Dưới đây là 5 thói quen phổ biến trong bếp mà nhiều gia đình cần sớm thay đổi.
1. Tiếc của, cắt bỏ phần hỏng rồi tiếp tục ăn phần còn lại
Khoai tây mọc mầm, trái cây thối một góc, rau củ bị dập… thường được “cứu vớt” bằng cách cắt bỏ phần hỏng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khi thực phẩm đã bị mốc hoặc thối, nấm mốc và vi khuẩn có thể đã xâm nhập sâu vào bên trong, sinh ra độc tố mà mắt thường không nhìn thấy.
Nhiều độc tố như aflatoxin (trong hạt mốc), solanine (trong khoai tây mọc mầm) hay nitrit trong rau củ hỏng có khả năng chịu nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn khi nấu chín. Việc tiếp tục sử dụng phần “trông còn lành” vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây hại gan, thận và tăng nguy cơ ung thư.
Nguyên tắc an toàn: thực phẩm đã có dấu hiệu bất thường thì nên bỏ toàn bộ.
2. Ngâm thực phẩm quá lâu vì nghĩ “ngâm càng kỹ càng sạch”
Ngâm mộc nhĩ, nấm khô, miến, bún… từ sáng đến tối hoặc qua đêm là thói quen khá phổ biến. Thực tế, trong môi trường nước và nhiệt độ ấm, vi khuẩn có thể sinh sôi mạnh mẽ và tạo ra độc tố nguy hiểm.
Điển hình là mộc nhĩ ngâm lâu có thể sinh ra axit bongkrekic, một độc tố rất mạnh, gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh, không mùi, không vị và không bị phá hủy bởi nhiệt.
Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên ngâm thực phẩm trong thời gian cần thiết (thường 30 phút đến vài giờ tùy loại), sử dụng nước mát, thay nước khi cần và không dùng nếu nước ngâm có mùi lạ hoặc nhớt.
3. Lạm dụng đồ chế biến sẵn, thực phẩm “tiện đâu ăn đó”
Xúc xích, cá viên, thịt nguội, đồ hộp, mì ăn liền… ngày càng xuất hiện nhiều trong mâm cơm vì tiện lợi và rẻ. Tuy nhiên, các thực phẩm này thường chứa nhiều muối, chất bảo quản, phụ gia, chất tạo màu, tạo mùi.
Việc sử dụng thường xuyên có thể khiến cơ thể tích tụ natri, nitrit, nitrat và các hợp chất có nguy cơ chuyển hóa thành chất gây ung thư khi vào cơ thể. Trẻ em và người cao tuổi là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, thực phẩm chế biến sẵn chỉ nên dùng ở mức độ hạn chế, không nên trở thành lựa chọn thường xuyên trong bữa ăn gia đình.
4. Dùng lại dầu ăn nhiều lần
Nhiều gia đình có thói quen lọc dầu chiên rồi để dành dùng tiếp cho “đỡ phí”. Tuy nhiên, khi dầu ăn được đun ở nhiệt độ cao nhiều lần, cấu trúc chất béo sẽ bị biến đổi, sinh ra các hợp chất oxy hóa và chất độc như aldehyde, acrolein.
Những chất này có thể gây viêm, tổn thương tế bào, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, gan nhiễm mỡ và ung thư nếu tích tụ lâu dài.
Nguyên tắc an toàn là không tái sử dụng dầu đã chiên đi chiên lại nhiều lần, đặc biệt là dầu đã đổi màu, có mùi khét.
5. Chủ quan với vệ sinh dụng cụ nhà bếp
Thớt dùng chung cho thịt sống và đồ chín, dao không rửa kỹ giữa các lần chế biến, miếng rửa bát ẩm ướt dùng cả tháng… là những “ổ vi khuẩn” điển hình trong bếp.
Vi khuẩn từ thực phẩm sống có thể lây sang thức ăn chín, gây nhiễm khuẩn chéo. Nhiều loại vi khuẩn và độc tố vi sinh không bị tiêu diệt hoàn toàn nếu thực phẩm chỉ được làm nóng sơ qua.
Việc vệ sinh dụng cụ nhà bếp đúng cách, phân biệt thớt sống – chín và thay miếng rửa bát định kỳ là những bước nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong phòng ngừa bệnh tật.
Độc tố không đến từ một bữa ăn, mà từ thói quen kéo dài
Theo các chuyên gia, nguy cơ lớn nhất của những thói quen kể trên là không gây bệnh ngay lập tức, khiến nhiều người chủ quan. Độc tố tích tụ âm thầm trong gan, thận, hệ thần kinh suốt nhiều năm, đến khi phát hiện thì tổn thương đã khó hồi phục.
Giữ gìn sức khỏe cho cả gia đình không chỉ nằm ở việc ăn gì, mà còn ở ăn như thế nào, bảo quản ra sao và dám bỏ đi những thứ không còn an toàn. Đôi khi, thay đổi một vài thói quen nhỏ trong căn bếp lại chính là cách phòng bệnh hiệu quả nhất.
Từng bị tạt mắm tôm đòi nợ thay chồng, 'Nữ hoàng phòng vé' gây sốc với diện mạo tuổi U50, làm lại cuộc đời từ 'bán xôi vỉa hè'GĐXH - Bằng sự nỗ lực vươn mình mạnh mẽ và niềm đam mê nấu ăn sâu sắc, Kim Thư đã vực dậy cuộc sống và nuôi dậy thành công hai con trai, biến niềm đam mê nấu ăn trở thành một sự nghiệp đáng nể.
