"Giá bộ nhớ tăng vọt 600% đe dọa nguồn cung bộ định tuyến băng rộng và đầu thu kỹ thuật số", công ty nghiên cứu thị trường Counterpoint Research nhận định trong bài phân tích ngày 12/2.
Bộ định tuyến (router) là thiết bị quan trọng của hệ thống mạng và xuất hiện trong nhiều hộ gia đình. Loại thiết bị tưởng chừng ít chịu sự tác động từ những biến động của thị trường bộ nhớ, nay trở thành một trong những ví dụ điển hình cho việc giá bộ nhớ RAM đang ảnh hưởng đến thị trường đồ điện tử ra sao.
Theo chuyên gia của Counterpoint, thiết bị dạng này phải dùng chip nhớ, nhưng các nhà sản xuất chúng lại thuộc nhóm yếu thế trong thứ tự chuỗi cung ứng, nếu so với các hãng điện thoại hay máy tính, nên khó tiếp cận linh kiện cần thiết. Phân tích chi phí linh kiện cho thấy bộ nhớ chiếm ít nhất 20% giá thành vật liệu trong một bộ định tuyến ở phân khúc thấp, trong khi một năm trước, tỷ lệ này chỉ 3%.
Thay đổi trong giá bộ nhớ của một điện thoại có RAM 12 GB (đen) và một router với RAM 8 GB (đỏ) từ tháng 1/2025 đến nay. Ảnh: Counterpoint
AI hút nguồn cung, giá bộ nhớ tăng sốc
Thị trường linh kiện bộ nhớ thường xuyên biến động. Trong quá khứ, chúng từng tăng mạnh trong Covid-19, nhưng sau đó lao dốc do nguồn cung dư thừa, buộc các hãng cắt giảm sản lượng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, lần tăng giá này có nhiều khác biệt khi nguyên nhân đến từ cuộc đua AI. Hai loại linh kiện bộ nhớ chính trên thị trường là RAM và NAND Flash - thường dùng trong USB, ổ cứng SSD.
RAM (Random Access Memory - Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên) là nơi thiết bị lưu trữ tạm thời dữ liệu và mã lệnh đang được xử lý trong hệ thống tính toán. Khi mở một ứng dụng, chỉnh sửa ảnh hay duyệt web, mọi thao tác đều được nạp vào RAM để bộ xử lý truy cập nhanh thay vì đọc trực tiếp từ bộ nhớ lưu trữ vốn chậm hơn. Dung lượng và tốc độ RAM quyết định khả năng đa nhiệm, độ mượt khi sử dụng và hiệu năng tổng thể của thiết bị, từ smartphone, laptop, TV thông minh đến máy chơi game.
Trong các hệ thống AI, với đặc thù xử lý khối lượng dữ liệu lớn và tính toán song song ở cường độ cao, RAM trở thành linh kiện quan trọng. Đặc biệt, các trung tâm dữ liệu huấn luyện mô hình AI dùng loại bộ nhớ băng thông cao (HBM) để truyền dữ liệu nhanh giữa chip xử lý và bộ nhớ, giúp rút ngắn thời gian huấn luyện và tăng hiệu suất.
Cuộc chạy đua của các ông lớn công nghệ trong lĩnh vực AI khiến nhu cầu về linh kiện này tăng vọt trong suốt năm 2025. Đỉnh điểm vào tháng 12, một trong những hãng linh kiện lớn là Micron tuyên bố rút khỏi mảng kinh doanh tiêu dùng với thương hiệu Crucial, để tập trung cho khách hàng doanh nghiệp. Nguồn cung co lại, trong khi nhu cầu AI tăng nhanh và các hãng ưu tiên phân khúc lợi nhuận cao khiến thị trường bộ nhớ thiếu hụt. Tình trạng này được giới chuyên gia gọi là "mùa đông bộ nhớ" đối với thiết bị tiêu dùng.
Theo báo cáo từ hệ thống Memory Price Tracker của Counterpoint, đến tháng 2, giá bộ nhớ DRAM và NAND đã nhảy vọt 600% trong năm qua đối với các ứng dụng tiêu dùng, như máy tính cá nhân và điện thoại thông minh cấp thấp.
Theo Mike Howard từ chuyên trang Tech Insights, một trong những nguyên nhân đến từ việc các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, vốn là nhà cung cấp lớn cho dịch vụ AI, đã chốt xong nhu cầu bộ nhớ cho năm 2026 và 2027. Điều này giúp các nhà sản xuất chip nhớ có bức tranh cụ thể về nhu cầu của thị trường và nhận ra mình "không thể đáp ứng được mức mà Amazon, Google và các siêu trung tâm dữ liệu khác đang lên kế hoạch".
