Không chỉ ở Việt Nam, những tháng đầu năm 2026, trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc, chỉ cần gõ từ khóa “affiliate”, "làm affiliate", hàng loạt câu hỏi lập tức hiện ra : Có nên học affiliate lúc này không? Làm affiliate có cần vốn không? Khóa học nào đáng tin?
Ở các hội nhóm, diễn đàn và phần bình luận dưới những video chia sẻ thu nhập, số lượng người hỏi cách làm, xin lộ trình, tìm lớp học tăng lên rõ rệt, cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn của giới trẻ đối với mô hình kiếm tiền này.
Sự bùng nổ đó không tách rời những hình ảnh chụp doanh thu, những câu chuyện được kể lại như “đổi đời sau vài tháng gắn link”, hay các lời khẳng định quen thuộc kiểu “không cần vốn, chỉ cần chăm chỉ”. Affiliate nhanh chóng được nhắc đến như một hướng đi mới, đặc biệt trong bối cảnh livestream bán hàng, từng được xem là “mỏ vàng” của thương mại điện tử - đang có dấu hiệu chững lại và không còn dễ mang lại lợi nhuận như vài năm trước. Khi cánh cửa này dần hẹp lại, cánh cửa khác mang tên affiliate lập tức thu hút sự chú ý của những người trẻ đang tìm kiếm cơ hội trên nền tảng số.
Ảnh minh họa.
Trong bối cảnh đó, không ít người trẻ thừa nhận họ bước chân vào affiliate không hẳn vì hiểu rõ mô hình này, mà vì sợ bị bỏ lại phía sau . Trao đổi với Sin Chew Daily, nhà tâm lý học lâm sàng Dr. Joel Low cảnh báo, ngày càng nhiều người bị cuốn vào affiliate bởi tâm lý chạy theo đám đông và nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) , thay vì xuất phát từ sự hiểu biết hay đánh giá phù hợp với bản thân: “Trước đây, con người chỉ so sánh mình với hàng xóm. Còn bây giờ, chúng ta đem bản thân ra so với cả thế giới".
Trong môi trường tràn ngập hình ảnh khoe thu nhập, khoe thành quả, nhiều người trẻ rất dễ rơi vào vòng xoáy lo âu mang tên " người khác làm được, mình cũng phải làm được".
Affiliate - không phải “ai làm cũng ra tiền”
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất hiện nay là cho rằng affiliate là kênh kiếm tiền thụ động, dễ làm và dễ thành công. Việc liên tục xuất hiện những câu chuyện “đổi đời”, những ảnh chụp doanh thu ấn tượng vô tình khiến affiliate được nhìn nhận như một công thức chung, chỉ cần làm theo là có kết quả. Thực tế, affiliate vẫn là một hình thức tiếp thị, đồng nghĩa với việc nó gắn liền với bán hàng, xây dựng niềm tin và khả năng thuyết phục.
Theo nhà tâm lý học lâm sàng Dr. Joel Low, vấn đề cốt lõi không nằm ở bản thân mô hình affiliate, mà ở chỗ nhiều người tham gia khi chưa thực sự hiểu mình đang làm gì. “Rất nhiều người gia nhập affiliate mà không rõ sản phẩm là gì, cũng không nghĩ xem bản thân có phù hợp hay không. Họ chỉ thấy người khác kiếm được tiền nên muốn làm theo”, ông nhận định. Khi affiliate bị tiếp cận bằng tâm lý chạy theo kết quả, thay vì hiểu rõ quá trình, rủi ro thất vọng gần như là điều khó tránh khỏi.
Trên thực tế, affiliate đòi hỏi người làm phải hiểu sản phẩm, hiểu người xem và quan trọng hơn cả là hiểu chính mình. Người làm cần biết mình đang nói với ai, vì sao người khác nên tin mình, và giá trị mình mang lại là gì ngoài một đường link mua hàng. Tuy nhiên, trong làn sóng FOMO, không ít người bỏ qua những câu hỏi nền tảng đó, chỉ tập trung vào con số hoa hồng được chia sẻ trên mạng. Khi kết quả không đến như kỳ vọng, cảm giác thất bại và hoài nghi bản thân bắt đầu xuất hiện, dù nguyên nhân không nằm ở năng lực, mà ở cách tiếp cận ngay từ đầu.
Các chuyên gia truyền thông số cũng cho rằng, affiliate là một “mảnh đất màu mỡ”, nhưng không phải ai bước vào cũng có thể khai thác hiệu quả. Với những người vốn không thích bán hàng, không quen thuyết phục hay chia sẻ quan điểm cá nhân, việc phải liên tục giới thiệu sản phẩm dễ trở thành gánh nặng tâm lý. Tương tự, những người thiếu kiên nhẫn, mong muốn có thu nhập nhanh, hoặc dễ bị cuốn vào việc so sánh thành công của người khác trên mạng xã hội cũng rất dễ rơi vào trạng thái áp lực khi làm affiliate. Khi chưa xác định rõ mình mạnh ở mảng nội dung nào, có thể mang lại giá trị gì cho người xem, affiliate không còn là cơ hội, mà trở thành nguồn căng thẳng kéo dài.
