"Thói quen buổi sáng của một 'Chinese baddie' (cô nàng Trung Hoa) mới nổi" là tiêu đề một video trên TikTok tại Mỹ quay cảnh một nhà sáng tạo nội dung thực hiện loạt bài tập thể dục cổ truyền Trung Quốc.
Một video khác thu hút hơn 2,4 triệu lượt xem tính đến cuối tháng 2, cho thấy người đăng đang đun táo để làm trà trái cây, thứ nước uống được coi là "thuốc tiên" cổ truyền của Trung Quốc giúp đường ruột khỏe mạnh.
Đây là biểu hiện của xu hướng Chinamaxxing (tối đa hóa lối sống Trung Quốc). Hiện tượng này từng xuất hiện khi phim truyền hình, âm nhạc và vẻ đẹp Hàn Quốc lan tỏa khắp toàn cầu, hay khách du lịch đổ xô tới Nhật Bản và không ngớt lời khen ngợi đường sá sạch bóng cùng hệ thống tàu cao tốc. Bây giờ, đến lượt Trung Quốc.
Lời khuyên giữ sức khỏe theo lối sống Trung Quốc của một người dùng mạng xã hội Mỹ đăng trên TikTok ngày 20/1. Video: TikTok/Lahong22
"Trong suốt thời gian dài, đã có nhiều cuộc thảo luận về việc Trung Quốc thực sự không có nhiều quyền lực mềm so với Hàn Quốc hay Nhật Bản", Tianyu Fang, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại khoa Lịch sử Khoa học của Đại học Harvard, nói.
"Chúng ta thấy điều đó đang thay đổi khá nhiều trong vài tháng qua với các trò chơi điện tử, phim ảnh Trung Quốc, thậm chí cả những thứ nhỏ nhặt như búp bê Labubu, đang thực sự định hình lại quan niệm về Trung Quốc tại Mỹ và rộng hơn là ở phương Tây", Fang nhận xét.
Nhưng làn sóng này có chút khác biệt so với các làn sóng văn hóa châu Á trước đây. Đầu tiên, Hàn Quốc và Nhật Bản đều là đồng minh của Mỹ, còn Trung Quốc là quốc gia đối trọng và là đối thủ lớn của Mỹ.
Xu hướng này cũng đánh dấu sự thay đổi trong thái độ của người dân Mỹ về Trung Quốc. Chỉ vài năm trước, đại dịch Covid-19 thúc đẩy các tội ác thù ghét chống người gốc Á gia tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump khi đó đã liên tục sử dụng ngôn từ công kích như gọi Covid là "kung flu" (cách nói châm biếm từ kung fu chỉ võ cổ truyền Trung Quốc). Chiến tranh thương mại và căng thẳng trên nhiều vấn đề khiến tâm lý bài Trung Quốc lan rộng ở Mỹ.
Việc nhiều người Mỹ thuộc thế hệ Gen Z hiện nay yêu thích "lối sống kiểu Trung Quốc" dường như là một bước ngoặt 180 độ.
Một người dùng mạng xã hội Mỹ kể về những việc làm sau khi thức giấc như tập dưỡng sinh Trung Quốc, uống trà nóng. Video: TikTok/Gehsa
Các chuyên gia cho rằng xu hướng này tiết lộ những dòng chảy ngầm sâu sắc hơn, như sự không hài lòng của nhiều người Mỹ với cuộc sống tại quê nhà, từ bất ổn chính trị, bạo lực súng đạn, các cuộc trấn áp nhập cư đến căng thẳng sắc tộc dai dẳng. Tất cả những điều này đã làm mờ đi vẻ hào nhoáng của Mỹ, thúc đẩy sự tò mò của giới trẻ Mỹ muốn tìm hiểu cuộc sống ở phía bên kia như thế nào.
Theo lý giải của Fang, sự hiện diện dày đặc của hàng hóa Trung Quốc đã tạo nên một thói quen tiếp nhận mới. Giờ đây, công chúng Mỹ bắt đầu thừa nhận sức mạnh của quốc gia này, đặc biệt là trong các cuộc đua công nghệ khốc liệt. Họ bắt đầu định nghĩa lại thế nào là "ngầu".
Đây không phải lần đầu tiên Trung Quốc thu hút sự tò mò từ phương Tây. Vào những năm 2000 và đầu những năm 2010, khi Trung Quốc bắt đầu mở cửa với thế giới, nhiều người nước ngoài bắt đầu học tiếng Hán, việc du lịch, nhập cư Trung Quốc cũng tăng vọt.
Theo Fang, động lực kinh tế là lý do chính thúc đẩy người Mỹ kết nối với Trung Quốc. Tuy nhiên, trong thập kỷ qua, "Trung Quốc đã tự chủ hơn, hướng nội hơn, đặc biệt trong thời kỳ Covid".
