Trong chiến lược được Chính phủ phê duyệt ngày 16/3, Việt Nam xác định quan điểm sẽ phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình. Đây là ngành kinh tế - kỹ thuật góp phần nâng cao vị thế, sức mạnh quốc gia, khẳng định trình độ khoa học, công nghệ và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Việt Nam cũng đưa ra nhiều mục tiêu cụ thể nhằm phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Với điện hạt nhân, từ nay đến năm 2035, Việt Nam sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành hai nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Trong đó, các doanh nghiệp trong nước chiếm tỷ lệ 30% tổng mức đầu tư. Việt Nam cũng phấn đấu triển khai ít nhất một nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ lò phản ứng module nhỏ.
Khác với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống quy mô lớn, lò phản ứng module nhỏ (SMR) có công suất thấp hơn, thiết kế dạng module có thể lắp ráp linh hoạt. Loại này thường yêu cầu vốn đầu tư ban đầu thấp hơn, thời gian xây dựng ngắn và được đánh giá cao về mức độ an toàn nhờ thiết kế đơn giản. Đây là lý do một số quốc gia xem SMR là xu hướng mới trong phát triển điện hạt nhân.
Thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận (nay là Khánh Hòa), nơi sẽ xây dựng nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Ảnh: Việt Quốc
Không dừng ở các dự án điện hạt nhân, Việt Nam cũng sẽ ứng dụng năng lượng nguyên tử trong nhiều lĩnh vực như y tế, nông nghiệp, công nghiệp và môi trường.
Trong đó, nhiều chỉ tiêu cụ thể được đưa ra như nâng số lượng máy CT, máy MRI, máy xạ trị gia tốc dùng cho y tế; sản xuất thuốc phóng xạ; nghiên cứu phát triển các công nghệ xạ trị; dùng đột biến phóng xạ để chọn tạo 5-10 giống cây trồng chủ lực; làm chủ kỹ thuật và công nghệ bức xạ trong quản lý chất lượng công trình; ứng dụng bức xạ để quan trắc khí tượng, thủy văn, tài nguyên nước, kiểm soát, xử lý chất thải, ô nhiễm môi trường...
Việt Nam cũng đặt mục tiêu phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân. Các cơ sở nghiên cứu tiên tiến sẽ hình thành, với hai phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về công nghệ điện hạt nhân, đất hiếm và từ 3 đến 5 phòng thí nghiệm tiên tiến.
Về con người, đến năm 2035, chiến lược đề ra mục tiêu phát triển đội ngũ 2.500 nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu, triển khai và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực này. Ngoài ra còn có 250 giảng viên các chuyên ngành năng lượng nguyên tử, 200 nhân lực phục nhà máy điện hạt nhân module nhỏ, 3.900 người cho các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.
Tầm nhìn đến năm 2050 của Việt Nam là năng lượng nguyên tử sẽ trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật đóng góp quan trọng cho an ninh năng lượng, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Tỷ trọng điện hạt nhân khi đó sẽ chiếm 6-8% tổng sản lượng đạt quốc gia. Việt Nam cũng sẽ bổ sung khoảng 4 lò phản ứng hạt nhân công suất lớn và 10-15 lò module nhỏ.
Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của Việt Nam trong quá trình chuẩn bị hạ tầng cho điện hạt nhân, khi chủ trương tái khởi động các dự án được Quốc hội thông qua từ cuối 2024 bắt đầu đi vào triển khai.
Tháng 9/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã làm việc với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, khẳng định quyết tâm phát triển điện hạt nhân như một nguồn năng lượng cho sự phát triển. Nguyên tắc xuyên suốt được nhấn mạnh là "không đánh đổi an toàn lấy tiến độ hay quy mô".
Về thể chế, Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được thông qua đã tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và phát triển điện hạt nhân. Cùng với đó là các chương trình chuẩn bị công nghệ, đào tạo nhân lực chuyên sâu, rà soát quy hoạch và lộ trình tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Công nghệ năng lượng, với sản phẩm cụ thể là lò phản ứng hạt nhân nhỏ cũng thuộc danh mục 11 nhóm công nghệ và 35 sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng ban hành.
Các thiết bị tại lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt. Ảnh: Trường Hà
Tại Hội nghị tổng kết năm 2025 của lĩnh vực năng lượng nguyên tử và an toàn bức xạ hạt nhân, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới của năng lượng nguyên tử, trong đó điện hạt nhân được xác định giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia.
Trọng Đạt
- Ban hành Nghị định xử phạt hành chính lĩnh vực năng lượng nguyên tử
- Thế giới sẽ tăng gấp ba công suất điện hạt nhân vào năm 2050
- Cuốn sách lý giải thế giới theo đuổi năng lượng hạt nhân
