Đây là nghiên cứu mới do Novo Nordisk phối hợp Decision Lab khảo sát trên 1.000 người trưởng thành tại Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ trong năm 2025. Kết quả ghi nhận 83% người tham gia hiểu béo phì là bệnh có thể kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng như rối loạn mỡ máu, tim mạch, tiểu đường; 72% nhận thấy nguy cơ ung thư và vô sinh.
Nghiên cứu cũng chỉ ra những nguyên nhân chính khiến việc kiểm soát béo phì chưa hiệu quả. Thứ nhất, lối sống hiện đại với ít vận động và chế độ ăn thiếu lành mạnh ngày càng phổ biến. Gần 2/3 người được khảo sát dành hơn 6 giờ mỗi ngày để ngồi. Hơn 1/3 thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn - nhóm thực phẩm thường chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa và năng lượng "rỗng".
Thực tế, người Việt Nam đang tiêu thụ trung bình 8,1g muối/ngày và 46,5g đường tự do/ngày, cao gần gấp hai lần so với khuyến cáo của WHO về mức tiêu thụ có lợi cho sức khỏe. Bên cạnh đó, xu hướng tiêu thụ thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn làm tăng nguy cơ các bệnh chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm như thừa cân béo phì, đái tháo đường, tim mạch.
Ngoài ra, những quan niệm sai lệch trong nuôi dạy trẻ cũng khiến kiểm soát béo phì không hiệu quả. Có 55% phụ huynh lo con biếng ăn hơn là ăn quá nhiều; 42% cho rằng trẻ "mũm mĩm" đồng nghĩa khỏe mạnh; 37% tin rằng ăn nhiều giúp trẻ phát triển nhanh hơn. Những suy nghĩ này vô tình đặt nền móng cho nguy cơ trẻ thừa cân từ sớm.
Người bị béo phì dễ mắc các bệnh không lây nhiễm. Ảnh: Optimumen Docrinecare
Ngoài chế độ dinh dưỡng, người Việt cũng lười vận động. Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, Việt Nam là một trong 10 nước có người dân lười vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, 30% người Việt trưởng thành thiếu vận động thể lực. Tố chất về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thanh niên Việt Nam xếp vào mức kém so với tiêu chuẩn.
Báo cáo World Obesity Atlas 2025 (bản đồ béo phì thế giới), cho thấy Việt Nam hiện thuộc nhóm có tỷ lệ béo phì thấp nhất Đông Nam Á nhưng lại có tốc độ gia tăng nhanh nhất khu vực với 38%. Việt Nam hiện xếp hạng 108/183 quốc gia về mức độ sẵn sàng trong điều trị béo phì, phản ánh khoảng trống đáng kể trong hệ thống chăm sóc và giải pháp phối hợp.
Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở học sinh Việt Nam tăng gấp đôi trong 10 năm qua, từ 8,5% lên 19%, con số tương tự tại các đô thị lớn là 26%. PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Dinh dưỡng, đánh giá tốc độ này thậm chí còn nhanh hơn Thái Lan và đang tiệm cận các nước phát triển. Thừa cân béo phì chính là quả bom nổ chậm cho gánh nặng của các bệnh không lây nhiễm trong tương lai, bào mòn sức khỏe và năng suất lao động của quốc gia.
WHO nhìn nhận béo phì là bệnh mạn tính phức tạp, tiến triển âm thầm nhưng để lại hệ lụy sâu rộng từ sức khỏe cá nhân đến gánh nặng kinh tế quốc gia. Hiện, béo phì không chỉ là câu chuyện cá nhân mà là vấn đề y tế công cộng. Các chuyên gia kêu gọi sự phối hợp đồng bộ từ chính sách, hệ thống y tế, doanh nghiệp thực phẩm đến truyền thông nhằm thay đổi góc nhìn xã hội, giảm kỳ thị và thúc đẩy can thiệp sớm.
Người dân được khuyến cáo cần lựa chọn dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường vận động thể lực để phòng chống thừa cân béo phì và các bệnh mạn tính không lây. Đặc biệt, trong bối cảnh thực phẩm chế biến sẵn tiện lợi, người tiêu dùng cần đọc kỹ nhãn dinh dưỡng trước khi mua, chú ý tổng năng lượng (calo), lượng đường, chất béo bão hòa và natri.
Ngày Thế giới phòng chống béo phì được xác định là ngày 4/3 hàng năm bởi Liên đoàn Phòng chống béo phì thế giới (WOF). Đây là dịp quốc tế nhấn mạnh về tình trạng thừa cân và béo phì trên toàn cầu đang ngày càng trở nên báo động.
Lê Nga
