Theo CNN, ngày càng nhiều dấu hiệu cho thấy El Nino có thể hình thành và mạnh lên đáng kể trong vài tháng tới, làm đảo lộn các mô hình thời tiết trên thế giới. El Nino là pha ấm của El Nino - Dao động Nam (ENSO), chu kỳ khí hậu tự nhiên được thúc đẩy bởi sự biến động nhiệt độ đại dương và áp suất khí quyển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới. ENSO gây ra tác động dây chuyền lan khắp toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi thứ như lượng mưa, hạn hán, bão, sóng nhiệt.
Thế giới đang trong La Nina, pha lạnh của ENSO. La Nina xảy ra khi mặt biển hạ thấp ít nhất 0,5 độ C trong 5 tháng liên tiếp trở lên so với mức trung bình dài hạn. Ngược lại, El Nino xuất hiện khi mặt biển tăng cao ít nhất 0,5 độ C.
Dù vẫn còn nhiều điểm chưa chắc chắn, đa số dự đoán từ các nhóm theo dõi El Nino ở Mỹ, Australia cùng nhiều nơi khác đều cho thấy La Nina đang dần suy yếu.
Người đàn ông di chuyển qua vùng ngập lụt ở Manly Vale (Australia) đầu năm 2021, khi La Nina đang diễn ra. Ảnh: AAP
Giữa tháng này, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thông báo La Nina dự kiến kết thúc trong những tuần tới khi biển ấm lên và có 62% khả năng El Nino xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 8. El Nino có xu hướng làm tăng cường hoạt động bão ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, đồng thời làm suy yếu hoạt động bão ở Đại Tây Dương.
Trung tâm Khí hậu Quốc gia thuộc Cơ quan Khí tượng Trung Quốc cũng cho biết, quá trình theo dõi hiện tại cho thấy La Nina đang suy yếu. "Có khả năng tương đối cao là khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương sẽ bước vào giai đoạn El Nino nửa cuối năm nay, nhưng vẫn chưa thể dự đoán chính xác thời điểm bắt đầu hay cường độ tổng thể", Liu Yunyun, giám đốc bộ phận dự báo khí hậu tại trung tâm, nói với China Daily.
Một số mô hình máy tính, bao gồm cả mô hình tổng hợp được đánh giá cao của châu Âu, dự báo khá mạnh mẽ về khả năng El Nino hình thành, thậm chí có thể phát triển thành "siêu El Nino" cuối mùa thu.
Chuyên trang thời tiết AccuWeather cũng cho biết, nếu xuất hiện như dự đoán, El Nino có thể mạnh lên thành "siêu El Nino" với nhiệt độ mặt biển cao hơn mức trung bình dài hạn ít nhất 2 độ C. "Cường độ vẫn chưa chắc chắn, nhưng có khả năng xảy ra El Nino cấp trung bình đến mạnh vào mùa thu và mùa đông năm nay", Paul Pastelok, nhà khí tượng kiêm chuyên gia dự báo dài hạn tại AccuWeather, cho biết.
AccuWeather ước tính khả năng xảy ra siêu El Nino vào cuối mùa bão, khoảng tháng 11, là 15%. Trong khi đó, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc NOAA đánh giá xác suất xảy ra El Nino mạnh từ tháng 10-12 là 1/3, nhưng lưu ý rằng "rất khó chắc chắn" về cường độ.
Ảo ảnh xuất hiện trên Đường Kartavya tại New Delhi (Ấn Độ) do nắng nóng dữ dội tháng 4/2023. Ảnh: Hindustan Times
ENSO thường tạo ra El Nino ấm rồi đến La Nina lạnh cứ sau 2-7 năm, nhưng không phải lúc nào cũng đúng chu kỳ như vậy. Tương tự, mỗi pha thường kéo dài 9-12 tháng, song thời gian thực tế có thể thay đổi.
Lần gần nhất Trái Đất trải qua El Nino là từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024. Đợt này gần như đạt siêu El Nino, khi nhiệt độ mặt biển tăng vượt ngưỡng 2 độ C nhưng không duy trì đủ lâu. Siêu El Nino gần nhất xảy ra vào năm 2015-2016.
El Nino đã góp phần gây ra những đợt nắng nóng kỷ lục vào năm 2023 và 2024, với năm 2024 đang giữ kỷ lục năm nóng nhất lịch sử. Nếu hiện tượng này tái xuất, năm nay sẽ ấm lên nhưng khó vượt qua kỷ lục của 2024 vì đầu năm vẫn chịu ảnh hưởng của pha lạnh La Nina.
Dù vậy, theo nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather, nhiệt độ toàn cầu năm 2027 có thể bị đẩy lên mức kỷ lục. "El Nino đang đến. Điều này sẽ làm tăng ước tính về nhiệt độ toàn cầu năm 2026 (dù vẫn khó vượt 2024), và khiến 2027 rất có thể trở thành năm nóng nhất từng ghi nhận do độ trễ giữa ENSO và nhiệt độ bề mặt", Hausfather viết trên X tuần trước.
Chen Lijuan, trưởng bộ phận dự báo khí hậu của Trung tâm Khí hậu Quốc gia thuộc Cơ quan Khí tượng Trung Quốc, tỏ ra thận trọng. "Ở giai đoạn này, còn quá sớm để nói rằng một siêu El Nino nhất thiết sẽ dẫn đến năm nóng nhất lịch sử", bà nhận định.
Theo Chen, sự quan tâm của công chúng phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng về rủi ro khí hậu khi các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn trên toàn thế giới. Bà cho biết: "Bất kể El Nino có xảy ra trong năm nay hay không, tần suất gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan đã trở thành một thực tế mới dưới tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu".
Thu Thảo tổng hợp
