5h45 hàng ngày, Charlie Snodgrass bắt đầu làm việc trong nhà kho chứa 150 robot giao hàng của công ty Serve Robotics (Mỹ) ở West Hollywood. Mỗi robot đội một chóp nón với màu sắc khác nhau giúp xác định tình trạng. Màu hồng cho biết nó chưa qua kiểm tra, xanh lá nghĩa là đã được kiểm tra, các cảm biến đều sạch và pin đầy, trong khi màu cam là đang chờ hỗ trợ kỹ thuật. Chúng sẽ vận chuyển hàng trong phạm vi 4 km cho nền tảng giao đồ ăn DoorDash và Uber Eats.
Charlie Snodgrass điều khiển robot giao hàng của Serve Robotics bên ngoài nhà kho tại Los Angeles. Ảnh: Los Angeles Times
Những rắc rối cần bảo mẫu robot xử lý
Snodgrass là một trong những người đầu tiên làm nghề "chăn robot". Dù ngày càng thông minh và di chuyển linh hoạt, chúng vẫn cần con người giúp vệ sinh, sạc pin, bảo trì, thậm chí giải cứu. Robot của Serve Robotics được thiết kế để trông dễ thương và không gây nguy hiểm với góc bo tròn, mắt to và có tên riêng, giúp con người thấy thoải mái hơn khi ở gần, đôi khi còn giúp đỡ chúng.
Một số vạch sang đường yêu cầu người đi bộ nhấn nút để đèn tín hiệu chuyển màu và xe cộ dừng chạy, tuy nhiên, robot giao hàng không có tay nên cần hỗ trợ. Để thu hút sự chú ý của người qua đường, robot hiển thị lời kêu gọi trên màn hình: "Hãy nhấn nút sang đường giúp tôi nhé". Nếu xung quanh không có ai giúp, người chăn robot sẽ được điều đến.
Nhân viên Anthony Pimentel cho biết, một trong những ưu tiên hàng đầu là xử lý các trường hợp "hỗ trợ giao hàng tận nơi", khi khách hàng không ra ngoài nhận đồ và anh phải đến bấm chuông cửa. Những công việc thường ngày khác bao gồm giải cứu robot mắc kẹt trên vỉa hè gồ ghề và dựng lại robot bị lật nghiêng. Đôi khi, chúng cũng đi vào khu vực có kết nối mạng kém và người phụ trách phải đến đón.
Có thời điểm, đa số robot băng qua góc đường Sunset Boulevard và La Brea Avenue đều bị xô ngã. Serve Robotics phải bố trí người hỗ trợ gần đó để dựng chúng lại. Hiện tại, mức độ đón nhận robot của người dân đã tăng lên khi hình ảnh chúng vận chuyển hàng khắp thành phố trở nên quen thuộc.
Matthew Wood, giám sát viên với một năm kinh nghiệm tại trạm West Hollywood, nói với Los Angeles Times: "Khi tôi mới bắt đầu công việc, cứ 5 robot thì sẽ có một con bị vẽ bậy hoặc phá hoại theo cách nào đó. Bây giờ tỷ lệ chỉ còn khoảng một trên 50".
Robot giao hàng tại Los Angeles chật vật di chuyển trên đường phố ngập lụt giữa tháng 2. Video: Instagram/mona.the.pa
Pimentel chia sẻ, một trong những sự cố kịch tính nhất là vụ bắt cóc bất thành, khi có hai người cùng nhau khiêng robot nặng 90 kg lên thùng xe tải. May mắn là họ phát hiện kịp thời và một nhân viên đã điều khiển từ xa để robot lao nhanh xuống khỏi thùng xe. Nó tiếp đất bằng bánh xe và thoát thân an toàn.
Khi kết thúc ca làm việc, Pimentel sẽ trở lại kho. Bảng điều khiển trên laptop của quản lý ghi nhận các nhiệm vụ anh đã hoàn thành. Trong khi đó, những robot gặp trục trặc được đưa đến xưởng sửa chữa cạnh đó.
