Bài báo bị thu hồi có tên "Influences of environment perception and social media communication via brand loyalty on the intention to buy green products among Vietnamese youth" (tạm dịch: Tác động của nhận thức về môi trường và truyền thông trên mạng xã hội thông qua lòng trung thành với thương hiệu, đến ý định mua sản phẩm xanh của thanh niên Việt Nam).
Theo Tạp chí International Journal of Applied Economics, Finance and Accounting (IJAEFA) - nơi đăng bài vào ngày 28/4/2023, hai tác giả đến từ trường Đại học FPT (cơ sở Đà Nẵng) và trường Đại học Công nghệ TP HCM (HUTECH).
IJAEFA cho biết một trong hai tác giả đã thừa nhận thiếu trung thực khi công bố công trình nghiên cứu của sinh viên mà không ghi nhận quyền tác giả cho họ. Tạp chí này từng có tên trong danh mục Scopus (cơ sở dữ liệu bài báo khoa học uy tín) nhưng từ năm 2024 không còn thuộc nhóm này.
Vài năm qua, nhiều bài báo khoa học của học sinh, giảng viên, nhà nghiên cứu tại Việt Nam bị gỡ, gây xôn xao. Tuy nhiên, đây là trường hợp hiếm hoi lý do được công bố rõ ràng, còn hầu hết không nêu cụ thể.
Bài báo đăng trên tạp chí IJAEFA đã bị đóng dấu "Retracted" (đã gỡ). Ảnh chụp màn hình
Trả lời VnExpress ngày 23/1, trường Đại học Công nghệ TP HCM cho biết đã làm việc với giảng viên liên quan. Qua xác minh, bài báo nêu trên là hoạt động hợp tác cá nhân, không thuộc khuôn khổ đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học do HUTECH quản lý hoặc giao việc. Giảng viên cũng không kê khai bài báo trong quá trình đánh giá, xét thi đua hay hoạt động chuyên môn.
"HUTECH luôn quán triệt việc tuân thủ các chuẩn mực đạo đức và tính trung thực trong nghiên cứu khoa học, thường xuyên nhắc nhở giảng viên thực hiện đúng quy định về công bố khoa học và quyền tác giả", trường cho biết.
Một phó giáo sư ngành Kinh tế tại Hà Nội cho biết thực tế không có quy chuẩn cụ thể về việc đưa tên nhóm tác giả trong bài báo khoa học.
Thông thường, người có đóng góp quan trọng nhất sẽ đứng tên tác giả đầu. Hay nếu nhóm có cả giảng viên và sinh viên, giảng viên thường đứng tên tác giả đầu (first author) vì đảm nhiệm nhiều việc, từ ý tưởng đến sửa bài, lựa chọn và liên hệ tạp chí là thầy. Sinh viên có đóng góp lớn sẽ là tác giả liên hệ (corresponding author). Cả hai đều là tác giả chính.
Một trường hợp khác là bài báo có sự tham gia của một nhóm 5-7 sinh viên. Tuy nhiên trong nhóm này, chỉ 2-3 bạn tham gia chính được nêu tên ở phần tác giả. Số còn lại được ghi nhận trong phần cảm ơn vì đã hỗ trợ nghiên cứu.
"Dù là theo cách nào, sinh viên có tham gia nhiều vào quá trình nghiên cứu phải có tên trong nhóm tác giả thực hiện bài báo", ông nói.
Dương Tâm
