Chỉ trong vài tháng gần đây, hàng trăm sản phẩm mỹ phẩm lưu hành tại Việt Nam bị cơ quan quản lý yêu cầu thu hồi vì sai hồ sơ công bố, không đạt chất lượng hoặc chứa thành phần không đúng quy định. Mới nhất, Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế, thu hồi 291 sản phẩm mỹ phẩm trên toàn quốc do chứa Octamethylcyclotetrasiloxane - thành phần đã bị loại khỏi danh mục cho phép trong mỹ phẩm theo cập nhật mới của Hội đồng mỹ phẩm ASEAN.
Trước đó không lâu, cơ quan quản lý thu hồi 77 sản phẩm mỹ phẩm của một doanh nghiệp tại Hà Nội do không xuất trình được Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) - tài liệu kỹ thuật bắt buộc chứng minh chất lượng, độ an toàn và quy trình sản xuất. Ngoài ra, nhiều vụ việc khác cũng thu hút sự chú ý của dư luận như 131 sản phẩm mỹ phẩm bị thu hồi vì cơ sở sản xuất không đáp ứng điều kiện theo quy định.
Một số sản phẩm trong số 162 loại của Mailisa bị thu hồi. Ảnh: Chụp màn hình
Ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, cho hay các đợt thu hồi mỹ phẩm gần đây cho thấy cơ quan quản lý đang mạnh tay hơn trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm lưu hành. Các vi phạm trong ngành mỹ phẩm hiện nay tập trung vào một số nhóm chính. Trong đó, lỗi phổ biến nhất là không có hoặc không đầy đủ Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF).
Theo quy định, doanh nghiệp được phép tự công bố mỹ phẩm trước khi lưu hành, nhưng phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ kỹ thuật để xuất trình khi cơ quan chức năng kiểm tra. Nhiều doanh nghiệp chỉ hoàn tất thủ tục công bố ban đầu nhưng không xây dựng đầy đủ hồ sơ chứng minh độ an toàn, dẫn đến việc bị thu hồi khi kiểm tra hậu kiểm.
Một số sản phẩm bị phát hiện công thức thực tế khác với công thức đã đăng ký trong hồ sơ công bố. Điều này cho thấy khả năng thay đổi thành phần sau khi đăng ký hoặc sản xuất không tuân thủ quy trình đã khai báo.
Với mỹ phẩm, sai lệch công thức có thể khiến sản phẩm không còn đảm bảo độ an toàn hoặc hiệu quả như quảng cáo. Một số trường hợp nghiêm trọng hơn liên quan đến việc chứa chất không được khai báo trong thành phần hoặc sử dụng các hoạt chất đã bị hạn chế theo quy định của ASEAN.
Ngoài các vấn đề về thành phần và chất lượng, cơ quan chức năng cũng phát hiện nhiều trường hợp ghi nhãn công dụng vượt quá bản chất sản phẩm hoặc quảng cáo gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng. Đây là tình trạng phổ biến với các sản phẩm được quảng bá mạnh trên mạng xã hội.
Theo các chuyên gia, các vụ thu hồi phản ánh tốc độ phát triển nhanh của thị trường mỹ phẩm Việt Nam. Trong những năm gần đây, ngành mỹ phẩm tăng trưởng mạnh nhờ sự bùng nổ của thương mại điện tử, xu hướng chăm sóc cá nhân tăng cao, sự xuất hiện của nhiều thương hiệu nội địa và nhập khẩu. Theo số liệu từ Statista, thị trường mỹ phẩm Việt Nam năm 2024 ước đạt quy mô hơn 2,4 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng trung bình 10-15% mỗi năm, với 90% là hàng nhập khẩu, đặt ra thách thức lớn trong công tác quản lý chất lượng.
Một nguyên nhân khác khiến số vụ thu hồi tăng là hoạt động kiểm tra được tăng cường và người sử dụng cũng tích cực phản ánh các thông tin dấu hiệu vi phạm đến các đơn vị chức năng. Thực hiện Chỉ thị 13 và các công điện của Thủ tướng về hoạt động đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận và vi phạm sở hữu trí tuệ của các sản phầm hàng hóa nói chung và mỹ phẩm nói riêng, trong năm 2025, cơ quan này đã thực hiện 12 đợt kiểm tra cao điểm và đầu năm 2026 tiếp tục triển khai đợt cao điểm trước trong và sau tết nguyên đán, qua đó đã phát hiện nhiều trường hợp, sai phạm.
"Công tác hậu kiểm mỹ phẩm, xử phạt vi phạm hành chính, thu hồi sản phẩm và số tiếp nhận phiếu công bố được tiến hành kiên quyết, không có vùng cấm", ông Hùng nói. Nhờ vậy, tỷ lệ mỹ phẩm vi phạm chất lượng bị xử lý thu hồi giảm xuống dưới 1,5% trong hơn 3.000 mẫu mỹ phẩm lưu hành trên thị trường được các cơ quan chức năng lấy để kiểm tra.
Ông Hùng cho hay thời gian tới Cục Quản lý Dược nâng cao hiện đại hóa và minh bạch hóa, ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu quốc gia về dược mỹ phẩm. Cục phối hợp với Bộ Công An, Bộ Công thương hoàn thiện phần mềm truy xuất nguồn gốc sản phẩm và nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm để người dân tiếp cận dược phẩm, mỹ phẩm an toàn.
Đối với mỹ phẩm, định hướng của Cục là hoàn thiện thể chế (nghị định, thông tư), giảm thời gian giải quyết hồ sơ công bố sản phẩm mỹ phẩm. Tăng cường chủ động hậu kiểm hồ sơ công bố, hồ sơ thông tin sản phẩm và việc chấp hành các quy định của pháp luật về sản xuất, công bố và kinh doanh mỹ phẩm.
Cơ quan này cũng khuyến cáo người tiêu dùng chỉ mua thuốc và mỹ phẩm tại các cơ sở kinh doanh hợp pháp, có nguồn gốc rõ ràng. Tra cứu thông tin sản phẩm trên website chính thức của Cục trước khi sử dụng.
Lê Nga
