỗ trợ cần thiết, dẫn đến không thể tự chủ đối với chính cuộc đời mình", Annisa nói.
Theo Annisa, sự phát triển của mạng xã hội cũng đã tiếp tay cho hoạt động nhận con nuôi trái phép, khi các đường dây phi pháp tiếp cận phụ nữ qua mạng và dụ dỗ họ trao con cho người lạ để nhận tiền. "Cho nhận con nuôi đang được một số người xem như một cách sáng tạo để giải quyết vấn đề kinh tế", bà cảnh báo.
Thanh Tâm (Theo SCMP)
