Hôm 5/3, Reuters đưa tin, theo kế hoạch 5 năm mới, Bắc Kinh đặt mục tiêu giảm cường độ carbon xuống 17% trong 2026-2030. Cường độ carbon là thước đo lượng khí thải CO2 trên mỗi đơn vị tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Kế hoạch mới không đặt mục tiêu giảm tổng lượng khí thải.
Phiên khai mạc Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPC) tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 5/3. Ảnh: Reuters
Ông Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), nhận định mục tiêu về cường độ carbon của Trung Quốc là "lỏng lẻo đáng báo động". Bởi lẽ, tính toán cường độ này trên mục tiêu tăng trưởng GDP của Trung Quốc, tổng lượng khí thải nước này sẽ tăng 3-6% trong 5 năm tới.
Tại Thỏa thuận Khí hậu Paris, Bắc Kinh cam kết giảm 65% tổng lượng khí thải vào 2030 so với năm cơ sở 2005. Để đáp ứng cam kết này, quốc gia ô nhiễm nhất thế giới cần cắt giảm 23% khí thải trong 5 năm tới, theo tính toán trước đó của CREA.
Mục tiêu thận trọng 5 năm của Bắc Kinh khiến giới phân tích "không mấy ấn tượng". Kể từ khi Washington rút khỏi Thỏa thuận Paris năm ngoái, nước này đã tìm cách lấp đầy khoảng trống trong vai trò lãnh đạo toàn cầu về khí hậu và năng lượng sạch.
Tuy nhiên, trong kế hoạch 5 năm trước đó (2021-2025), Trung Quốc chỉ giảm cường độ carbon ở mức 12%, cách xa mục tiêu 18% đặt ra. Các chuyên gia cho rằng thất bại này và kế hoạch khử carbon khiêm tốn mới của họ khó thúc đẩy các quốc gia khác đặt mục tiêu giảm phát tham vọng.
Nis Grunberg, nhà phân tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator tại Đức, cho biết Trung Quốc đang nhanh chóng trở thành quốc gia phát thải lớn nhất trong lịch sử. "Do đó, việc tuyên bố các nền kinh tế phát triển phải đóng góp nhiều hơn dần giảm bớt tính thuyết phục với Trung Quốc", ông nói thêm.
Theo báo cáo của Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC) - cơ quan hoạch định chính sách nhà nước hàng đầu của Trung Quốc, nước này dự kiến sẽ giảm cường độ carbon khoảng 3,8% vào năm nay. Họ kỳ vọng lượng khí thải cả nước sẽ đạt đỉnh trước năm 2030.
Tuy nhiên, Yao Zhe, cố vấn chính sách của Greenpeace Đông Á tại Bắc Kinh, cho rằng mục tiêu cường độ carbon mới sẽ không dễ đạt. Bà chỉ ra rằng nhu cầu năng lượng từ ngành sản xuất của Trung Quốc tăng liên tục.
Lượng khí thải carbon của Trung Quốc giảm 0,3% vào năm ngoái nhờ mức giảm từ các lĩnh vực vận tải, điện, xi măng và luyện kim, nhưng chưa rõ liệu lượng khí thải có tăng trở lại trước khi đạt đỉnh hay không.
Tháng 9/2025, Chủ tịch Tập Cận Bình công bố tại đại hội đồng Liên Hợp Quốc rằng Trung Quốc giảm 7-10% khí nhà kính vào 2035 so với mức đỉnh. Thêm vào đó, Bắc Kinh hướng tới mở rộng công suất điện gió và mặt trời gấp sáu lần vào 2035, so với công suất năm 2020.
Li Shuo, Giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc (thuộc Viện Chính sách Xã hội châu Á tại Mỹ), nói dù nước này không đạt một số mục tiêu khí hậu ngắn hạn, họ đang trên đà vượt cam kết về năng lượng tái tạo.
Bắc Kinh lên kế hoạch thay thế 30 triệu tấn than bằng năng lượng tái tạo trong 5 năm, nhưng không đặt giới hạn về lượng tiêu thụ than. Họ dự kiến áp hạn ngạch tối thiểu cho mức tiêu thụ năng lượng tái tạo, đồng thời loại bỏ dần các nhà máy điện than lỗi thời.
Bảo Bảo (theo Reuters)
