Ngày 10/3, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng cho biết các cán bộ bảo vệ rừng vừa phát hiện loài Địa nhãn Himalaya (tên khoa học Sapria himalayana Griff.) tại tiểu khu 649, thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt do Trạm bảo vệ rừng Cồn Roàng quản lý.
Đây là loài thực vật ký sinh hoàn toàn, thuộc họ Vi tháp (Rafflesiaceae), nhóm thực vật nổi tiếng với cấu trúc hoa lớn và hình thái đặc biệt. Các loài trong họ này sống phụ thuộc hoàn toàn vào cây chủ và được xem là một trong những nhóm thực vật ký sinh độc đáo nhất thế giới.
Khác với thực vật thông thường, Địa nhãn Himalaya không có diệp lục, lá hay thân để quang hợp. Cơ thể của chúng tồn tại chủ yếu dưới dạng các sợi ký sinh (haustorium) bám sâu vào rễ cây chủ để hút nước và chất dinh dưỡng. Phần duy nhất xuất hiện trên mặt đất là hoa, phục vụ cho quá trình sinh sản.
Tại tiểu khu 649, các cá thể được ghi nhận ký sinh trên rễ của những loài dây leo thân gỗ thuộc chi Nho (Tetrastigma), họ Nho (Vitaceae). Hoa có đường kính khoảng 15-20 cm, màu đỏ thẫm với các đốm vàng nhạt trên bề mặt. Đặc biệt, hoa của loài này phát ra mùi giống thịt phân hủy nhằm thu hút côn trùng thụ phấn, chủ yếu là các loài ruồi thuộc bộ Hai cánh (Diptera).
Theo các nhà khoa học, Sapria himalayana có biên độ sinh thái rất hẹp, chỉ xuất hiện trong rừng kín, mưa ẩm nhiệt đới, nơi có độ ẩm cao, tầng thảm mục dày và ít chịu tác động của con người. Sự hiện diện của loài được xem là chỉ dấu cho thấy sinh cảnh rừng vẫn còn nguyên vẹn và ổn định.
Địa nhãn Himalaya ghi nhận tại hiện trường tại tiểu khu 649. Ảnh: Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
Trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN, Sapria himalayana được xếp vào nhóm nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng cao do vùng phân bố hẹp và sự phụ thuộc hoàn toàn vào quần thể cây chủ. Vì vậy, việc ghi nhận loài này tại Phong Nha - Kẻ Bàng cho thấy hệ sinh thái rừng tại khu vực vẫn duy trì tốt cấu trúc tự nhiên.
Phát hiện mới cũng nâng tổng số loài thực vật được ghi nhận tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng lên 2.957 loài, tiếp tục khẳng định vai trò của khu vực như một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của Việt Nam.
Đắc Thành
