5 nhóm đối tượng chính trong Bộ quy tắc ứng xử 2026
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VH-TT&DL) vừa ban hành Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số thông qua Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL ngày 5/3/2026. Đây là một bước đi quan trọng nhằm định hướng hành vi của các tổ chức, cá nhân khi tham gia các hoạt động trực tuyến theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam.
Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được kỳ vọng sẽ thúc đẩy một môi trường số lành mạnh, an toàn, đồng thời lan tỏa những giá trị tích cực và bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại mới. Văn bản này chính thức thay thế Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội đã ban hành từ năm 2021.
Bộ Quy tắc xác định phạm vi điều chỉnh rộng lớn, áp dụng cho 5 nhóm đối tượng chính bao gồm: cá nhân; các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội và nền tảng số; nhà cung cấp dịch vụ Internet; các cơ quan báo chí, truyền thông, quảng cáo và đơn vị nghệ thuật; cùng các cơ quan, tổ chức khác.
Mục tiêu cốt lõi là nâng cao trách nhiệm của cộng đồng, thúc đẩy sự minh bạch và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để giám sát, xử lý các hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Bộ quy tắc ứng xử khuyến khích, phát huy, lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp theo tinh thần "nhân cái đẹp, dẹp cái xấu", lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực.
Bộ Quy tắc đề ra các nguyên tắc ứng xử chung, yêu cầu mọi đối tượng phải tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền lợi hợp pháp của người khác và giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đặc biệt, mỗi người dùng phải có trách nhiệm với hành vi của mình trên mạng và sẵn sàng phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý các nội dung phản cảm hoặc vi phạm pháp luật. Ứng xử văn hóa được định nghĩa rõ là việc giao tiếp, sáng tạo và chia sẻ thông tin một cách có trách nhiệm, văn minh, phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội.
Đối với cá nhân, Bộ Quy tắc khuyến khích sử dụng họ tên thật và thận trọng khi đăng tải thông tin cá nhân của người khác, đặc biệt là bảo vệ dữ liệu trẻ em. Một điểm đáng chú ý là quy định về việc xử lý tin giả: khi phát hiện thông tin sai sự thật, người dân cần thông báo cho nền tảng hoặc cơ quan chức năng; nếu đăng tải cảnh báo tin giả, phải có dấu hiệu nhận biết rõ ràng bằng hình thức "gạch chéo màu đỏ". Việc thảo luận và phản biện trên mạng phải dựa trên sự tôn trọng, không sử dụng ngôn từ thô tục, không kích động bạo lực hay phân biệt vùng miền, tôn giáo.
Quy tắc khắt khe dành cho nhóm người có tầm ảnh hưởng
Trong đó, nhóm "Người có ảnh hưởng" (Influencers), Bộ Quy tắc được đặt ra những yêu cầu cao hơn do sức lan tỏa lớn đối với cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Bộ quy tắc yêu cầu người nổi tiếng phải gương mẫu chấp hành pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và ảnh hưởng của mình khi phát ngôn, chia sẻ thông tin trên các nền tảng số. Nội dung đăng tải cần hướng tới lan tỏa các giá trị tích cực, góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong bối cảnh mới.
Một điểm đáng chú ý là quy định không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức. Đây được xem là động thái nhằm hạn chế tình trạng một số cá nhân có lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội lợi dụng uy tín cá nhân để quảng bá sản phẩm, dịch vụ thiếu kiểm chứng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.
Bộ quy tắc cũng đặt ra yêu cầu trong việc minh bạch trong hoạt động quảng cáo của người nổi tiếng trên môi trường số. Theo đó, khi thực hiện quảng cáo, người có ảnh hưởng cần thông báo công khai với người tiếp nhận thông tin rằng nội dung đó là quảng cáo hoặc có nhận tài trợ. Đồng thời, nội dung quảng cáo phải bảo đảm trung thực, phù hợp với các tài liệu đã công bố và tuân thủ quy định của pháp luật liên quan. Đặc biệt, người nổi tiếng không được quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ bị cấm quảng cáo.
BTV Quang Minh và MC Vân Hugo bị đề xuất xử phạt vì quảng cáo sữa "lố".
Ngoài ra, người có ảnh hưởng, chủ các trang và kênh nội dung trên môi trường số, ngoài việc tuân thủ quy định chung, cần chủ động sáng tạo và lan tỏa các nội dung tích cực, có giá trị. Qua đó góp phần gìn giữ, phát huy văn hóa Việt Nam và xây dựng hệ giá trị quốc gia, gia đình, con người trong thời kỳ mới.
Bộ quy tắc còn yêu cầu các cá nhân khi tham gia thảo luận, phản biện trên mạng xã hội phải sử dụng ngôn từ văn minh, đúng mực, không xúc phạm, công kích cá nhân; không đăng tải nội dung kích động bạo lực, gây thù hận hay phân biệt đối xử về giới, vùng miền, dân tộc, tôn giáo. Việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư của người khác cũng là những nguyên tắc được đề cập.
Không chỉ áp dụng với cá nhân, bộ quy tắc còn đưa ra trách nhiệm đối với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội, cơ quan báo chí, công ty truyền thông và các đơn vị quảng cáo. Các đơn vị này được khuyến khích chủ động rà soát, phát hiện và ngăn chặn tin giả, nội dung vi phạm pháp luật; đồng thời cân nhắc việc hợp tác hoặc đăng tải thông tin liên quan đến những người có ảnh hưởng có hành vi vi phạm pháp luật.
