Công ty Nhật kín tiếng đứng sau vải sợi siêu mỏng cho bán dẫn

"T-glass rất khó sản xuất. Các đối thủ chưa thể đạt tiến bộ như Nittobo trong tương lai gần", ông Noritsugu Hirakawa, nhà phân tích của tập đoàn tài chính và chứng khoán lớn thứ hai Nhật Bản Daiwa Securities, nói với WSJ.

Vải sợi thủy tinh cao cấp T-glass là vật liệu ít người biết đến nhưng đóng vai trò quan trọng trong sản xuất chip AI. Đây thực chất là thủy tinh có hệ số giãn nở nhiệt (CTE) thấp, được đánh giá cao nhờ sự ổn định kích thước, độ cứng và khả năng thúc đẩy truyền dữ liệu tốc độ cao. Chúng được sử dụng trong các lớp gia cường bên dưới hoặc xung quanh chip, giúp ngăn sự biến dạng khi bộ xử lý nóng lên.

Các tấm T-glass của Nittobo. Ảnh: Digitimes

Nittobo cung cấp vải thủy tinh cho các nhà sản xuất vật liệu như Resonac và Mitsubishi Gas Chemical của Nhật Bản để tạo ra tấm phủ đồng (CCL). Sau đó, các đơn vị chuyên về chất nền chip và bảng mạch in như Ibiden, Unimicron sẽ dùng CCL để tạo chất nền chip cao cấp, được sử dụng để gắn và đóng gói chip AI từ Nvidia và những hãng khác. Ngoài ra, vải sợi thủy tinh cao cấp cũng rất cần thiết cho chip nhớ và bộ xử lý mạnh mẽ.

Nittobo (hay Nitto Boseki) có nguồn gốc từ một nhà máy kéo sợi thành lập năm 1898, sau đó chính thức hợp nhất thành Nitto Boseki năm 1923 và lấy đây là năm thành lập. Trong bối cảnh sản xuất chip AI bùng nổ, hãng được nhắc đến nhiều hơn khi đứng sau T-glass.

Một số chuyên gia trong ngành đánh giá, dù nguyên tắc về sợi thủy tinh đã được hiểu rõ từ lâu, chỉ một số công ty như Nittobo có công thức riêng, kết hợp các vật liệu thủy tinh chuyên dụng và phương pháp dệt sợi để tạo nên vật liệu độc quyền.

Theo Digitimes, tình trạng thiếu hụt T-glass bắt đầu từ cuối năm 2024 khi Nittobo không thể tăng sản lượng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu cao, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn nguồn cung. Cuối năm ngoái, Nittobo tiếp tục đưa thêm dây chuyền sản xuất cũng như tăng giá sản phẩm nhưng vẫn không thể đáp ứng nhu cầu.

"Việc đưa thêm dây chuyền sản xuất mới vào hoạt động không đủ để thu hẹp khoảng cách giữa nguồn cung và nhu cầu đang tăng nhanh", đại diện Nittobo nói với WSJ.

Cũng theo người này, công ty đã đặt mục tiêu đến năm 2028 sẽ tăng gấp ba công suất của năm 2025. Tuy nhiên, tốc độ này được đánh giá chưa đủ nhanh, khi khách hàng như Nvidia hay AMD cần nguyên vật liệu ngay lập tức.

Tháng trước, Resonac - "gã khổng lồ" trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn, điện tử, ôtô và hóa chất công nghiệp - cho biết Nittobo đã tăng giá hơn 30% đối với một số sản phẩm nhất định đang cung cấp cho công ty này. Trong khi đó, các nhà phân tích của Citigroup dự đoán Nittobo có thể tăng giá T-glass "tới 25% hoặc hơn".

Nhật Bản hiện sở hữu nhiều công ty đóng vai trò quan trọng trong sản xuất bán dẫn. Chẳng hạn, Ajinomoto, công ty thực phẩm Nhật Bản nổi tiếng với việc thương mại hóa bột ngọt, đã tận dụng một công thức hóa học riêng để tạo ra một lớp màng chuyên dụng sử dụng ở lớp đáy của chip. Các doanh nghiệp khác có Tokyo Electron, Screen, Advantest ở lĩnh vực thiết bị sản xuất chip; Shin‑Etsu, Sumco tạo tấm wafer; hay Renesas và Rohm thiết kế chip công suất cao.

Giới chuyên gia đánh giá, công ty Nhật Bản kiểm soát nhiều nguyên liệu bán dẫn ở khâu đầu nguồn, nhưng cách tiếp cận thận trọng truyền thống của họ có thể làm chậm phản ứng trước nhu cầu tăng vọt, không đủ sức tạo ra chuỗi giá trị khép kín đủ mạnh với mô hình tích hợp và quy mô lớn, cũng như thiếu sự hợp lực cần thiết để cạnh tranh trên quy mô toàn cầu.

"Họ lo ngại rằng những dự báo quá lạc quan cuối cùng sẽ dẫn đến tình trạng dư nguồn cung", nhà nghiên cứu Shih Fang Chiu của Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan (TIER) cho biết.

Thực tế, chính Nittobo cũng từng đề cập đến những trường hợp trong quá khứ, khi khách hàng đưa ra dự báo lạc quan nhưng đột ngột rút lại sau khi thị trường đi xuống. "Nhu cầu về trí tuệ nhân tạo đang tăng lên chóng mặt, nhưng chúng tôi không kỳ vọng tốc độ tăng trưởng này sẽ được duy trì", đại diện Nittobo nói thêm.

Một số đối thủ đang tìm cách vượt lên. Trong đó, Taiwan Glass, nhà sản xuất thủy tinh lớn nhất Đài Loan, hồi sinh trở lại công nghệ thủy tinh ít giãn nở riêng với tên gọi TS-Glass, đang tăng cường công suất để phục vụ sự bùng nổ AI. Taishan Fiberglass của Trung Quốc cũng đang nổi lên như một đối thủ cạnh tranh đáng gờm, đặc biệt là để phục vụ nhu cầu nội địa.

Dù vậy, theo giới chuyên gia, T-glass cao cấp không phải thứ ai cũng có thể sản xuất ngay lập tức, do đó Nittobo có thể giữ vững vị trí quan trọng của mình trong chuỗi cung ứng một thời gian nữa.

Bảo Lâm tổng hợp