Chỉ còn ít ngày nữa là Tết, nhiều gia đình bắt đầu tổng vệ sinh bếp núc, kiểm tra lại thực phẩm dự trữ. Tôi cũng vậy, nghỉ làm một cái là tôi xắn tay vào dọn dẹp luôn. Nhưng năm nay, tôi dọn "mạnh tay" lắm.
Bình thường, vào những ngày cận Tết, tôi dành cả buổi chiều để dọn lại căn bếp. Lau tủ lạnh, sắp xếp lại gia vị, kiểm tra từng gói thực phẩm khô. Tôi từng có suy nghĩ đơn giản: Chỉ cần còn hạn sử dụng, nấu chín kỹ là có thể yên tâm dùng tiếp.
Cho đến khi một người bạn làm trong ngành y tế nhắc tôi: "Có những thứ trong bếp, đun sôi cũng không làm sạch được. Và nhiều gia đình đang giữ chúng quá lâu mà không hề hay biết".
"Tình đầu quốc dân" Suzy tiết lộ 4 phương pháp giảm cân đầy kỷ luật: Cách thứ 4 còn giúp săn chắc cơ, ngăn mỡ thừa vùng nách dễ dàngĐỌC NGAY
Câu nói khiến tôi bắt đầu nhìn lại căn bếp quen thuộc bằng một góc nhìn khác. Hóa ra, có những thứ tưởng vô hại nhưng lại có thể âm thầm ảnh hưởng tới gan, thận nếu sử dụng lâu dài. Chính vì thế, từ đó, tôi rất cẩn trọng với mọi thứ trong bếp, với những thứ "có nguy cơ" là tôi thẳng tay cho ra thùng rác.
Những "mối nguy" quen mặt trong căn bếp gia đình
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo, một số thực phẩm và dụng cụ nhà bếp nếu bảo quản không đúng cách có thể sinh ra các độc tố bền nhiệt. Điều này có nghĩa là dù được đun nấu kỹ, chúng vẫn có khả năng gây hại cho cơ thể, đặc biệt là gan và thận - hai cơ quan chịu trách nhiệm lọc và thải độc.
Đáng lo hơn, đây đều là những món đồ rất phổ biến, gần như nhà nào cũng có.
Thứ nhất: Gia vị, bột và thực phẩm khô bị ẩm mốc - Nguy cơ khó nhìn thấy bằng mắt thường
Bột ớt, bột lạc, cà phê xay, tiêu xay, các loại gia vị khô hay thậm chí là thảo dược nấu nước… đều có thể trở thành môi trường lý tưởng cho nấm mốc nếu để quá lâu hoặc bảo quản trong điều kiện ẩm.
Trong khí hậu nóng ẩm, chỉ cần mở gói nhiều lần hoặc để gần khu vực bếp nấu, hơi nước và nhiệt độ cũng đủ khiến nấm mốc phát triển. Khi đó, thực phẩm có thể sinh ra độc tố nấm mốc – nhóm chất được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ tổn thương gan và thận.
Điều đáng nói là các độc tố này khá bền vững, không dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ nấu ăn thông thường.
Nhiều người thường chỉ bỏ thực phẩm khi nhìn thấy mốc rõ rệt. Tuy nhiên, thực tế, nếu gia vị xuất hiện dấu hiệu vón cục, đổi màu hoặc có mùi lạ, đó đã là dấu hiệu cho thấy chất lượng đã suy giảm và không nên tiếp tục sử dụng.
Thứ hai: Dầu ăn và các loại hạt để quá lâu - "Thủ phạm" tạo gốc tự do trong cơ thể
Một thói quen khá phổ biến trong nhiều gia đình là dùng dầu chiên đi chiên lại hoặc tích trữ các loại hạt ăn vặt trong thời gian dài.
