Tiết mục sẽ được diễn ngày 5/2 tại Nhà hát Trần Hữu Trang (TP HCM), trong tọa đàm chủ đề Kỳ nữ Kim Cương với kịch nói miền Nam. Đạo diễn Thanh Hiệp - người dàn dựng - cho biết ban đầu vì nghệ sĩ gặp vấn đề sức khỏe, ban tổ chức không đề xuất bà lên diễn. Tuy nhiên, bà chủ động muốn trở lại sân khấu để ôn chặng đường làm nghề.
Nghệ sĩ Kim Cương thời trẻ, khi đóng "Lá sầu riêng". Ảnh: Nhân vật cung cấp
Nghệ sĩ chọn lớp diễn cao trào của tác phẩm, khi Sang - con trai bà Diệu - nhận ra sự hy sinh của mẹ. Diễn viên Mai Huỳnh đóng ông giáo Hoàng - người tình thời trẻ của bà Diệu. Nghệ sĩ Hữu Châu hóa thân thành cậu Năm - vai anh từng đảm nhận hơn 40 năm trước, khi mới vào đoàn kịch Kim Cương. Sự kiện do Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM cùng Hội Sân khấu phối hợp tổ chức.
Bà Kim Cương sáng tác Lá sầu riêng năm 1963, lấy bút danh Hoàng Dũng vì không tự tin vào tài viết kịch. Vở lấy bối cảnh đầu thế kỷ 20, kể về Diệu - một người mẹ nghèo, sống bằng nghề mò cua bắt ốc, nuôi con trai tên Sang trưởng thành. Lớn lên, Sang lấy được bằng bác sĩ, có người yêu là con nhà giàu. Lo gia đình bạn gái từ chối vì không môn đăng hộ đối, Sang nói dối anh vốn là con của một đốc phủ sứ, cha mẹ đã mất. Chiều lòng con, bà Diệu nhận là người vú nuôi Sang từ lúc lọt lòng đến lớn.
Trích đoạn "Lá sầu riêng" Kim Cương diễn cùng mẹ - cố nghệ sĩ Bảy Nam. Video: Đài truyền hình TP HCM
Nghệ sĩ cho biết sau hơn 50 năm công diễn, tác phẩm là vở ăn khách bậc nhất của đoàn kịch mang tên bà. Thập niên 1970-1980, nhiều lần bà cùng đoàn về tỉnh diễn cho hàng chục nghìn khán giả, đông đảo người xem xúc động với nỗi đau của nhân vật. Một lần, bà diễn đoạn Diệu tâm sự với con trai: "Hồi nhỏ mẹ chỉ cho con gói bánh, gói kẹo, con đã theo mẹ cả ngày. Giờ này, mẹ cho con cả cuộc đời mà sao con không nhận vậy Sang?". Dưới hàng ghế khán giả, nhiều người xem xúc động, bị cuốn theo diễn xuất của các nghệ sĩ.
Sau này, nhiều đơn vị đề nghị xin bản quyền dựng mới nhưng Kim Cương đều từ chối. "Tôi nói rằng tôi có gần 100 kịch bản, họ muốn lấy vở nào cũng được nhưng xin đừng chạm đến Lá sầu riêng. Vai Diệu của tôi có thể sẽ có người diễn hay hơn, nhưng vai bà Tư của má tôi thì khó ai thể hiện được", bà Kim Cương nói.
Nghệ sĩ Kim Cương được mệnh danh là "kỳ nữ" trong giới sân khấu Việt Nam, được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam vinh danh là: "Nghệ sĩ viết nhiều kịch bản kịch nói nhất Việt Nam". Bà nổi tiếng qua những vở Lá sầu riêng, Dưới hai màu áo, Trà hoa nữ. Ngoài thành tựu diễn xuất, bà Kim Cương còn nổi tiếng với công tác thiện nguyện. Nhiều năm, bà tổ chức sự kiện Nghệ sĩ tri âm để quyên góp giúp các diễn viên, nhạc công, soạn giả nghèo khổ.
Năm 2025, bà được vinh danh là một trong 60 cá nhân có công đóng góp cho sự phát triển của TP HCM 50 năm qua. Ở lĩnh vực văn hóa, bà là nghệ sĩ nữ duy nhất được tôn vinh, bên cạnh nhạc sĩ Xuân Hồng, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
Mai Nhật
