Bên cạnh xôi gà, bánh chưng hay mâm ngũ quả, có một món nhỏ nhưng mang ý nghĩa biểu trưng sâu sắc: chè trôi nước. Thiếu món này, nhiều người cho rằng mâm cúng chưa trọn vẹn. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ văn hóa, đây không phải yếu tố mê tín mà là nét đẹp truyền thống giàu tính biểu tượng.
Vì sao Rằm tháng Giêng được coi trọng?
Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới. Trong tâm thức người Việt, thời điểm này mang ý nghĩa “khóa vận” đầu xuân – tức là củng cố, hoàn thiện những điều đã khởi đầu từ Tết Nguyên đán.
Khác với mùng 1 mang tính mở đầu, Rằm tháng Giêng được xem như dịp để cầu bình an cho cả gia đạo, mong công việc thuận lợi, gia đình hòa thuận. Vì vậy, dù bận rộn đến đâu, nhiều gia đình vẫn cố gắng sắp xếp thời gian thắp hương, chuẩn bị mâm lễ giản dị nhưng trang trọng.
Chè trôi nước – Món “giữ vía” mang tính biểu tượng
Trong mâm cúng Rằm tháng Giêng, chè trôi nước (hay bánh trôi viên) thường được đặt ở vị trí trang trọng. Những viên bánh tròn, nhân đậu xanh ngọt dịu, chan nước gừng ấm mang nhiều tầng ý nghĩa:
Hình tròn tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy.
Viên bánh nổi trên mặt nước gợi liên tưởng đến sự vượt khó, hanh thông.
Vị ngọt thanh thể hiện mong ước gia đình hòa thuận, êm ấm.
Từ “trôi” trong dân gian được hiểu theo nghĩa “trôi chảy”, công việc suôn sẻ, tiền bạc lưu thông.
Ở nhiều nơi, sau khi đi chùa dịp Rằm tháng Giêng, người dân thường mua thêm chè trôi nước mang về thắp hương rồi cùng cả nhà thưởng thức. Hành động này mang ý nghĩa “chia lộc”, tạo sự gắn kết và khởi đầu năm mới bằng vị ngọt đoàn viên.
Mâm cúng Rằm tháng Giêng cần những gì?
Theo phong tục truyền thống, mâm cúng không nhất thiết phải cầu kỳ hay mâm cao cỗ đầy. Tùy điều kiện mỗi gia đình, có thể chuẩn bị:
Hương, hoa tươi
Trái cây
Xôi hoặc bánh chưng
Một bát chè trôi nước hoặc chè ngọt
Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và không khí sum họp. Một mâm lễ gọn gàng, ấm cúng sẽ mang lại cảm giác an tâm, khởi đầu thuận lợi hơn là sự phô trương hình thức.
Giá trị tinh thần quan trọng hơn nghi thức
Dưới góc nhìn văn hóa, việc chuẩn bị chè trôi nước trong Rằm tháng Giêng không phải để “giữ vía” theo nghĩa tâm linh cứng nhắc, mà là cách người xưa gửi gắm mong ước về sự tròn đầy và suôn sẻ.
Tâm lý học hiện đại cũng cho thấy, những nghi thức gia đình đầu năm giúp con người cảm thấy ổn định, yên tâm và tích cực hơn. Khi cả nhà cùng ngồi lại, chia nhau một bát chè ngọt giữa đêm trăng đầu năm, giá trị nhận được không chỉ là hương vị mà còn là sự gắn kết.
Rằm tháng Giêng vì thế không đơn thuần là một nghi lễ. Đó là dịp để mỗi người tự nhắc mình sống trọn vẹn, vun đắp gia đình và khởi động năm mới bằng tâm thế nhẹ nhàng, ấm áp.
Bởi suy cho cùng, điều “giữ lộc” bền lâu không nằm ở mâm cỗ lớn nhỏ, mà nằm ở sự yêu thương và sum vầy trong chính ngôi nhà của mình.
Hai lần vào bếp của Huỳnh Thanh Tuyền gây chú ýGĐXH - Sau gần 20 năm rời showbiz chăm lo cho tổ ấm nhỏ, thi thoảng Huỳnh Thanh Tuyền chia sẻ những kinh nghiệm nấu nướng trên trang cá nhân.
Phương Mỹ Chi mê mẩn món bánh ở chợ quê từng nhiều lần lọt top món ngon nhất thế giớiGĐXH - Với món bánh dân dã này, không chỉ Phương Mỹ Chi mà nhiều người cũng yêu thích món đặc sản chợ quê này.