Có nghĩa, khi đã nắm rõ nhu cầu trong khi năng lực sản xuất có hạn, điều tất yếu là giá liên tục bị đẩy lên. Hồi tháng 1, một số nhà cung ứng thậm chí ngừng báo giá, động thái cho thấy giá có thể còn tiếp tục tăng, theo Howard.
Linh kiện một chiếc điện thoại được trưng bày tại một trung tâm ở Hà Nội. Ảnh: Lưu Quý
Tác động lên thị trường đồ điện tử
"Nếu thiết bị sử dụng bộ nhớ, giá thành có thể tăng lên nữa", trang BBC dẫn lời Steve Mason, Tổng giám đốc của công ty sản xuất máy tính CyberPowerPC, nói.
Trong chia sẻ hồi tháng 1, công ty này cho biết đang nhận được báo giá bộ nhớ cao hơn 500% so với trước đó vài tháng. Theo Mason, sẽ đến lúc chi phí linh kiện tăng cao và buộc nhà sản xuất cũng như người dùng phải "đưa ra quyết định về giá cả".
Trong khi đó, Howard từ Tech Insights cho biết một laptop tiêu chuẩn với RAM 16 GB có thể tăng chi phí sản xuất thêm 40-50 USD, trong khi smartphone tăng tầm 30 USD trong năm 2026. Trong các bộ PC phổ thông, linh kiện bộ nhớ, như RAM, SSD thường chiếm 15-20% tổng chi phí, nhưng nay tỷ lệ tăng lên 30-40%.
Theo các chuyên gia, khi tình trạng khan hiếm xảy ra, nhà sản xuất thiết bị thường ứng phó theo ba kịch bản. Lựa chọn đầu tiên là tăng giá trực tiếp lên sản phẩm - phương án được đánh giá đơn giản nhất, nhưng rủi ro nhất, đặc biệt khi sức mua toàn cầu vẫn chịu áp lực từ lạm phát và suy giảm kinh tế.
Thứ hai, giữ nguyên giá bán nhưng giảm cấu hình. Điều này từng xảy ra trong các đợt khan hàng trước đây, khi nhiều hãng máy tính và điện thoại đã hạ dung lượng RAM hoặc bộ nhớ lưu trữ ở bản tiêu chuẩn để duy trì mức giá cũ.
Thứ ba, chấp nhận lợi nhuận thấp hơn, ít nhất trong ngắn hạn, để giữ thị phần. Tuy nhiên, khi mức tăng của linh kiện lên 500-600%, trong khi cơn sốt AI chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, lựa chọn này khó bền vững.
Theo Danny Williams từ công ty máy tính PCSpecialist, nếu giá bộ nhớ không giảm, nhu cầu tiêu dùng có thể đi xuống trong 2026. "Người tiêu dùng phải quyết định trả giá cao hơn cho hiệu năng cần thiết, hay chấp nhận một thiết bị yếu hơn. Một khả năng khác là họ sẽ giữ thiết bị cũ lâu hơn", ông nói.
Theo báo cáo của Counterpoint, quý I/2026 chứng kiến đợt tăng giá mạnh, với giá DRAM tăng 80%-90% so với quý trước. Ảnh hưởng về giá được dự báo không chỉ dừng ở PC hay smartphone. Những thiết bị như router băng thông rộng hoặc set-top box, thường được nhà mạng trợ giá hoặc bán kèm gói dịch vụ, chịu áp lực đặc biệt lớn, bởi đây là nhóm sản phẩm có biên lợi nhuận mỏng, phụ thuộc chặt vào giá linh kiện. Nếu bộ nhớ vẫn tăng mạnh, các nhà mạng có thể buộc phải tăng giá thiết bị đầu cuối, thu thêm phí lắp đặt, hoặc trì hoãn nâng cấp phần cứng. Điều này có thể ảnh hưởng đến tốc độ triển khai hạ tầng băng rộng và dịch vụ truyền hình số tại nhiều thị trường.
"Các nhà cung cấp bộ nhớ đang trì hoãn đàm phán hợp đồng đến sau Tết Nguyên đán để viện lý do xu hướng giá cao hơn sau kỳ nghỉ lễ", Counterpoint nhận định trong báo cáo giá bộ nhớ quý I/2026.
Lưu Quý