Cơ hội và rủi ro khi robot giao hàng bùng nổ
Ali Kashani, CEO Serve Robotics, dự đoán khi robot giao hàng ngày càng phổ biến, nhu cầu về người chăn cũng tăng theo. "Đây là loại công việc có thể mở rộng quy mô cùng với robot. Nếu chế tạo thêm robot, bạn vẫn sẽ cần người vận hành chúng", Kashani nói. Serve Robotics đang vận hành 2.000 robot giao hàng tại 20 thành phố.
Coco Robotics, đối thủ cạnh tranh của Serve Robotics, đặt mục tiêu tăng gấp 7 lần số lượng robot giao hàng, chạm mốc 10.000 cuối năm nay. Xe tự lái của Waymo và Zoox, robot hai chân và bốn chân, cánh tay robot độc lập, cũng ngày càng phát triển và có thể cần thêm người trông nom.
Instawork, nền tảng tuyển dụng lao động phổ thông, đang xây dựng lực lượng chăm sóc robot hùng hậu nhằm đáp ứng nhu cầu triển khai rộng rãi AI vật lý. "Thực sự không thể triển khai thứ này mà thiếu con người", Sumir Meghani, CEO Instawork, cho biết.
Theo Erik Stettler, nhà kinh tế trưởng tại công ty Toptal, số lượng tin tuyển dụng công khai cho vị trí kỹ thuật viên robot năm 2025 tăng 75% so với năm trước. Phân tích của Stettler cũng chỉ ra, kỹ thuật viên robot có mức lương trung bình là 64.000 USD một năm, bằng nửa mức 123.000 USD của kỹ sư robot.
Một nhân viên kiểm tra robot giao hàng tại nhà kho của Serve Robotics. Ảnh: Los Angeles Times
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của robot cũng gây ra nhiều lo ngại về tình trạng mất việc. Theo New York Times, đến 2033, Amazon ước tính bán được số sản phẩm gấp đôi, nhưng tự động hóa cho phép hoàn thành công việc mà không cần tuyển thêm 600.000 nhân viên.
Cả HSBC và Goldman Sachs đều dự đoán xe tự lái sẽ phát triển nhanh chóng và không thể đảo ngược, có thể đe dọa việc làm của hơn 7,5 triệu tài xế làm việc cho các dịch vụ gọi xe cũng như hàng triệu người khác lái xe máy, xe tải, xe van trong lĩnh vực thương mại điện tử và logistics khổng lồ của Trung Quốc. Theo Caixin, chỉ riêng hai công ty Meituan và Ele.me đã có hơn 11 triệu shipper.
Pan Helin, nhà nghiên cứu tại Đại học Kinh tế và Luật Trung Nam, mô tả việc robot thay thế lao động con người là vừa "đau đớn" vừa "không thể tránh khỏi". Ông dự đoán, người lao động trong ngành có rào cản gia nhập thấp và làm việc lặp đi lặp lại sẽ bị thay thế đầu tiên.
"Nếu lái xe tự động thực sự hiệu quả và an toàn hơn con người, thì việc thay thế chỉ là vấn đề thời gian. Điều tương tự cũng áp dụng cho công nhân dây chuyền lắp ráp trong nhà máy, tài xế giao đồ ăn và nhân viên chuyển phát", Pan nhận định.
Trên các diễn đàn trực tuyến, nhiều shipper thảo luận về cách ngăn robot chiếm việc làm. Một trong những đề xuất hàng đầu là dán sticker lên cảm biến để vô hiệu hóa chúng.
Tuy nhiên, Snodgrass không lo lắng về việc bị robot thay thế. Anh thậm chí đùa rằng khi robot nổi dậy thống trị thế giới, có thể mình sẽ được chúng chiếu cố. Anh nói: "Tôi nghĩ mình đã làm đủ để 'ghi điểm' rồi. Tôi luôn cố gắng đối xử tử tế với chúng".
Thu Thảo tổng hợp