Bây giờ, giới trẻ Mỹ không hoàn toàn bị thu hút bởi Trung Quốc vì kinh tế, mà vì yếu tố "ngầu". Điều này được thúc đẩy nhờ Trung Quốc mở cửa trở lại sau Covid, nới lỏng chính sách thị thực và khuyến khích du lịch, cũng như cuộc "đại di cư" người dùng mạng xã hội từ TikTok sang Xiaohongshu sau khi chính phủ Mỹ đe dọa cấm TikTok.
Việc người Mỹ đổ bộ vào Xiaohongshu khiến hai cộng đồng người dùng mạng tách biệt trước đây kết nối trực tiếp với nhau ở mức độ chưa từng có.
Xu hướng "sống kiểu Trung Quốc" xuất hiện giữa bối cảnh hình ảnh của Mỹ trên toàn cầu đang suy giảm bởi các cuộc trấn áp nhập cư khiến sinh viên quốc tế lựa chọn nơi khác để học tập, hay cắt giảm ngân sách nghiên cứu khiến các nhà khoa học hàng đầu chuyển sang làm việc tại Trung Quốc, người Canada tẩy chay hàng hóa Mỹ hay chính người Mỹ đang lựa chọn rời bỏ đất nước.
Sự vỡ mộng của giới trẻ Mỹ hiện rõ qua những nội dung về Trung Quốc mà họ yêu thích. Những video về siêu đô thị như Trùng Khánh hay Thượng Hải liên tục lên xu hướng nhờ hình ảnh đường phố sạch bóng, an toàn và hiện đại như trong phim viễn tưởng. Từ những màn trình diễn drone rực rỡ đến hệ thống tàu cao tốc và xe điện tiên tiến, tất cả tạo nên một viễn cảnh tương lai đầy sức hút đối với giới trẻ phương Tây.
Việc lãng mạn hóa Trung Quốc đôi khi khiến người ta quên đi những mặt trái. Điển hình là dù chi phí nhà ở thấp hơn Mỹ, mức lương thực tế tại Trung Quốc cũng không cao. Tuy nhiên, giữa bối cảnh nước Mỹ đang đối mặt với giá cả leo thang và hạ tầng cũ kỹ, những thước phim lung linh về Trung Quốc vẫn đầy quyến rũ với giới trẻ.
Xu hướng hiện nay "cho chúng ta thấy nhiều hơn về cảm nhận của người Mỹ đối với nước Mỹ, hơn là cảm nhận của người Mỹ đối với Trung Quốc", Fang nói.
Người nước ngoài mặc cổ trang Trung Quốc tại Cố Cung, Bắc Kinh, ngày 10/1. Ảnh: VCG
Do định kiến bài Trung Quốc lâu đời và căng thẳng chính trị giữa hai nước, rất khó để biết "Chinamaxxing" sẽ kéo dài bao lâu hay liệu đây có thực sự là khởi đầu của một tương lai "Trung Hoa hóa" hay không.
Bắc Kinh đã âm thầm củng cố ảnh hưởng tại châu Phi, Đông Nam Á và Mỹ Latinh từ lâu. Ở những khu vực này, xe điện hay điện thoại Huawei, Xiaomi đã trở nên quá quen thuộc, khác hẳn với Mỹ, nơi các rào cản chính sách và kiểm soát nhập khẩu vẫn đang hạn chế sự hiện diện của những thương hiệu Trung Quốc.
"Nhiều người Mỹ bắt đầu nhận ra rằng Trung Quốc từ lâu đã làm ra những sản phẩm rất chất lượng", Fang nói. "Sở dĩ họ biết đến muộn như vậy do trước đây các sản phẩm này bị hạn chế vào thị trường Mỹ".
Trước những biến động trong chính sách đối ngoại của ông Trump, ngay cả những đồng minh thân cận nhất của Mỹ cũng đang xích lại gần Trung Quốc. Bằng chứng là trong vài tháng qua, hàng loạt nhà lãnh đạo từ Pháp, Anh, Phần Lan cho đến Canada đều đã đến Bắc Kinh và họp song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Các trào lưu Internet vốn nhanh đến nhưng cũng nhanh đi. Với nhiều người, "Chinamaxxing" đơn thuần là một trò đùa trên mạng. Tuy nhiên, xu hướng này đang gây tranh cãi khi một bộ phận Hoa kiều cáo buộc đây là chiếm dụng văn hóa, thể hiện cái nhìn hời hợt và thiếu nhạy cảm đối với bản sắc của họ.
Dù chỉ là nhất thời, nhưng những xu hướng này vô tình đã trở thành cầu nối kỹ thuật số, kéo hai nền văn hóa lại gần nhau hơn bất chấp rào cản chính trị và bất đồng giữa các lãnh đạo.
"Cá nhân tôi đã lớn lên và trưởng thành trong thập kỷ mà người dân ở Mỹ và người dân ở Trung Quốc quan tâm đến những gì đối phương nói, những gì đối phương cống hiến cho thế giới", Fang chia sẻ. "Tôi muốn thấy một phần của điều đó sống lại trong thời đại ngày nay".
Hồng Hạnh (Theo CNN)
