Sau sinh, nhiều phụ nữ rơi vào trạng thái vừa mệt vừa tức: anh ấy lạnh hẳn, cáu vô cớ, trốn ở công việc, hoặc ôm điện thoại. Và ta kết luận: đàn ông vô tâm.
Nhưng y văn nhấn mạnh một khả năng khác: bố cũng có thể bị trầm cảm sau sinh, và biểu hiện ở đàn ông thường không giống phụ nữ.
Một nghiên cứu trên BMJ Open (năm 2026) phân tích trầm cảm sau sinh ở bố và các yếu tố liên quan. Bài nhấn mạnh đây là vấn đề sức khỏe cộng đồng và chỉ ra một nhóm yếu tố có liên quan: áp lực về thu nhập gia đình, sử dụng chất, mang thai ngoài kế hoạch, vấn đề giấc ngủ của trẻ, cùng các yếu tố hoàn cảnh khác. Những yếu tố này rất đời thường, nhưng chính vì đời thường nên dễ bị xem nhẹ.
Vì sao đàn ông lại rơi vào trạng thái này? Có ba cú sốc lớn.
-
Cú sốc vai trò: từ người đàn ông bình thường thành người phải chịu trách nhiệm cho một sinh linh hoàn toàn phụ thuộc
-
Cú sốc áp lực tài chính: chi phí tăng, trách nhiệm tăng, nỗi sợ thất bại tăng
-
Cú sốc thiếu ngủ: thiếu ngủ kéo dài làm cảm xúc méo và làm người ta dễ cáu
Điều khiến phụ nữ khó nhận ra là trầm cảm ở bố không nhất thiết là khóc nhiều. Nó có thể biểu hiện bằng bực bội, nóng nảy, né tránh, rút lui, tăng sử dụng rượu hoặc chất kích thích, hoặc lao vào làm việc để trốn.
Vậy vợ nên làm gì? Bốn việc thực dụng.
-
Mở lời bằng quan sát và lo lắng, không mở bằng kết tội
-
Thiết kế lại giấc ngủ theo ca kíp để mỗi người có ít nhất vài giờ ngủ liên tục
-
Phân vai chăm con theo sở hữu, không theo phụ: bố có một việc cố định và chịu trách nhiệm trọn gói
-
Tìm hỗ trợ chuyên môn nếu dấu hiệu nặng hoặc kéo dài
Chốt lại: sau sinh, gia đình là một chiếc thuyền. Mẹ dễ chìm vì vừa sinh xong. Bố cũng dễ gãy vì phải chèo thêm. Cứu mẹ mà bỏ bố, thuyền vẫn có thể lật vì thiếu người chèo.
