Những ngày giáp Tết năm nay, căn nhà nhỏ của vợ chồng Thanh và Mạnh lúc nào cũng đầy ắp đồ mới, nhưng không khí thì nặng nề hơn mọi năm. Đó là cảm giác căng căng rất quen thuộc của nhiều gia đình trẻ: tiền chưa về, Tết thì đã sắp tới, còn danh sách cần mua thì dài ra mỗi ngày.
Thanh làm kế toán cho một công ty may, lương ổn định nhưng thưởng Tết năm nay chưa có thông báo chính thức. Mạnh làm nhân viên kinh doanh, thu nhập thất thường, trông chờ nhiều vào khoản thưởng cuối năm của công ty và đối tác. Cả hai đều biết Tết năm nay kinh tế khó, không ai dám chắc mình sẽ được như mọi năm. Thế nhưng, chính vào lúc chưa chắc chắn ấy, Mạnh lại sốt ruột hơn bao giờ hết.
Gần đây, mỗi chiều tan làm, Mạnh lại mang về một món đồ mới. Khi thì một chiếc nồi chiên không dầu “đang giảm giá mạnh”, hôm khác là bộ bát đĩa mới vì “Tết phải dùng đồ đẹp cho có không khí”, rồi đến cả một cây đào vì sợ “để sát Tết là vừa đắt vừa xấu”. Mạnh có lý lẽ của mình: mua sớm thì rẻ, đợi đến cận Tết vừa không còn hàng đẹp, vừa dễ bị ép giá. Hơn nữa, lương thưởng kiểu gì cũng có, vay tạm rồi trả sau cũng chẳng sao.
Thanh thì nhìn mọi thứ bằng con mắt khác. Cô không phản đối mua sắm cho Tết, nhưng lo lắng khi tiền trong tài khoản ngày một vơi đi, trong khi khoản thưởng vẫn chỉ là dự đoán. Với Thanh, Tết không nhất thiết phải đủ đầy hình thức, quan trọng là không để sang năm mới đã gánh nợ. Cô nhiều lần nhắc chồng rằng năm nay chưa biết thưởng bao nhiêu, nhỡ đâu chỉ được bằng một nửa mọi năm thì số tiền đi vay để mua trước sẽ trở thành gánh nặng. Nhưng những lời nhắc ấy thường kết thúc bằng sự im lặng hoặc một câu nói quen thuộc từ Mạnh: “Lo xa làm gì, Tết mà, thiếu trước hụt sau nhìn chán lắm”.
Ảnh minh họa
Mâu thuẫn bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ. Ban đầu là vài lời càu nhàu khi Thanh thấy thêm một thùng hàng đặt giữa nhà. Sau đó là những cuộc tranh luận kéo dài hơn vào buổi tối vì sự háo hức cho Tết nhất của Mạnh. Thanh tính toán chi li từng khoản, từ tiền sinh hoạt tháng 1, tiền điện nước, tiền mừng tuổi hai bên nội ngoại, đến cả chi phí quay lại làm việc sau Tết. Mạnh thì đưa ra những ví dụ quen thuộc: năm ngoái mua sớm đã tiết kiệm được bao nhiêu, hay nhà hàng xóm sát Tết phải mua đồ vừa đắt vừa xấu ra sao.
Điều đáng nói là, dù cãi cọ, Mạnh vẫn không dừng lại. Theo lời Thanh kể, mỗi ngày đi làm về, cô đều thấp thỏm không biết hôm nay chồng sẽ mang thêm thứ gì. Có hôm là đôi giày mới “để Tết đi cho chỉnh tề”, hôm khác lại là thùng bánh kẹo mua sỉ vì “mua giờ còn lựa được loại ngon”. Những món đồ xếp chồng lên nhau trong góc nhà, tạo nên một cảm giác vừa đủ đầy vừa ngột ngạt.
Thanh không nói nhiều nữa. Cô chọn cách ghi chép lại tất cả các khoản chi, lặng lẽ cộng trừ mỗi tối. Con số cuối cùng khiến cô mất ngủ nhiều đêm liền. Trong khi đó, Mạnh vẫn tin rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn khi thưởng về, như những năm trước.
Ảnh minh họa
Câu chuyện của Thanh và Mạnh không phải là cá biệt. Những ngày giáp Tết, tâm lý sợ thiếu, sợ không bằng người khác, sợ “qua mất thời điểm đẹp” khiến nhiều gia đình chi tiêu trước khả năng thực có.
Khi Tết chỉ còn tính bằng ngày, căn nhà của họ đã đủ đồ để đón năm mới, chỉ có điều, sự an tâm thì vẫn chưa thấy đâu.
Niềm vui ngày Tết không nằm ở chuyện có nên sắm Tết hay không, mà ở việc chi tiêu dựa trên tiền “chắc chắn có” hay tiền “hy vọng sẽ có”. Với những gia đình trẻ, đặc biệt là khi thu nhập còn phụ thuộc nhiều vào lương thưởng cuối năm, việc mua sắm trước Tết cần được đặt trên một giới hạn an toàn, nên thống nhất với nhau một mức chi cố định dựa trên số tiền hiện có, coi khoản thưởng là phần cộng thêm chứ không phải nền tảng để tiêu trước.
Khi hai vợ chồng cùng ngồi lại, nói rõ nỗi lo của người giữ tiền và cả tâm lý sợ thiếu thốn của người mua sắm, việc chi tiêu Tết sẽ bớt căng thẳng hơn. Tết đủ đầy không chỉ nằm ở đồ đạc trong nhà, mà còn ở cảm giác yên tâm khi bước sang năm mới mà không phải bắt đầu bằng những khoản nợ và những câu trách móc chưa kịp nguôi.
