Lê Thanh Thái Bình, 29 tuổi, quê Thanh Hóa, vừa trở về Việt Nam cùng tấm bằng tiến sĩ khoa học kỹ thuật, chuyên ngành An toàn thông tin của NDA. Ngôi trường có lịch sử gần 75 năm, đào tạo cả học viên Lục Quân, Hải Quân và Không quân.
Bình học ở đây theo diện hợp tác quốc phòng, được Bộ Quốc phòng Việt Nam cử đi. Hôm 14/3, sau khi nhận bằng, Bình đăng một số hình ảnh lên trang cá nhân như một kỷ niệm, kèm dòng chữ ngắn gọn "Tôi đã trở thành tiến sĩ kỹ thuật" bằng tiếng Nhật. Nhưng không ngờ, bài đăng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.
"Mình rất bất ngờ", Bình nói. "Nhiều bạn học sinh lớp 11, 12 nhắn tin xin tư vấn và lời chúc từ mình trước khi đăng ký xét tuyển vào các trường quân đội".
Lê Thanh Thái Bình nhận bằng tiến sĩ Học viện Phòng vệ Nhật Bản hôm 14/3. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Thái Bình là cựu học sinh chuyên Toán trường THPT chuyên Lam Sơn. Được truyền cảm hứng từ những câu chuyện thời quân ngũ của người thân, Bình đăng ký xét tuyển thẳng vào Học viện Kỹ thuật quân sự, sau khi đạt giải ba quốc gia môn Toán.
Nhờ điểm đầu vào cao, nam sinh nằm trong danh sách được giao nhiệm vụ đi đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài.
"Lúc đó, mình nghĩ được đi Nga nhưng không ngờ có thể chọn nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Ấn Độ, Trung Quốc", Bình nói. Vốn thích máy tính, công nghệ từ nhỏ, Bình tìm hiểu các quốc gia phát triển ở lĩnh vực Công nghệ thông tin, rồi điền nguyện vọng đi Nhật Bản.
Học viện Kỹ thuật quân sự khi đó không có giảng viên tiếng Nhật. Bình phải học tạm tiếng Nga và tiếng Anh. Đến khi sang Nhật vào đầu tháng 4/2016, nam sinh mới được học ngôn ngữ này.
Suốt một năm, chàng trai Việt chỉ học tiếng Nhật. Thời khóa biểu là hai buổi một ngày và 5 ngày một tuần, trừ các kỳ nghỉ. Ở trong ký túc xá với 9 bạn người Nhật, Bình chủ động học thêm qua giao tiếp. Hơn một năm sau, khi đang học năm thứ nhất ngành Công nghệ thông tin, Bình thi đỗ chứng chỉ tiếng Nhật JLPT N2 và đến năm 2019 lên bậc N1 (cao nhất).
"Rào cản lớn nhất khi học tiếng là vượt qua những phút xấu hổ, thậm chí bị cười nhạo, khi nói sai", Bình nhìn nhận.
Bước vào chương trình học chính thức, Bình cũng vất vả do thời phổ thông học lệch, không chú trọng học Lý, Hóa - những môn đại cương ở đại học. Ngoài ra là một số môn đặc thù, nặng về xã hội như Phòng vệ học. Song với tâm thế là một đại diện của Quân đội Việt Nam, Bình có động lực để vượt qua.
Từ năm thứ hai trở đi, khi tiếng Nhật tốt hơn, lại bắt đầu vào các môn chuyên ngành, Bình hứng thú và thấy việc học "nhàn hơn rất nhiều". Anh có thể tiếp thu nhanh chóng các bài giảng về thuật toán hay cấu trúc máy tính, không quá áp lực dù có hôm phải thi 3-4 môn.
Giai đoạn căng thẳng nhất là thời điểm làm đồ án tốt nghiệp bởi khi đó Bình còn tham gia nhiều hoạt động trong các hội thao hay câu lạc bộ tennis bóng mềm của trường. Anh cũng kiêm đại đội phó và đại đội trưởng, quản lý hơn 120 học viên trong hai năm cuối.
Bình luôn phải trăn trở làm sao để các học viên đoàn kết, tập trung đúng giờ, gấp chăn gối gọn gàng, dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ... Gặp những học viên khó tính, không hợp tác, Bình tìm cách "trò chuyện thân tình" để hóa giải.
"Dù căng thẳng, mình coi đó là nhiệm vụ phải hoàn thành", Bình nói, coi đây là trải nghiệm giúp bản thân trưởng thành hơn.
Kết quả, sau 4 năm đại học, Bình tốt nghiệp thủ khoa ngành Công nghệ thông tin cùng nhiều huy hiệu nhà trường tặng thưởng cho học viên xuất sắc trong học tập, kỷ luật và huấn luyện.
Bình sau đó tiếp tục ở lại học thạc sĩ - tiến sĩ theo diện hợp tác quốc phòng trong 5 năm, là nghiên cứu sinh người Việt hiếm hoi ở Học viện Phòng vệ Nhật Bản. Thời gian này, anh theo đuổi các đề tài về mã hóa hình ảnh và bảo mật mật khẩu, thuộc lĩnh vực An toàn thông tin.
"Nghiên cứu rất khác với việc học khi phải tự tìm tòi hướng đi mới", Bình nhìn nhận.
Chàng trai từng không ít lần nản lòng khi bài báo đầu tiên bị 5 tạp chí và hội nghị từ chối. Đến lần thứ 6, tức sau gần hai năm, Bình mới được một bên chấp nhận đăng.
Từ đó, mọi việc suôn sẻ hơn. Trong 5 năm, Bình tích lũy được 9 bài báo khoa học, trong đó có 4 bài đăng trên các tạp chí hạng Q1 (nhóm uy tín nhất), 3 bài trên tạp chí Q2 và hai bài đăng trong các hội nghị khoa học uy tín.
Bình hiện mang quân hàm Thượng úy, thuộc quản lý của Đoàn 871, Tổng cục Chính trị. Trước khi được cử đi đào tạo nước ngoài, Bình chưa tham gia khóa huấn luyện tân binh. Do đó, anh cần hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức quân sự, chính trị dành cho sĩ quan kéo dài 6 tháng trước khi được điều động về đơn vị mới.
"Mình hy vọng có thể ứng dụng những kiến thức, kỹ năng học hỏi được ở Nhật vào thực tế công tác", Bình chia sẻ.
Dương Tâm
