Công an TP HCM vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép chất độc thạch tín (Arsenic), thu giữ hơn 3.000 chế phẩm nha khoa trôi nổi được pha chế thủ công để bán cho các phòng nha khắp cả nước. Các chế phẩm như "Arsenic Blue" hay "Pâte Nécronerve" thực chất chứa Arsenic Trioxide (As₂O₃) - một chất độc bảng A.
Sự việc dấy lên lo ngại về sự an toàn của người dân khi đi điều trị răng miệng, đặc biệt là các thủ thuật liên quan đến tủy răng. Ngày 29/1, ThS.BS.CK2 Nguyễn Đức Minh, Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP HCM, khẳng định trong nha khoa hiện đại chuẩn mực tại các bệnh viện lớn và trên thế giới, thạch tín đã bị "khai tử" khỏi danh mục thuốc điều trị.
Theo bác sĩ Minh, trong lịch sử nha khoa, cách đây nhiều thập kỷ, thạch tín từng được sử dụng làm thành phần trong thuốc diệt tủy. Cơ chế của hoạt chất này là gây độc tế bào, làm hoại tử mô tủy (gồm mạch máu và thần kinh). Khi tủy răng chết đi, bệnh nhân sẽ mất cảm giác và cắt đứt cơn đau nhanh chóng chỉ sau 24-48 giờ.
Chế phẩm từ thạch tín bị cơ quan chức năng thu giữ. Ảnh: Công an TP HCM
Do khả năng làm chết tủy thần tốc và giá thành rẻ, nhiều cơ sở nha khoa hoạt động chui hoặc sử dụng nguồn thuốc trôi nổi vẫn lén lút dùng loại chất độc này. Tuy nhiên, bác sĩ Minh nhấn mạnh đây là phương pháp đã quá lỗi thời và tiềm ẩn nhiều rủi ro y khoa khó kiểm soát. Minh chứng rõ ràng nhất cho việc loại bỏ phương pháp này là tại các trường đại học y khoa và các cơ sở đào tạo chính thống hiện nay, nội dung về sử dụng thạch tín để diệt tủy đã hoàn toàn không còn được nhắc đến hay giảng dạy trong giáo trình cho sinh viên và bác sĩ răng hàm mặt.
Hạn chế lớn nhất của thạch tín là tính chất khuếch tán. Khi đặt vào buồng tủy, thuốc không chỉ tác dụng tại chỗ mà có xu hướng thấm qua lỗ chóp chân răng để đi ra vùng mô quanh chóp. Nếu không kiểm soát tốt, thạch tín rò rỉ sẽ gây viêm quanh cuống hóa học, làm hoại tử nướu và nghiêm trọng hơn là biến chứng viêm xương hàm (Osteomyelitis). Vùng xương hàm tiếp xúc với thuốc có nguy cơ bị tiêu biến, khiến răng lung lay và buộc phải nhổ bỏ.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các chế phẩm trôi nổi như lô hàng 3.000 sản phẩm vừa bị bắt giữ tiềm ẩn nguy cơ sai lệch về nồng độ. Nếu nuốt phải hoặc tích tụ lâu dài, bệnh nhân có thể bị ngộ độc toàn thân, ảnh hưởng đến gan, thận.
Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP HCM cho biết quy trình điều trị tủy hiện nay tại các cơ sở chính thống ưu tiên phương pháp "lấy tủy sống". Bác sĩ sử dụng thuốc tê để vô cảm, sau đó dùng dụng cụ chuyên dụng lấy sạch tủy và bơm rửa kỹ càng ngay trong một lần điều trị. Phương pháp này an toàn, kiểm soát tốt nhiễm trùng và bảo tồn tối đa cấu trúc răng.
Trong trường hợp bất khả kháng phải đặt thuốc diệt tủy (do bệnh nhân dị ứng thuốc tê, cơ địa đặc biệt hoặc hạn chế thời gian), bác sĩ sẽ chỉ định các dòng thuốc Non-Arsenic (không chứa thạch tín), thường chứa Paraformaldehyde. Loại này tuy tác dụng chậm hơn (mất khoảng 5-7 ngày) nhưng an toàn hơn cho mô quanh răng.
Trước thực trạng hàng ngàn sản phẩm chứa chất độc có thể đã tuồn ra thị trường, bác sĩ khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, không nên tin vào các quảng cáo chữa tủy "siêu tốc", "một lần là khỏi" tại các cơ sở giá rẻ, không biển hiệu.
Nếu sau khi đặt thuốc diệt tủy thấy đau dữ dội trở lại sau 2-3 ngày, vùng nướu quanh răng đổi màu tím tái, xám đen hoặc trắng bệch, hơi thở có mùi hôi (do hoại tử), cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa để cấp cứu. Chọn cơ sở uy tín, chỉ thực hiện các thủ thuật xâm lấn tại các bệnh viện, phòng khám được cấp phép hoạt động. Người bệnh hoàn toàn có quyền yêu cầu bác sĩ công khai thông tin về loại thuốc được sử dụng trong quá trình điều trị để bảo vệ sức khỏe bản thân.
Lê Phương
