Những năm 1980-1990, các thương hiệu TV Nhật Bản tận hưởng thời kỳ hoàng kim nhất của mình trong lịch sử khi những cái tên như Sony, Panasonic, Sharp hay Toshiba đồng nghĩa với chất lượng và đẳng cấp. Không chỉ là lựa chọn đáng tin cậy hàng đầu, TV Nhật Bản còn biểu trưng cho tầng lớp thượng lưu và là giấc mơ của nhiều người dùng trên thế giới.
Trong giai đoạn này, công nghệ Trinitron của Sony là tiêu chuẩn cao nhất về chất lượng hình ảnh với TV màu. Năm 1996, công ty Sony (Trung Quốc) được thành lập tại Bắc Kinh, đánh dấu sự khởi đầu của gã khổng lồ Nhật Bản vào thị trường đông dân bậc nhất thế giới. Theo Sohu, một mẫu TV Sony Trinitron 29 inch lúc đó có giá tới 10.000 tệ (38 triệu đồng), tương đương mức lương vài năm của một người lao động trung bình và thậm chí cũng không dễ để có thể mua được.
Từ công nghệ Trinitron trong màn hình CRT đến cơ cấu chính xác của máy nghe nhạc Walkman, ngành sản xuất Nhật Bản đã thiết lập một chuẩn mực văn hóa công nghệ gần như không thể lay chuyển trong tâm trí người dùng. Các chuyên gia Trung Quốc nhận định thời kỳ thịnh vượng nhất của hãng ở đây kéo dài trong hơn một thập kỷ và sau đó vẫn còn rất nhiều người dùng trung thành.
KV-1310, mẫu TV Sony Trinitron đầu tiên. Ảnh: Cnet
Mùa xuân năm 1996, cuộc chiến lớn trên thị trường TV Trung Quốc bắt đầu. Ngày 26/3/1996, công ty nội địa Changhong đột ngột tuyên bố giảm giá tất cả các loại TV màn hình màu của mình, từ 18-30% so với giá chỉ một ngày trước đó. Cuộc chiến giá này được gọi là "Tháng ba đen" đã định hình lại bối cảnh của ngành công nghiệp TV Trung Quốc sau đó, theo Sohu.
Các thương hiệu khác như Konka, TCL và Panda cũng nhanh chóng làm theo cách của Changhong, tạo thành cuộc tấn công tập thể của "phe" trong nước trước đối thủ nước ngoài tới từ Nhật Bản. Kết quả sau đó vượt xa mọi kỳ vọng khi đến cuối 1996, thị phần TV màu nội địa tăng vọt lên 71,1%, các hãng Nhật cũng mất nhiều lợi thế đáng kể trên thị trường.
Tuy nhiên, cuộc chiến giá chỉ là bước đầu tiên để các thương hiệu Trung Quốc tồn tại. Những người đứng đầu hiểu rằng để cạnh tranh lâu dài, công nghệ bên trong sản phẩm mới là thứ quyết định thành bại.
Ngày 26/6/2005, Hisense ra mắt chip cùng tên công ty, một vi xử lý video kỹ thuật số đầu tiên do người Trung Quốc phát triển. Chủ tịch của Hisense khi đó, ông Zhou Houjian, giơ cao con chip nhỏ, tuyên bố chấm dứt kỷ nguyên không làm được chip của ngành công nghiệp TV màu Trung Quốc. "Nếu không có con chip của riêng mình, chúng ta mãi chỉ là những nhà sản xuất hạng hai", ông tuyên bố.
Sau thành công của Hisense, các công ty Trung Quốc tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu công nghệ, giảm bớt sự phụ thuộc trong các thành phần linh kiện tạo nên một chiếc TV.
Tuy nhiên, bước ngoặt chiến lược thực sự được cho là đến vào năm 2009. Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu, TCL đã đưa ra quyết định được đánh giá rất mạo hiểm vào lúc đó: đầu tư số tiền khổng lồ 24,5 tỷ nhân dân tệ (3,5 tỷ USD) vào dây chuyền sản xuất tấm nền LCD thế hệ mới 8.5. Công ty con của hãng là CSOT (China Star Optoelectronics Technology) sẽ đảm nhận việc vận hành và sản xuất này.
