Khi thời tiết chuyển lạnh, nhiều người có xu hướng e ngại ăn trái cây vì lo “lạnh bụng”, dễ gây đầy hơi, khó tiêu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, vấn đề không nằm ở bản thân trái cây mà ở cách lựa chọn và chế biến. Thực tế, nếu biết làm nóng đúng cách, một số loại trái cây không chỉ giữ được giá trị dinh dưỡng mà còn giúp làm ấm cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng trong mùa lạnh.
Có thể kết hợp trái cây với gừng, quế hoặc mật ong để tăng hiệu quả làm ấm cơ thể
Theo ThS.BS Nguyễn Thị Minh Anh (chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng), việc chế biến nhiệt nhẹ có thể giúp nhiều loại trái cây trở nên “thân thiện” hơn với hệ tiêu hóa, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người có cơ địa lạnh. “Không phải trái cây nào cũng nên ăn sống vào mùa đông. Một số loại khi được hấp, nướng hoặc hầm nhẹ sẽ giúp giảm tính lạnh, tăng khả năng hấp thu dưỡng chất và tạo cảm giác ấm bụng rõ rệt”, chuyên gia cho biết.
Điểm mặt 2 loại quả dễ “tắm” hóa chất, quả đứng đầu giòn ngọt, nhà nào cũng mê
Làm nóng trái cây có làm mất chất?
Xét về mặt dinh dưỡng, việc làm nóng trái cây chắc chắn gây ra một phần hao hụt, chủ yếu là vitamin C – nhóm vitamin tan trong nước và nhạy cảm với nhiệt. Tuy nhiên, các chất quan trọng khác như chất xơ, khoáng chất, đường tự nhiên và nhiều hợp chất chống oxy hóa vẫn được giữ lại tương đối tốt.
Đặc biệt, với một số hoạt chất như lycopene hay polyphenol, quá trình gia nhiệt còn giúp chúng trở nên dễ hấp thu hơn. Vì vậy, làm nóng trái cây không phải là “phá hủy dinh dưỡng” như nhiều người lo lắng, mà là sự đánh đổi hợp lý giữa hương vị, khả năng tiêu hóa và hiệu quả sử dụng dưỡng chất.
Theo kinh nghiệm dân gian, ăn táo nấu chín giúp làm ấm phổi và giảm ho hiệu quả trong mùa lạnh
1. Táo – ngọt dịu, ấm bụng, tốt cho tiêu hóa
Táo là loại trái cây phổ biến nhưng lại dễ bị khô, bở và nhạt vị vào mùa đông. Khi được hấp hoặc nướng nhẹ, táo trở nên mềm hơn, vị ngọt và chua hài hòa, mùi thơm rõ rệt hơn. Quan trọng hơn, quá trình làm nóng giúp pectin – chất xơ hòa tan trong táo – hoạt động hiệu quả hơn, hỗ trợ nhu động ruột, giảm táo bón và ổn định đường huyết.
Táo nướng rắc chút quế hoặc táo hấp ăn cùng yến mạch là món ăn sáng hoặc bữa phụ lý tưởng trong những ngày lạnh.
2. Lê – dịu họng, dễ tiêu, giữ ẩm cơ thể
Lê nấu chín từ lâu đã được sử dụng như một món ăn hỗ trợ cổ họng và đường hô hấp trong mùa hanh khô. Khi đun nóng, chất xơ và polysaccharide trong lê hòa tan tốt hơn, tạo kết cấu mềm, mọng nước, giúp giảm gánh nặng cho dạ dày.
Lê hấp cùng đường phèn, táo tàu hoặc nấm tuyết không chỉ dễ ăn mà còn mang lại cảm giác ấm áp, đặc biệt phù hợp với người hay ho khan, khô miệng khi trời lạnh.
Dứa nướng (đặc biệt là dứa nướng phèn chua) còn được dân gian tin dùng như một bài thuốc hỗ trợ điều trị sỏi thận hiệu quả
3. Dứa – ngọt hơn, ít cay, dễ hấp thu
Dứa sống thường gây cảm giác rát lưỡi do enzyme bromelain. Khi được nướng, chiên nhẹ hoặc hầm, enzyme này bị bất hoạt, giúp dứa bớt cay, ngọt đậm hơn nhờ phản ứng caramel hóa tự nhiên.
Ngoài ra, nhiệt độ cao còn làm mềm chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và tăng khả năng giải phóng beta-carotene. Dứa nấu chín cũng rất phù hợp để kết hợp trong các món mặn, giúp làm mềm thịt và cân bằng vị giác.
4. Hồng – ấm áp, dễ tiêu, giàu chất chống oxy hóa
Hồng nướng là món ăn quen thuộc ở nhiều quốc gia vào mùa lạnh. Khi được làm nóng, thịt quả trở nên mềm mịn như mứt, vị ngọt đậm và dễ ăn hơn. Đáng chú ý, lycopene trong quả hồng sau khi nướng được cơ thể hấp thu tốt hơn, giúp tăng cường khả năng chống oxy hóa.
Ngoài ra, việc làm nóng còn giúp giảm tính lạnh của hồng, hạn chế cảm giác đầy bụng – vấn đề thường gặp khi ăn hồng sống.
Chuối nướng chứa lượng đường tự nhiên và carbohydrate cao, giúp cơ thể nhanh chóng nạp lại năng lượng để chống lại cái lạnh
5. Chuối – trung hòa tính mát, hỗ trợ giấc ngủ
Chuối có tính mát, vì vậy không phải ai cũng phù hợp ăn sống vào mùa đông. Hấp hoặc nướng chuối giúp chuyển hóa tinh bột, làm chuối ngọt hơn và dễ tiêu hơn. Kali và tryptophan trong chuối hỗ trợ thư giãn thần kinh, cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Chuối chín có đốm nâu, hâm nóng nhẹ trong lò vi sóng hoặc nướng cùng yến mạch là lựa chọn đơn giản nhưng rất “ấm bụng”.
6. Quất – ấm người, tốt cho đường hô hấp
Khi được ninh nhỏ lửa, tinh dầu trong vỏ quất và vitamin C sẽ hòa vào nước, tạo nên thức uống ấm, thơm và dễ chịu. Quất nấu chín giúp giảm vị chua gắt, làm dịu cổ họng, hỗ trợ giảm ho và khô miệng trong mùa đông.
Một cốc nước quất ấm không chỉ làm ấm cơ thể mà còn mang lại cảm giác thư giãn rõ rệt.
Các loại trái cây giàu vitamin C như kiwi, dâu tây, chà là tươi hay các loại quả mọng mềm không phù hợp để nấu chín vì dễ mất chất và nhão, ảnh hưởng đến hương vị. Những loại này nên ăn sống để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng.
Lưu ý khi ăn trái cây nấu chín
Trái cây nấu chín phù hợp với người tiêu hóa kém, người cao tuổi hoặc dễ lạnh bụng. Tuy nhiên, người đang kiểm soát cân nặng, tiểu đường hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế thêm đường. Ưu tiên hấp, luộc nhẹ hoặc hâm nóng bằng lò vi sóng để giảm mất chất, tránh nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao quá lâu.
