Không phải ngẫu nhiên, và càng không phải do “không khí lễ hội” đơn thuần. Đằng sau hiện tượng này là những cơ chế tâm lý và sinh học rất rõ ràng mà Tết vô tình kích hoạt.
Ảnh minh họa.
Trong suốt năm, phần lớn các cặp đôi vận hành hôn nhân trong trạng thái sinh tồn. Công việc, tiền bạc, con cái, trách nhiệm gia đình khiến não bộ luôn ở chế độ căng thẳng nền. Khi cortisol – hormone stress – duy trì ở mức cao trong thời gian dài, cơ thể sẽ tự động giảm các chức năng liên quan đến ham muốn và kết nối thân mật. Không phải vì hết yêu, mà vì cơ thể đang ưu tiên “sống sót” hơn là “gần gũi”.
Tết tạo ra một sự đứt gãy hiếm hoi của guồng quay đó. Nhịp sống chậm lại, lịch làm việc tạm dừng, những cuộc họp và deadline biến mất. Điều quan trọng hơn cả là vai trò xã hội cũng tạm thời được nới lỏng. Người chồng không còn là người gánh áp lực kiếm tiền mỗi ngày, người vợ không còn bị cuốn vào vòng xoáy cơm áo liên tục. Khi vai diễn giảm đi, con người thật bắt đầu quay trở lại.
Các chuyên gia tâm lý hôn nhân cho rằng, cảm xúc thân mật không nảy sinh khi hai người “cố gắng gần gũi”, mà khi họ cảm thấy mình không cần phòng vệ. Tết, với tính chất nghỉ ngơi và sum họp, tạo ra cảm giác an toàn tập thể. Khi xung quanh là không khí đoàn tụ, não bộ tự động gửi tín hiệu rằng: “Bạn đang ở nơi quen thuộc, bạn có thể thả lỏng”.
Một yếu tố khác ít được nhắc đến là sự gián đoạn của những mâu thuẫn lặp đi lặp lại. Trong năm, vợ chồng thường cãi nhau vì những vấn đề quen thuộc: tiền bạc, cách nuôi dạy con, trách nhiệm gia đình. Tết không giải quyết tận gốc các vấn đề đó, nhưng nó tạm ngắt chuỗi xung đột. Khi không còn tranh cãi kéo dài, hệ thần kinh có cơ hội hồi phục, cảm xúc tiêu cực lắng xuống, chỗ trống cho sự dịu dàng bắt đầu xuất hiện.
Ngoài ra, Tết còn mang đến một dạng kết nối rất đặc biệt: ký ức chung. Những bữa cơm gia đình, những lần dọn dẹp nhà cửa, đi chợ Tết, thắp hương giao thừa… đều là trải nghiệm mang tính nghi thức. Nghi thức giúp con người cảm thấy mình thuộc về một mối quan hệ, một mái nhà. Và cảm giác “thuộc về” chính là nền tảng sâu xa của ham muốn và gắn bó.
Đàn ông thường dễ mở lòng hơn khi họ không bị đánh giá về hiệu suất hay trách nhiệm. Phụ nữ lại dễ mềm ra khi không phải gồng mình kiểm soát mọi thứ. Tết, nếu không bị biến thành một cuộc chạy đua hoàn hảo, sẽ cho cả hai cơ hội hiếm hoi để gặp lại nhau ở trạng thái dễ chịu nhất. Không cần cố nói lời ngọt ngào, chỉ cần ít cáu gắt hơn, ít căng thẳng hơn, sự gần gũi đã tự khắc quay về.
Điều đáng nói là, chính vì Tết ngắn ngủi, nên cảm xúc trong những ngày này thường được cảm nhận rõ ràng hơn. Khi con người biết rằng khoảng thời gian thả lỏng là hữu hạn, họ trân trọng nhau hơn, kiên nhẫn hơn, và ít muốn làm tổn thương nhau hơn. Cảm xúc tích cực vì thế được khuếch đại.
Tuy nhiên, không phải cặp đôi nào cũng tận dụng được điều này. Có những gia đình bước vào Tết với tâm thế mệt mỏi, áp lực, kỳ vọng quá cao, khiến Tết trở thành nguồn stress mới. Khi đó, hiệu ứng kết nối sẽ không xảy ra. Ngược lại, những cặp đôi cho phép mình “chưa cần hoàn hảo”, cho phép nhau sai sót, chậm rãi, lại thường là những người cảm nhận rõ nhất sự gần nhau trong mấy ngày ngắn ngủi ấy.
Tết không làm hôn nhân tốt lên một cách thần kỳ. Nhưng Tết cho thấy một sự thật rất quan trọng: khi áp lực giảm, khi cảm giác an toàn tăng, khi con người được là chính mình bên người bạn đời, thì kết nối và ham muốn chưa bao giờ biến mất. Chúng chỉ chờ một khoảng lặng đủ dịu để quay trở lại.
10 phút trò chuyện trước khi ngủ giúp cải thiện hôn nhân thế nào?GĐXH - Trong nhịp sống hiện đại, khoảnh khắc trước khi đi ngủ của nhiều cặp vợ chồng thường trôi qua khá vội vàng.