Khi dầu hoặc chất béo tiếp xúc với không khí và nhiệt độ cao trong thời gian dài, chúng sẽ bị oxy hóa, tạo ra các hợp chất có thể làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể, đồng thời thúc đẩy quá trình lão hóa tế bào.
Các loại hạt cũng không ngoại lệ. Dù được xem là thực phẩm giàu dinh dưỡng, nếu để quá lâu, chúng có thể bị biến chất.
Dấu hiệu nhận biết thường khá rõ:
- Dầu xuất hiện mùi khét hoặc mùi hắc
- Hạt có vị đắng, mùi dầu ôi
- Màu sắc thay đổi so với ban đầu
- Nếu gặp những dấu hiệu này, tốt nhất nên bỏ ngay thay vì cố tận dụng.
Thứ ba: Nồi chảo chống dính cũ, trầy xước - Rủi ro nhiều người bỏ qua
Nhiều gia đình có thói quen tiếp tục sử dụng chảo chống dính dù lớp phủ đã bong tróc hoặc xuất hiện nhiều vết xước.
Nhiều người thức khuya vẫn ăn món này mà không biết đang âm thầm “bức tử” làn da, khiến bạn già nhanh mà không hayĐỌC NGAY
Khi lớp chống dính bị hỏng, trong quá trình nấu ăn, nhiệt độ cao có thể khiến các hợp chất hóa học hoặc kim loại trong lớp phủ bị giải phóng. Nếu tiếp xúc lâu dài, những chất này có thể tích tụ trong cơ thể, ảnh hưởng đến hệ nội tiết và chức năng gan, thận.
Các chuyên gia khuyến nghị nên thay chảo chống dính khi lớp phủ bắt đầu bong tróc hoặc xuất hiện trầy xước sâu, thay vì cố gắng sử dụng thêm.
Sai lầm quen thuộc: Tin rằng nấu chín là đủ an toàn
Không ít người cho rằng chỉ cần nấu chín kỹ, thực phẩm sẽ trở nên an toàn. Tuy nhiên, với một số độc tố nấm mốc hoặc sản phẩm oxy hóa của dầu mỡ, nhiệt độ nấu ăn thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn.
Điều này khiến việc kiểm tra thực phẩm trước khi chế biến trở thành bước quan trọng nhưng lại thường bị bỏ qua.
Dọn bếp dịp Tết: Những nguyên tắc nhỏ giúp bảo vệ sức khỏe cả gia đình
Theo khuyến nghị từ các chuyên gia dinh dưỡng, việc dọn dẹp bếp không chỉ là làm sạch mà còn là dịp để "lọc" lại thực phẩm.
Một số nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả gồm:
- Mua thực phẩm với lượng vừa đủ, tránh tích trữ quá lâu
- Ưu tiên sản phẩm đóng gói kín, hạn chế tiếp xúc không khí
- Kiểm tra mùi và màu thực phẩm trước khi sử dụng
- Bảo quản thực phẩm khô ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng và độ ẩm cao
Khi nào nên bỏ thực phẩm mà không cần đắn đo?
Nếu thực phẩm xuất hiện các dấu hiệu như mốc, đổi màu, có mùi lạ, vón cục hoặc dầu có mùi ôi, việc tiếp tục sử dụng không chỉ làm giảm giá trị dinh dưỡng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe lâu dài.
Đôi khi, bỏ đi một gói gia vị hay một chai dầu cũ lại là cách tiết kiệm chi phí y tế trong tương lai.
Dọn bếp trước Tết không chỉ là việc lau chùi hay sắp xếp lại đồ đạc. Đó còn là cơ hội để mỗi gia đình kiểm tra lại thói quen sử dụng thực phẩm, loại bỏ những thứ tưởng chừng vô hại nhưng có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe.
Bởi đôi khi, việc chăm sóc gia đình không nằm ở những món ăn cầu kỳ, mà bắt đầu từ việc đảm bảo từng nguyên liệu trong căn bếp luôn an toàn và tươi mới.
