Nam bệnh nhân V.G.L. (23 tuổi, trú tại TP Hà Nội) đến Phòng khám Đa khoa Medlatec Tây Hồ thăm khám trong tình trạng đau dữ dội khớp bàn ngón chân. Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân có tiền sử gút và rối loạn lipid máu. Trước đó, người bệnh nhiều lần bị sưng đau các khớp bàn ngón tay, ngón chân nhưng chủ yếu tự điều trị bằng đơn thuốc cũ, không tái khám chuyên khoa. Khoảng một tuần trước khi đến khám, bệnh nhân xuất hiện sưng, nóng, đỏ, đau rõ tại khớp bàn ngón I chân trái và đau khớp cổ chân phải; dù đã tự dùng thuốc, triệu chứng cải thiện không đáng kể nên đi khám.
Kết quả thăm khám cho thấy bệnh đã tiến triển sang giai đoạn gút mạn tính, với nhiều khớp bị phá hủy, xuất hiện các khối tophi lớn gây biến dạng trục khớp. Đáng chú ý, tại thời điểm thăm khám, nồng độ acid uric máu không tăng cao, dễ khiến việc chẩn đoán bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào xét nghiệm đơn lẻ. Chỉ khi thực hiện các phương tiện chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như DECT, tình trạng lắng đọng tinh thể urat lan tỏa và tổn thương xương mới được xác định rõ.
Bước qua TUỔI 40, nhiều phụ nữ trung niên “trả giá” vì 5 điều thường bị bỏ quên: Đừng chủ quan nữa!ĐỌC NGAY
Thực tế, ca bệnh nói trên chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”, bởi lẽ, theo các chuyên gia, có một nghịch lý đang tồn tại trong thực hành lâm sàng hiện nay: gút ở người trẻ không chỉ xuất hiện sớm hơn, mà còn dễ bị phát hiện muộn hơn. Ở lứa tuổi còn trẻ, các cơn đau khớp thoáng qua thường bị quy cho vận động nhiều, chấn thương nhẹ hoặc chế độ ăn không điều độ, trong khi bản thân người bệnh ít khi nghĩ đến một bệnh lý mạn tính vốn từng gắn với tuổi trung niên.
Chuyên gia cho rằng xu hướng trẻ hóa bệnh gút không phải là hiện tượng ngẫu nhiên, mà phản ánh trực tiếp những thay đổi trong lối sống của một bộ phận người trẻ hiện nay. Gút vốn là bệnh rối loạn chuyển hóa liên quan đến acid uric, nhưng môi trường sống và thói quen sinh hoạt mới chính là yếu tố khiến bệnh khởi phát sớm hơn và diễn tiến phức tạp hơn.
Theo ThS.BS Mạc Thùy Chi - chuyên khoa Cơ xương khớp (Bệnh viện Đa khoa Medlatec), trước đây gút thường gặp ở nam giới độ tuổi 40 – 50 và nữ giới sau 60 tuổi, khi các rối loạn chuyển hóa tích lũy đủ lâu để biểu hiện thành bệnh. Tuy nhiên, những năm gần đây, số bệnh nhân trẻ tuổi đến khám vì gút tăng lên rõ rệt. Không ít trường hợp mới ngoài 30, thậm chí chưa đến 25 tuổi, đã xuất hiện cơn gút cấp tái diễn nhiều lần hoặc có dấu hiệu gút mạn tính.
Một trong những yếu tố nổi bật là chế độ ăn giàu đạm động vật. Việc tiêu thụ thực phẩm giàu purine trong thời gian dài làm tăng sản xuất acid uric, trong khi khả năng đào thải của cơ thể không theo kịp, dẫn tới tích tụ và lắng đọng tinh thể urat tại khớp. Song song với đó là thói quen sử dụng bia rượu. Nhiều người trẻ coi bia rượu như một phần của giao tiếp xã hội hoặc cách “giải tỏa” sau giờ làm việc. Tuy nhiên, bia rượu không chỉ làm tăng acid uric mà còn ức chế quá trình đào thải qua thận. Theo BS Chi, đây là yếu tố nguy cơ quan trọng, đặc biệt ở những người vừa uống rượu bia thường xuyên, vừa có chế độ ăn giàu đạm.
Lối sống ít vận động, đặc trưng của công việc văn phòng và thời gian ngồi nhiều, làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì ở người trẻ. Tình trạng này không chỉ làm tăng sản xuất acid uric mà còn đi kèm các rối loạn chuyển hóa như tăng lipid máu, đề kháng insulin, qua đó góp phần khiến bệnh gút khởi phát sớm và diễn tiến phức tạp.
