Trong buổi họp phụ huynh đầu năm tại một trường mẫu giáo, tiến sĩ Vanessa LoBue, giáo sư tâm lý học tại Đại học Rutgers-Newark (Mỹ), từng chứng kiến một tình huống dở khóc dở cười. Khi giáo viên khen ngợi các bé ngoan ngoãn, tự giác, nhiều bậc cha mẹ tỏ ra ngạc nhiên, không tin là con mình "có lúc lại tuyệt vời đến mức đó".
Thực tế, sự đối lập thái độ của trẻ khi về nhà là nỗi trăn trở của không ít phụ huynh. Dưới góc độ tâm lý học, hiện tượng này mang ý nghĩa rất tích cực.
Ảnh: Ecccgallatin
Lý giải điều này, các chuyên gia thường nhắc đến nghiên cứu kinh điển về "Thuyết gắn bó" (Attachment Theory) của nhà tâm lý học Mary Ainsworth. Qua thí nghiệm quan sát hành vi, bà nhận thấy những đứa trẻ có "sự gắn bó an toàn" thường coi cha mẹ là điểm tựa vững chắc nhất. Khi ở bên người tin cậy, trẻ cảm thấy đủ an toàn để bộc lộ mọi cung bậc cảm xúc chân thật, kể cả những mặt tiêu cực như tức giận, thất vọng hay mệt mỏi.
Nói cách khác, trẻ chọn cách "xả" những cảm xúc dồn nén với bố mẹ vì biết chắc chắn mình luôn được yêu thương và chấp nhận, dù có hành xử tệ đến mức nào.
Trái ngược với sự thoải mái khi ở nhà, trẻ có xu hướng thận trọng và tự kiểm soát hành vi cao hơn khi ở môi trường mới hoặc trước người lạ. Việc kiềm chế cảm xúc giúp trẻ nhanh chóng thích nghi với các quy tắc xã hội. Do đó, ở trường hay nhà bạn bè, trẻ thường cố gắng cư xử đúng mực, biết nói lời "cảm ơn", tự dọn đồ chơi và nghe lời người lớn để nhận được sự tán thưởng.
Điều này cũng tương tự tâm lý người lớn. Chúng ta thường giữ hình ảnh lịch sự, chuyên nghiệp trước đồng nghiệp, nhưng lại dễ bộc lộ sự cáu kỉnh, mệt mỏi với người thân thiết nhất sau một ngày làm việc dài.
Nhiều phụ huynh thường tự trách mình không biết cách dạy con khi thấy bé bướng bỉnh. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định việc trẻ bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ với bố mẹ không phải là vấn đề hành vi. Đó là minh chứng cho thấy gia đình đang là bến đỗ bình yên, nơi trẻ có thể tháo bỏ chiếc "mặt nạ" ngoan ngoãn để được là chính mình.
"Thay vì căng thẳng khi con ngỗ ngược lúc về nhà, cha mẹ hãy mỉm cười vì đó là đặc quyền của tình yêu thương và sự gắn bó sâu sắc mà bạn đã dành cho con", Tiến sĩ Vanessa LoBue chia sẻ.
Nhật Minh (Theo Psychology Today)