Trong những trường hợp như vậy, affiliate dễ bị hiểu sai là “không hiệu quả”, trong khi vấn đề thực chất nằm ở sự lệch pha giữa mô hình và người tham gia.
Ảnh minh họa.
Khi FOMO dẫn đường, hậu quả không chỉ là mất tiền
FOMO không chỉ khiến nhiều người vội vàng “nhảy vào” affiliate, mà còn dễ đẩy họ đi xa hơn khả năng thực tế của mình. Trong nỗi lo sợ bị chậm chân, không ít người chấp nhận bỏ tiền mua các khóa học đắt đỏ khi chưa kịp hiểu rõ nội dung hay giá trị thực sự. Có người đầu tư công cụ, chạy quảng cáo, xây dựng hệ thống trong khi chưa hề có nền tảng nội dung hay tệp người theo dõi ổn định. Thậm chí, một số trường hợp còn vay mượn để “theo kịp” những câu chuyện thành công được chia sẻ dày đặc trên mạng xã hội.
Thực tế cho thấy, phần lớn những lựa chọn mang tính bốc đồng này không mang lại kết quả như kỳ vọng. Tiền không kiếm được, trong khi áp lực tâm lý lại tăng lên rõ rệt. Người trong cuộc dễ rơi vào trạng thái lo âu kéo dài, tự ti, thậm chí hoài nghi giá trị của chính mình. Khi đó, affiliate không còn là cơ hội kiếm thêm thu nhập, mà trở thành một trải nghiệm gây tổn hao cả tài chính lẫn tinh thần.
Theo nhà tâm lý học lâm sàng Dr. Joel Low, điều đáng lo nhất không nằm ở việc thất bại khi làm affiliate, mà ở chỗ FOMO khiến người trẻ liên tục thử sai trên những con đường không phù hợp với bản thân. “ Mỗi người có một nhịp sống khác nhau. Bạn không phải đang thi đua với ai cả, và cuộc đời cũng không phải là trò chơi tìm lối tắt” , ông nhấn mạnh. Khi so sánh trở thành thước đo duy nhất, thành công của người khác rất dễ biến thành nguồn cơn của áp lực và bất an, thay vì động lực tích cực.
Vậy làm affiliate thế nào cho tỉnh táo?
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất rằng affiliate là một kênh kiếm tiền hiệu quả và là xu hướng rõ rệt trong nền kinh tế số, nếu được tiếp cận đúng cách và đặt trong bối cảnh phù hợp. Vấn đề không nằm ở affiliate, mà ở việc người tham gia có hiểu rõ vai trò và khả năng của mình hay không.
Trên thực tế, những người làm affiliate hiệu quả thường là những người đã có quá trình xây dựng nội dung trong thời gian dài, dù là viết, làm video hay chia sẻ kiến thức chuyên môn. Họ có thể không sở hữu lượng người theo dõi quá lớn, nhưng có được sự tin tưởng nhất định từ cộng đồng của mình. Quan trọng hơn, họ hiểu rõ sản phẩm mình giới thiệu, từng sử dụng hoặc tìm hiểu kỹ, và xem affiliate như một nguồn thu bổ trợ, chứ không phải “phao cứu sinh tài chính”.
Affiliate vì thế cần được nhìn nhận như một kỹ năng truyền thông, đòi hỏi sự kiên nhẫn, hiểu biết và nhất quán, thay vì một trò may rủi hay con đường làm giàu nhanh. Trước khi tham gia, người trẻ được khuyến nghị nên tự đánh giá khả năng và giới hạn của bản thân, tránh lấy thu nhập của người khác làm thước đo so sánh. Việc vay mượn hay “đốt tiền” chỉ vì sợ bỏ lỡ cơ hội thường mang lại nhiều rủi ro hơn là lợi ích. Quan trọng không kém là cần có một kế hoạch rõ ràng: mình đang làm affiliate cho ai, trong bao lâu, và khi nào nên dừng lại nếu không còn phù hợp.
Trong thời đại mà chỉ cần một đường link cũng có thể được gắn mác “đổi đời”, điều dễ mất nhất không phải là tiền, mà là sự bình tĩnh. Affiliate có thể là cơ hội, nhưng chỉ khi người tham gia hiểu rõ mình đang làm gì và vì sao mình chọn con đường đó.
Như lời Dr. Joel Low nhấn mạnh, thử thì được, nhưng phải có giới hạn, có đánh giá và có kế hoạch. Thành công của người khác không nên trở thành lý do khiến bạn cảm thấy mình đang tụt lại, bởi mỗi người đang đi trên một nhịp sống rất khác.
Nguồn: Sin Chew Daily
