Không phải cứ tăng cân là giống nhau. Vị trí tích mỡ trên cơ thể quyết định mức độ nguy hiểm và cách giảm mỡ hiệu quả.
Béo phì là tình trạng rối loạn chuyển hóa phức tạp, không chỉ được đánh giá qua chỉ số BMI mà còn phụ thuộc vào cách phân bố mỡ trong cơ thể. Trong đó, mỡ nội tạng, loại mỡ bao quanh các cơ quan như gan, tim, được xem là nguy hiểm nhất vì liên quan trực tiếp đến bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và hội chứng chuyển hóa.
Tiến sĩ Fatima Cody Stanford, chuyên gia nội tiết tại Trường Y Harvard, cho biết không phải mọi dạng béo phì đều mang nguy cơ như nhau. Phân bố mỡ mới là yếu tố quan trọng quyết định sức khỏe và hướng điều trị.
Béo phì dạng quả táo: Mỡ tập trung vùng bụng
Đây là dạng phổ biến, đặc trưng bởi mỡ tích tụ ở bụng, ngực và thân trên. Người có vòng eo lớn thường thuộc nhóm này, ngay cả khi cân nặng không quá cao.
Mỡ bụng chủ yếu là mỡ nội tạng, có khả năng gây viêm và rối loạn chuyển hóa mạnh hơn so với mỡ dưới da. Giáo sư Robert H. Eckel, chuyên gia tim mạch và chuyển hóa tại Đại học Colorado, cho biết đây là dạng béo phì có nguy cơ cao nhất đối với bệnh tim mạch và đái tháo đường.
Để giảm mỡ bụng, người bệnh cần cắt giảm đường, tinh bột tinh chế và đồ uống có đường, đồng thời tăng lượng chất xơ và protein nạc. Các bài tập cardio cường độ trung bình đến cao như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe hoặc HIIT giúp giảm mỡ nội tạng hiệu quả. Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng rất quan trọng vì hormone cortisol có thể thúc đẩy tích mỡ vùng bụng.
Việc xác định đúng loại béo phì giúp cá nhân lựa chọn phương pháp giảm mỡ phù hợp, thay vì áp dụng chung một chế độ ăn hay tập luyện.
Béo phì dạng quả lê: Mỡ tập trung phần dưới cơ thể
Dạng này thường gặp ở phụ nữ, với mỡ tích tụ ở hông, đùi và mông. Đây chủ yếu là mỡ dưới da, ít liên quan đến bệnh tim mạch hơn nhưng có thể gây ảnh hưởng đến vận động và tuần hoàn.
Tiến sĩ Anne L. Peters, chuyên gia nội tiết tại Đại học Nam California, cho biết mỡ vùng dưới cơ thể thường khó giảm hơn do ít nhạy với quá trình đốt cháy năng lượng.
Người thuộc nhóm này nên kết hợp tập luyện sức mạnh cho phần thân dưới như squat, lunge với các bài tập cardio để tăng tiêu hao năng lượng. Về dinh dưỡng, cần duy trì chế độ ăn cân đối, giàu protein để giữ khối cơ và hỗ trợ chuyển hóa. Hạn chế ngồi lâu, tăng vận động trong ngày cũng giúp cải thiện tình trạng tích mỡ.
Béo phì hỗn hợp: Mỡ phân bố toàn thân
Đây là tình trạng mỡ phân bố tương đối đồng đều trên toàn cơ thể, thường gặp ở người béo phì lâu năm hoặc tăng cân kéo dài.
Nhóm này có nguy cơ cao đối với nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ và rối loạn lipid máu. Tiến sĩ Louis J. Aronne, 66 tuổi, Giám đốc Trung tâm kiểm soát cân nặng tại Weill Cornell Medicine, khuyến nghị người bệnh nên đặt mục tiêu giảm 5 - 10% cân nặng ban đầu trong vài tháng đầu để cải thiện sức khỏe rõ rệt.
Chiến lược hiệu quả là kết hợp chế độ ăn giảm năng lượng hợp lý, tập luyện đều đặn và theo dõi y khoa. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cần can thiệp bằng thuốc hoặc các phương pháp chuyên sâu dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.
Không chỉ BMI, vòng eo quyết định nguy cơ
Nhiều người có cân nặng bình thường nhưng vòng eo lớn vẫn đối mặt nguy cơ cao do tích tụ mỡ nội tạng. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên theo dõi cả vòng eo bên cạnh cân nặng để đánh giá đúng tình trạng cơ thể.
Hiểu rõ mình thuộc dạng béo phì nào không chỉ giúp lựa chọn phương pháp giảm mỡ phù hợp mà còn tăng khả năng duy trì kết quả lâu dài. Béo phì là bệnh lý mạn tính, cần được kiểm soát bằng lối sống khoa học thay vì những giải pháp ngắn hạn.
Vienne (Theo Healthline, VeryWell Health)
