Thời điểm giao mùa, đặc biệt vào cuối xuân đầu hè, thời tiết thường thay đổi thất thường. Nhiệt độ có thể tăng giảm đột ngột chỉ trong vài ngày, tạo điều kiện thuận lợi cho virus và vi khuẩn phát triển mạnh. Đây cũng là giai đoạn nhiều người dễ gặp các vấn đề sức khỏe như cảm lạnh, viêm họng, ho hoặc rối loạn tiêu hóa.
Khi hệ miễn dịch suy giảm, cơ thể càng dễ bị tác nhân gây bệnh tấn công. Vì vậy, ngoài việc nghỉ ngơi và vận động hợp lý, chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ miễn dịch và giảm nguy cơ viêm nhiễm.
Điều thú vị là nhiều nguyên liệu quen thuộc trong căn bếp hằng ngày không chỉ là thực phẩm mà còn được xem như “kháng sinh tự nhiên” nhờ chứa nhiều hoạt chất sinh học có lợi cho sức khỏe. Dưới đây là 3 nguyên liệu phổ biến được nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích sử dụng.
Tỏi được ví như "kháng sinh tự nhiên" mạnh mẽ vì chứa hợp chất allicin (được hình thành khi giã nát/nhai), có khả năng diệt khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng
1. Tỏi - “kháng sinh tự nhiên” giúp tăng cường miễn dịch
Tỏi là gia vị quen thuộc trong hầu hết các món ăn của người Việt. Tuy nhiên, ngoài vai trò tạo hương vị, tỏi còn được xem là một trong những thực phẩm có khả năng hỗ trợ kháng khuẩn và tăng cường miễn dịch.
Những chai "oresol đóng sẵn" nhiều màu sắc đang được cho trẻ uống như nước: Thói quen tưởng tốt nhưng tiềm ẩn rủi roĐỌC NGAY
Trong tỏi chứa nhiều dưỡng chất quan trọng như: Các hợp chất organosulfur; Selen; Vitamin và khoáng chất; Hoạt chất allicin,...Allicin là thành phần nổi bật nhất của tỏi. Nhiều nghiên cứu cho thấy hoạt chất này có khả năng ức chế một số loại vi khuẩn và hỗ trợ giảm viêm.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh - chuyên gia công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), chia sẻ trên Báo Sức khỏe & Đời sống, việc duy trì chế độ ăn đa dạng với nhiều thực phẩm tự nhiên như rau, gia vị và thảo mộc có thể giúp cơ thể bổ sung thêm các hoạt chất sinh học có lợi, từ đó hỗ trợ tăng cường sức đề kháng và bảo vệ sức khỏe.
Ngoài ra, một số nghiên cứu còn cho thấy allicin có khả năng ức chế quá trình hình thành một số hợp chất nitrosamine, vốn được xem là yếu tố nguy cơ trong nhiều bệnh lý.
Nhiều người không biết rằng tỏi nguyên tép gần như không chứa allicin. Hoạt chất này chỉ được hình thành khi tỏi bị cắt, nghiền hoặc băm nhỏ.Vì vậy, để tận dụng tối đa lợi ích từ tỏi, nên: Băm hoặc nghiền tỏi; Để khoảng 10–15 phút trước khi sử dụng; Sau đó mới cho vào món ăn. Cách này giúp các phản ứng sinh học diễn ra, tạo ra nhiều allicin hơn.
Các chất chống oxy hóa trong lá tía tô giúp giảm tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể, hỗ trợ điều trị các bệnh da liễu như mề đay, mẩn ngứa và các triệu chứng sưng tấy.
2. Lá tía tô - “vị thuốc dân gian” quen thuộc
Tía tô là loại rau gia vị rất quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Không chỉ dùng để ăn kèm, tía tô còn được xem là một loại thảo dược trong y học cổ truyền.
Theo quan niệm của Đông y, tía tô có tính ấm, vị cay nhẹ, thường được sử dụng để: Giải cảm; Giảm ho; Hỗ trợ tiêu hóa; Giảm đầy bụng,...Trong giai đoạn thời tiết thay đổi, tía tô thường được dùng trong các món ăn hoặc nấu nước uống để giữ ấm cơ thể và hỗ trợ phòng cảm lạnh.
Ngoài ra, tía tô còn chứa nhiều hợp chất có lợi như: Flavonoid, Axit rosmarinic, Vitamin A và C. Các hoạt chất này có đặc tính chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
Trong ẩm thực Việt, tía tô thường được dùng để: Ăn kèm các món gỏi, bún, phở; Nấu canh với cá hoặc thịt; Hãm nước uống khi bị cảm,...Nhờ hương thơm đặc trưng và vị cay nhẹ, tía tô cũng giúp kích thích tiêu hóa và tăng cảm giác ngon miệng.
Lá diếp cá có khả năng tiêu diệt hoặc kìm hãm nhiều loại vi khuẩn nguy hiểm như tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn, phế cầu khuẩn, trực khuẩn bạch hầu và E.coli
3. Rau diếp cá - thực phẩm giúp thanh nhiệt và giảm viêm
Rau diếp cá là loại rau quen thuộc trong nhiều món ăn như gỏi, bún hoặc ăn kèm rau sống. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng loại rau này chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe.
Trong rau diếp cá có nhiều thành phần dinh dưỡng như: Vitamin C; Flavonoid; Quercetin; Chất xơ; Tinh dầu tự nhiên,...Chính các tinh dầu này tạo nên mùi tanh đặc trưng của rau diếp cá.
Theo nhiều tài liệu dinh dưỡng, các hợp chất sinh học trong rau diếp cá có thể giúp: Hỗ trợ kháng khuẩn, Giảm viêm, Thanh nhiệt và giải độc, Hỗ trợ hệ hô hấp,..Trong y học dân gian, rau diếp cá thường được dùng để hỗ trợ điều trị các vấn đề về đường hô hấp, đặc biệt là ho hoặc viêm phổi nhẹ. Ngoài ra, rau diếp cá còn được xem là thực phẩm giúp hỗ trợ thanh lọc cơ thể và tăng cường sức đề kháng.
Rau diếp cá có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau: Ăn sống cùng các món bún hoặc gỏi; Làm nước ép rau diếp cá; Trộn salad với dầu mè hoặc gia vị nhẹ,...Theo nhiều chuyên gia dinh dưỡng, ăn sống hoặc chế biến nhẹ giúp giữ lại nhiều dưỡng chất hơn.
Dù các nguyên liệu tự nhiên như tỏi, tía tô hay rau diếp cá đều có lợi cho sức khỏe, nhưng chúng không phải là “thuốc chữa bệnh”.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc tăng cường miễn dịch cần kết hợp nhiều yếu tố:
Chế độ ăn đa dạng
Ngủ đủ giấc
Vận động thường xuyên
Giảm căng thẳng
Những nguyên liệu quen thuộc trong căn bếp có thể hỗ trợ cơ thể chống lại vi khuẩn và giảm viêm, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là duy trì lối sống lành mạnh.
Vì vậy, thay vì tìm kiếm những thực phẩm đắt tiền, đôi khi những nguyên liệu đơn giản trong bữa ăn hằng ngày lại chính là “bí quyết sức khỏe” hiệu quả nhất.
