Axit uric cao từ lâu được xem là “thủ phạm” gây ra bệnh gút và nhiều vấn đề chuyển hóa. Không ít người lựa chọn điều chỉnh chế độ ăn uống thay vì dùng thuốc, trong đó có việc bổ sung các loại trái cây được cho là tốt cho sức khỏe như dứa. Thế nhưng, không phải cứ “tự nhiên” là vô hại.
Theo TS.BS Nguyễn Trọng Hưng - Trưởng khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, từng chia sẻ trên Thanh Niên, một số loại trái cây, đặc biệt là những loại giàu fructose, có thể làm tăng axit uric nếu tiêu thụ quá nhiều. Người bệnh cần hiểu rõ cơ chế chuyển hóa thay vì chỉ nghe theo các mẹo truyền miệng.
Ăn dứa chín hoặc uống nước ép dứa điều độ giúp kiềm hóa nước tiểu, hạn chế tinh thể axit uric kết tinh tại khớp.
Dứa - lợi hay hại còn tùy cách ăn
Dứa chứa bromelain - enzyme được cho là có tác dụng chống viêm. Đây cũng là lý do khiến nhiều người tin rằng ăn dứa giúp giảm nguy cơ gút. Tuy nhiên, dứa lại chứa lượng fructose đáng kể - một loại đường có khả năng kích thích cơ thể sản sinh axit uric.
Khác với glucose, fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan. Quá trình này tiêu tốn năng lượng và tạo ra sản phẩm phụ là axit uric. Nói cách khác, khi bạn ăn nhiều dứa hoặc uống nước ép dứa, cơ thể có thể sản sinh thêm axit uric thay vì giảm đi.
Điều đáng lo hơn là fructose thường được nạp vào cơ thể trong thời gian dài, khiến mức axit uric tăng âm thầm mà khó nhận biết.
4 thực phẩm quen mặt dễ khiến axit uric tăng cao
1. Mật ong - “tự nhiên” nhưng không hề vô hại
Nhiều người thay đường bằng mật ong với suy nghĩ tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, mật ong chứa hơn 40% fructose. Một cốc nước mật ong mỗi sáng tưởng là thói quen lành mạnh, nhưng với người có axit uric cao, đây có thể là “đòn bồi” khiến chỉ số tăng nhanh.
2. Nước dùng thịt, canh xương ninh lâu
Các món hầm xương, súp đậm thường được xem là bổ dưỡng. Nhưng quá trình ninh lâu khiến purin trong thịt và xương hòa tan vào nước. Khi vào cơ thể, purin sẽ chuyển hóa thành axit uric, làm tăng nguy cơ bùng phát gút.
Nước chanh có tính kiềm hóa nước tiểu, hỗ trợ hòa tan và đào thải axit uric tốt hơn qua đường tiết niệu.
3. Đồ ngọt kết hợp tinh bột tinh chế
Trà sữa, bánh ngọt, bánh mì mềm… là những món phổ biến nhưng lại chứa nhiều đường, đặc biệt là siro ngô giàu fructose. Không chỉ làm tăng axit uric, nhóm thực phẩm này còn gây kháng insulin, khiến thận giảm khả năng đào thải axit uric.
4. Nước ép trái cây và trái cây quá ngọt
Nhiều người nghĩ uống nước ép là cách bổ sung vitamin. Nhưng khi ép nước, lượng fructose trở nên cô đặc, dễ khiến cơ thể hấp thụ quá mức. Các loại trái cây như vải, nhãn, nho, sầu riêng nếu ăn nhiều cũng có thể góp phần làm tăng axit uric.
Nghịch lý: "Tin điều mình muốn tin", bỏ qua cả đơn thuốc của bác sĩ, người bệnh tự rời bỏ cơ hội sống của chính mìnhĐỌC NGAY
Một sai lầm phổ biến là chỉ tập trung hạn chế thịt đỏ, nội tạng mà bỏ qua lượng đường trong chế độ ăn. Trên thực tế, fructose và purin đều là yếu tố góp phần làm tăng axit uric.
Thậm chí, có những người ăn rất ít thịt nhưng vẫn bị gút do tiêu thụ nhiều đồ ngọt, nước uống có đường hoặc trái cây quá mức.
Axit uric cao không phải là vấn đề xảy ra trong ngày một ngày hai. Đây là kết quả của cả một quá trình tích lũy liên quan đến lối sống.
Thiếu ngủ, căng thẳng, uống ít nước hay ít vận động đều có thể khiến khả năng đào thải axit uric của thận suy giảm. Khi cơ thể mất nước, nồng độ axit uric trong máu sẽ tăng lên, làm tăng nguy cơ kết tinh tại khớp.
Nên ăn trực tiếp thay vì ép nước để giữ chất xơ, theo thì nên ăn trái cây vào bữa sáng hoặc các bữa phụ
Có nên kiêng hoàn toàn trái cây?
Câu trả lời là không. Trái cây vẫn cung cấp vitamin, chất xơ và chất chống oxy hóa cần thiết cho cơ thể. Điều quan trọng là lựa chọn đúng loại và ăn với lượng hợp lý.
Các loại trái cây ít fructose như dâu tây, việt quất, bưởi có thể sử dụng thường xuyên hơn. Trong khi đó, những loại quả ngọt đậm nên được kiểm soát khẩu phần.
Những nguyên tắc giúp kiểm soát axit uric hiệu quả
- Hạn chế thực phẩm giàu fructose và purin
- Không uống nước ép thay cho ăn trái cây
- Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ thận đào thải
- Duy trì vận động nhẹ nhàng, đều đặn
- Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng
Ngoài ra, nên kết hợp thực phẩm một cách hợp lý. Ví dụ, ăn trái cây cùng protein hoặc chất béo tốt có thể giúp làm chậm hấp thu đường, giảm tác động lên axit uric.
Cuối cùng, cần nhớ rằng không có thực phẩm nào “thần kỳ” có thể tự mình giải quyết vấn đề axit uric. Điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng một chế độ ăn uống cân bằng và lối sống khoa học.
Một vài thay đổi nhỏ như giảm đồ ngọt, uống đủ nước hay ngủ sớm có thể mang lại hiệu quả lớn hơn nhiều so với việc chạy theo những mẹo ăn uống chưa được kiểm chứng.
