Đỗ Trí Đức, học sinh lớp 12, trường Quốc tế Liên Hợp Quốc Hà Nội (UNIS Hà Nội), trúng tuyển Đại học Lafayette trong đợt tuyển sinh sớm, hồi cuối năm 2025. Ngôi trường hiện ở top 30 trong nhóm đại học khai phóng, xếp thứ 13 về đào tạo nhóm ngành kỹ thuật tốt nhất ở Mỹ, theo US News.
"Em vui lắm, chạy quanh nhà rồi gọi cho mẹ ngay", Đức nhớ lại khoảnh khắc nhận thư trúng tuyển.
Gói hỗ trợ tài chính dành cho Đức trị giá khoảng 380.000 USD cho 4 năm (9,9 tỷ đồng). Gia đình nam sinh chỉ còn phải đóng khoảng 3.000 USD mỗi năm.
Với Đức, phía sau bộ hồ sơ và kết quả "đúng nguyện vọng" là hành trình trưởng thành sớm, sau biến cố gia đình.
Đỗ Trí Đức. Ảnh: Nhà trường cung cấp
Ngày chuẩn bị vào lớp 6 ở trường THCS Trưng Vương, bố của Đức - một kỹ sư điện tử viễn thông - bị tai biến, khiến liệt nửa người. Mẹ em từ đó trở thành trụ cột trong nhà, còn Đức, với suy nghĩ của một đứa trẻ 11 tuổi, bắt đầu "thấy lo cho gia đình".
Tình cờ được bố của một người bạn gửi thông tin về học bổng toàn phần của UNIS Hà Nội, dành cho học sinh học tốt và hoàn cảnh khó khăn, Đức quyết định nộp hồ sơ. Em nhập học vào năm lớp 8, được tài trợ toàn bộ học phí, ăn trưa, dã ngoại, đồng phục, máy tính xách tay... cho đến hết năm lớp 12.
Bước vào môi trường quốc tế, Đức gặp không ít khó khăn. Trừ môn Tiếng Việt, chương trình IB (tú tài quốc tế) được giảng dạy bằng tiếng Anh, trong khi khả năng ngoại ngữ và giao tiếp của Đức chưa tốt. Những lúc không theo kịp tốc độ nói của bạn bè và giáo viên, Đức phải hỏi lại, tự học thêm sau giờ học để lấp khoảng trống.
Cũng ở đây, Đức dần có động lực du học. Em nộp hồ sơ vào nhiều trường, nhưng thích Đại học Lafayette nhất vì nơi này có thế mạnh về kỹ thuật - lĩnh vực Đức quan tâm. Nam sinh cũng ấn tượng với con số thống kê của trường, rằng 95% cựu sinh viên đang làm những việc có ý nghĩa cho xã hội, cuộc sống (meaningful life work).
Trong bài luận, Đức viết về hành trình "tập làm người lớn" của mình, khi phải học cách sắp xếp cuộc sống, cân bằng giữa việc học và trách nhiệm trong gia đình.
Hàng ngày, sau giờ học, em đi xe buýt của trường về điểm, rồi qua nhà bà ngoại lấy đồ ăn tối vì mẹ thường về muộn. Lúc này, Đức thấy mình như một "người giao hàng". Buổi tối, Đức trở thành "người chăm sóc", hỗ trợ bố vệ sinh và ăn tối, uống thuốc để mẹ có thêm thời gian nghỉ ngơi; rồi làm "người anh lớn" kèm em trai học bài.
Liên hệ tới khái niệm "meaningful life work", Đức cho rằng sự tử tế, ý nghĩa không nhất thiết bắt đầu từ điều lớn lao, mà trước hết đến từ cách một người sống và đối xử với những người xung quanh.
"Nếu phải chọn một tôn giáo, em sẽ chọn tôn giáo của việc trở thành người tử tế và làm những điều tốt đẹp cho mọi người", Đức chia sẻ trong bài luận.
Cô Andrea Fleming, Cố vấn học đường ở UNIS Hà Nội, là người đồng hành cùng Đức trong quá trình làm hồ sơ du học. Cô nhận xét bài luận thể hiện rõ sự trưởng thành và lòng tử tế của Đức - những phẩm chất không đo đếm được bằng giải thưởng.
"Đức luôn sẵn lòng đối xử với mọi người bằng sự cởi mở, lòng tốt và sự hỗ trợ. Em đã thể hiện được phẩm chất quan trọng này của mình trong bài luận", cô Andrea nói.
Đức biểu diễn guitar tại UNIS Hanoi Music Academy (UMA), năm 2025. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Về học tập, Đức đạt 38/45 điểm IB (điểm dự đoán), trong đó tuyệt đối ở các môn Toán, Lý, Hóa. Em cũng tham gia các cuộc thi Toán trong nước và quốc tế, hai năm liền đạt điểm cao nhất trường trong kỳ thi ASMA của Hiệp hội Toán học học thuật Mỹ, giành vé tới Anh dự một cuộc thi Toán quy mô thế giới (World Mathematics Championships)...
Ngoài ra, Đức cùng ba người bạn sáng lập Hanoi Youth Math Conference - ngày hội Toán học dành cho học sinh THCS, được tổ chức hai lần một năm. Nam sinh trực tiếp xây dựng nội dung, thiết kế câu hỏi và liên hệ các trường tham gia.
Đức còn gắn bó với dự án cộng đồng Sustainable Agriculture and Social Enterprise (SANSE) trong bốn năm. Em cùng các thành viên tới Bản Liền, Lào Cai, để dạy tiếng Anh cho học sinh, quyên góp sách vở, quần áo, nhu yếu phẩm cho các hộ gia đình, hỗ trợ họ bán chè. Theo Đức, những hoạt động này giúp em hiểu hơn về các vấn đề xã hội và vai trò của giáo dục trong việc tạo ra thay đổi bền vững.
Nhưng cô Andrea ấn tượng nhất về Đức ở cách em đối diện với hoàn cảnh gia đình. Đức không kêu ca, than phiền hay lấy hoàn cảnh làm lý do, cũng hiếm khi nhắc đến khó khăn của mình. Cùng đó, nam sinh có sự tò mò và cầu tiến, luôn tiếp thu và phản hồi bài một cách nghiêm túc.
Về tính cách, cô giáo nhận xét Đức là người "lịch thiệp, chu đáo" nhất từng biết ở độ tuổi này.
"Đức luôn thể hiện lòng biết ơn chân thành bằng lời nói và sau đó là một email chu đáo", cô kể.
Đức sẽ bắt đầu chương trình học tại Mỹ vào mùa thu năm nay. Trước mắt, em đặt mục tiêu giữ vững điểm IB để hoàn thành chương trình vào tháng 5. Sang Mỹ, Đức dự định chọn ngành liên quan đến kỹ thuật và Toán học.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Đức cho rằng điều quan trọng nhất là không ngừng cố gắng.
"Em cần phải vượt khó và học hỏi mỗi ngày", Đức nói.
Thanh Hằng
