Hai tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 2,61 tỷ USD, tăng 5,8% so với cùng kỳ 2025, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Tình hình đang thuận lợi thì xung đột Trung Đông nổ ra. Tiêu thụ đồ gỗ nội thất của Việt Nam tại khu vực này chưa lớn nhưng tác động gián tiếp khó tránh khỏi. Ông Nguyễn Chánh Phương, Phó chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (Hawa), nói áp lực giá cước vận tải có thể tăng.
Ảnh hưởng thậm chí tức thì ở Hội chợ Xuất khẩu Đồ gỗ & Nội thất TP HCM (HawaExpo 2026) diễn ra mới đây. Một số nhà mua hàng, khách tham quan từ Vùng Vịnh, châu Âu, cũng không đến được như dự kiến, do gián đoạn đường bay.
"Những rủi ro địa chính trị, bao gồm xung đột Trung Đông, làm gia tăng bất ổn chuỗi cung ứng, chi phí sản xuất, logistic và tâm lý thị trường", ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), nhận định tại sự kiện.
Chiến sự bất ngờ diễn ra trong bối cảnh ngành gỗ nội thất nhắm đến xuất khẩu 18,5 tỷ USD năm nay, tăng khoảng 7% so với 2025. Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (Hawa), nhận định đây là "con số đầy thách thức nhưng hoàn toàn có cơ sở".
Theo chuyên gia, ngành vẫn có thuận lợi là năng lực đứng đầu Đông Nam Á, Mỹ hoãn áp thuế tủ bếp. Cùng với đó, doanh nghiệp chủ động thích ứng với bất ổn bằng đa dạng hóa mẫu mã, khách hàng và kênh bán để tăng cơ hội, phân tán rủi ro.
Ông Mẫn chỉ ra chuyển đổi rõ nét trong tư duy kinh doanh, từ gia công truyền thống (OEM) sang sản xuất theo thiết kế riêng (ODM) trong ngành. Ví dụ, Forexco Quảng Nam mang đến HawaExpo 2026 mẫu ghế thư giãn với kỹ thuật đan chéo tinh xảo, thu hút sự chú ý của nhà mua từ châu Âu, Mỹ và UAE.
Hay bộ sưu tập bàn ăn cao cấp kết hợp kỹ thuật quấn dây trên gỗ của Nghĩa Sơn Furniture cũng nhận nhiều quan tâm. Dù lượng khách tham quan giảm do các đường bay từ Trung Đông gián đoạn, đại diện công ty nói cơ hội kinh doanh tại sự kiện vẫn tăng khoảng 25%, với nhiều thương vụ đang đàm phán.
Ông SangJoon Byun, Tổng biên tập tạp chí nội thất GAGU Guide (Hàn Quốc), cho biết các nhà mua hàng đánh giá cao nỗ lực cải tiến. "Nhiều sản phẩm Việt hiện được chấp nhận mức giá cao hơn nhờ thiết kế và chất lượng vượt trội so với một số thị trường sản xuất đại trà khác ở Đông Nam Á", ông nói.
Doanh nghiệp cũng đang tranh thủ tìm thêm thị trường, thu hút các nhà mua hàng mới từ Ấn Độ, châu Âu, Trung Đông. Tại triển lãm, Wood Concept cho biết lượng khách đến từ bờ Đông Mỹ, Bắc Âu, khu vực Caribe và Bulgaria tăng đáng kể. USofa ghi nhận sự xuất hiện của khách mới từ Hàn Quốc, Nhật Bản và UAE.
Một số còn tìm cách bán lẻ trực tuyến. Ông Lê Đại Thắng, Giám đốc Nghĩa Sơn Furniture tiết lộ tăng trưởng 217 lần trong vòng 5 năm lên Amazon. Năm ngoái, họ bán được 120.000 USD chỉ trong một ngày lễ hội mua sắm Prime Day của sàn này.
Gian hàng trưng bày của một doanh nghiệp gỗ nội thất nội địa tại HawaExpo 2026. Ảnh: Hawa
Ngành gỗ nội thất vẫn còn nhiều cơ hội và phương án thích ứng khác cần triển khai, để vượt qua biến động trước mắt lẫn phát triển bền vững. Bà Trang Đài, Quản lý tài khoản cấp cao Amazon Global Selling Việt Nam, gợi ý "khoảng trống giá trị" mà khách hàng toàn cầu tìm kiếm.
Phân khúc này tạm gọi là "affordable luxury", tức sản phẩm chất lượng cao, thiết kế đẹp nhưng giá hợp lý. Doanh nghiệp Việt có lợi thế tham gia, nhờ nguồn gỗ tự nhiên trong nước như tràm, cao su, giúp chủ động sản xuất, kiểm soát chi phí.
Song song, doanh nghiệp cần chuyển dịch xanh để đáp ứng yêu cầu "truy xuất nguồn gốc" và "chống mất rừng" của EU, Mỹ. Đây cũng là nhiệm vụ Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được giao cho Hawa. "Phải đạt mục tiêu 80% sản phẩm xanh để biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh", ông nêu.
Hiện TP HCM chiếm một nửa tỷ trọng xuất khẩu gỗ nội thất cả nước. Ông Được khuyến khích doanh nghiệp chuyển gia công thuần túy sang làm chủ thiết kế và công nghệ, để nâng cao giá trị gia tăng.
Ngoài ra, giữa lúc chuỗi cung ứng toàn cầu "rung lắc" vì các cuộc xung đột, liên kết quốc tế cũng cần hiệu quả hơn. Hôm 4/3, Hawa nhận vai trò điều phối Hội đồng Công nghiệp Nội thất ASEAN (AFIC). Tân Chủ tịch AFIC Nguyễn Quốc Khanh cho rằng chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc.
Theo ông, cần tăng kết nối và thương mại nội khối, đưa ASEAN thành trung tâm chuỗi cung ứng nội thất. Bước đầu, Hội đồng đề xuất thành lập Sáng kiến Xanh AFIC (AFIC Green Initiative) nhằm thúc đẩy hợp tác khu vực về truy xuất nguồn gốc, tuân thủ pháp lý và minh bạch chuỗi cung ứng.
"Khi các nhà mua hàng toàn cầu tìm kiếm nguồn cung, ASEAN không nên xuất hiện như những thị trường riêng lẻ. Thay vào đó, họ cần nhìn thấy một hệ sinh thái hoàn chỉnh, nơi các quốc gia bổ trợ thay vì cạnh tranh lẫn nhau", ông nói.
Viễn Thông