"Chúng ta phải tham gia vào ngành công nghiệp sản xuất tấm nền, nếu không sẽ luôn phải phụ thuộc vào nước ngoài", Chủ tịch Li Dongsheng nói khi đó và bác bỏ tất cả các ý kiến phản đối. Đây được coi là quyết định giúp Trung Quốc sau này trở thành nhà sản xuất chính cho nhiều hãng Nhật Bản trước khi thâu tóm chính các đối tác "cửa trên" của mình một thời.
Công nhân đang thử nghiệm một mẫu TV LCD trong nhà máy của TCL năm 2019. Ảnh: AP
Tấm nền màn hình là thành phần quan trọng nhất của một mẫu TV, có thể chiếm tới hơn 70% giá trị tổng thể. Nhờ nắm giữ các dây chuyền, công nghệ và năng lực sản xuất tấm nền, các thương hiệu TV Trung Quốc đang có chỗ đứng vững chắc trên thị trường, cạnh tranh sòng phẳng với hai hãng Hàn Quốc là LG, Samsung.
Các hãng Nhật Bản nổi tiếng với màn hình CRT và việc quá bảo thủ với công nghệ này là một trong những lý do chính khiến họ bị tụt lại so với Trung Quốc, Hàn Quốc. Tuy nhiên, Nhật Bản lại chính là cái nôi của ngành công nghiệp tấm nền LCD toàn cầu. Năm 1998, Sharp là công ty đầu tiên ra mắt màn hình LCD 14 inch trên thế giới và tới năm 1990, hãng vẫn dẫn đầu trong lĩnh vực.
Những năm đầu 1990, bốn nhà sản xuất TV lớn nhất của Nhật chiếm hơn 90% sản lượng xuất xưởng trên toàn cầu. Đứng sau thành công này là các nhà sản xuất tấm nền, tiêu biểu là Sharp khi chiếm giữ hơn 90% thị phần sản xuất tấm nền toàn cầu.
Tuy nhiên, mặt trái của ngành công nghiệp sản xuất tấm nền là chi phí đầu tư ban đầu rất cao, nhà sản xuất sẽ không thể thu lại được số vốn nếu lựa chọn công nghệ không chính xác. Trong 30 năm phát triển, dây chuyền sản xuất tấm nền LCD đã nâng cấp từ các công nghệ thế hệ 3.5 đến hiện tại là 10.5 hoặc lớn hơn. Những doanh nghiệp non trẻ từ Hàn Quốc, Trung Quốc chấp nhận đặt cược vào công nghệ mới với số tiền đầu tư khổng lồ đã thu lại được quả ngọt.
Gian hàng của TCL tại CES 2026.
Trong những năm 2010, khi các công ty Trung Quốc và Hàn Quốc cạnh tranh gay gắt thì các hãng Nhật Bản lại đặt cược sai vào các hướng đi công nghệ phụ trợ, thiếu ý chí đầu tư hoặc không quan tâm đến việc đầu tư vào năng lực sản xuất. Thay vì mở rộng quy mô, các hãng như Sony, Sharp, Toshiba lại tìm đến các đối tác Trung Quốc đặt gia công để đổi lấy sự an toàn trong ngắn hạn.
Hiện tại, Trung Quốc thống trị năng lực sản xuất tấm nền LCD. Ở lĩnh vực OLED kích thước nhỏ, Trung Quốc và Hàn Quốc có năng lực tương đương trong khi với tấm nền OLED kích thước lớn, các hãng Hàn Quốc vẫn đang có lợi thế dẫn đầu.
Năm 2025, thị phần xuất xưởng TV toàn cầu kết hợp của ba thương hiệu Trung Quốc lớn là TCL, Hisense, Xiaomi đạt 31,3%, lần đầu tiên vượt qua mức 28,4% của hai hãng Hàn Quốc là Samsung và LG. Đây được coi là dấu mốc quan trọng khẳng định việc các hãng Trung Quốc từ vị thế "thách thức bằng giá cả", "săn lùng công nghệ" đến "định hình thị trường" khi tham gia vào các tiêu chuẩn quan trọng cho sự phát triển của công nghệ màn hình toàn cầu.
Hoài Anh
