Punch, khỉ macaque 6 tháng tuổi tại sở thú thành phố Ichikawa, tỉnh Chiba, Nhật Bản, gần đây trở thành hiện tượng trên mạng xã hội. Tuần trước, video ghi lại cảnh Punch bị đồng loại bắt nạt và ôm khư khư con thú nhồi bông làm "mẹ thay thế" sau khi bị mẹ ruột bỏ rơi đã được chia sẻ rộng rãi.
Khỉ con Punch bị khỉ trưởng thành xua đuổi trong vườn thú ở thành phố Ichikawa, ngoại ô Tokyo, Nhật Bản ngày 19/2. Video: X/Ian Miles Cheong
Nhiều người tự hỏi tại sao khỉ mẹ lại bỏ rơi Punch. Alison Behie, chuyên gia về loài linh trưởng tại Đại học Quốc gia Australia, cho hay việc bỏ rơi con là bất thường nhưng vẫn xảy ra trong một số hoàn cảnh nhất định liên quan đến "tuổi tác, sức khỏe và kinh nghiệm".
"Trong trường hợp của Punch, mẹ của nó lần đầu tiên sinh con nên thiếu kinh nghiệm", bà nói. "Nhân viên chăm sóc cũng nói rằng Punch sinh ra trong đợt nắng nóng, yếu tố gây căng thẳng cho môi trường sinh hoạt. Trong môi trường mà sự sống còn bị đe dọa bởi các yếu tố gây căng thẳng bên ngoài, khỉ mẹ có thể ưu tiên cho sức khỏe bản thân và khả năng sinh sản trong tương lai hơn là tiếp tục chăm sóc một đứa con sơ sinh mà sức khỏe có thể bị ảnh hưởng trong môi trường này".
Sau khi bị khỉ mẹ bỏ rơi, các nhân viên sở thú đã đưa cho Punch một con đười ươi nhồi bông. Trước đó, họ đã thử nhiều phương án thay thế khỉ mẹ, như cuộn khăn tắm lại để Punch bám vào.
"Khỉ macaque Nhật Bản thường bám chặt vào cơ thể mẹ ngay sau khi sinh để phát triển cơ bắp. Chúng cũng tìm thấy cảm giác an toàn khi ôm chặt một thứ gì đó. Tuy nhiên, vì bị bỏ rơi nên Punch không có gì bám vào", Kosuke Shikano, nhân viên sở thú, cho biết. "Chúng tôi nghĩ rằng việc sử dụng món đồ có hình dáng giống khỉ có thể giúp Punch tái hòa nhập với đàn dễ dàng hơn".
Chuyên gia Behie cho rằng con thú nhồi bông đóng vai trò như "vật gắn kết", bởi Punch mới 6 tháng tuổi, độ tuổi vẫn cần mẹ chăm sóc và cho bú. Bà cho rằng hành vi của những con khỉ khác đối với Punch "không phải là bắt nạt hay bất thường, mà là sự tương tác xã hội bình thường".
Theo Behie, loài khỉ macaque Nhật Bản có hệ thống phân cấp mẫu hệ nghiêm ngặt, nơi các gia đình có thứ hạng cao hơn sẽ khẳng định ưu thế trước các gia đình có thứ hạng thấp. Ngay cả khi ở cùng mẹ, Punch có thể vẫn phải đối mặt với sự hung hăng này từ những con khỉ khác.
"Tuy nhiên nếu thiếu mẹ, Punch có thể không phát triển được các phản ứng phục tùng phù hợp để thể hiện sự yếu thế trước các cá thể thống trị. Điều này có thể gây ra những hệ lụy lâu dài đối với cách chú khỉ hòa nhập vào đàn khi trưởng thành", bà nói.
Khỉ Punch bên thú nhồi bông trong sở thú ngày 19/2. Ảnh: AFP
Trong những ngày gần đây, sở thú ghi nhận lượng khách tham quan tăng đột biến. Cơ sở đã siết chặt an toàn quanh chuồng nuôi, kêu gọi khách tham quan giữ im lặng, tránh sử dụng thang xếp hay chân máy để chụp ảnh và tránh quan sát quá lâu.
Carla Litchfield, nhà tâm lý học bảo tồn tại Đại học Adelaide, cho hay loài khỉ Nhật Bản rất thông minh, nên thường được sử dụng trong các thí nghiệm y sinh và thần kinh học ở Nhật Bản. Loài khỉ này thường bị tiêu hủy ở Nhật Bản vì chúng hay phá hoại mùa màng.
"Câu chuyện về Punch làm nổi bật tác động của việc mất môi trường sống, biến đổi khí hậu, phúc lợi động vật trong sở thú và sức mạnh của mạng xã hội trong việc kết nối con người với động vật", Litchfield nhận xét.
"Tuy nhiên, hy vọng rằng hàng triệu lượt yêu thích và sự chú ý trên mạng xã hội sẽ không làm trầm trọng thêm vấn đề buôn bán trái phép khỉ con làm thú cưng lạ, chỉ vì mọi người thấy khỉ con dễ thương và nghĩ chúng sẽ là một vật nuôi tuyệt vời", bà nói.
"Khỉ lớn rất nhanh. Punch sẽ trưởng thành chỉ trong 4 năm tới và khi đó mọi người sẽ không còn thấy chúng dễ thương hay dễ bảo nữa. Khỉ thuộc về thế giới của loài khỉ. Chúng là những sinh vật xã hội và cần được ở cùng đồng loại để phát triển tốt nhất cả về tinh thần lẫn thể chất", bà chia sẻ.
Hồng Hạnh (Theo Guardian)
