Trao đổi với phóng viên Gia đình và Xã hội, bác sĩ Bùi Thanh Hoài, hiện đang công tác tại Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết củ riềng có tên khoa học là Alpinia officinarum Hance. Trong dân gian và các tài liệu y học cổ, vị thuốc này còn được gọi bằng nhiều tên khác như cao lương khương, tiểu lương khương, phong khương hay galanga.
Theo các tài liệu Y học cổ truyền, riềng có vị cay, tính ôn, quy vào hai kinh tỳ và vị. Dược liệu này sở hữu tác dụng ôn trung tán hàn, giảm đau và hỗ trợ tiêu hóa cực kỳ hiệu quả. Chính vì vậy, riềng thường xuyên được chỉ định trong các trường hợp bệnh nhân bị rối loạn tiêu hóa do lạnh.
Củ riềng được sử dụng để chế biến các món ăn trong mâm cơm gia đình Việt.
Trên thực tế, riềng không chỉ được dùng trong Đông y mà cả Tây y cũng ghi nhận đây là một vị thuốc kích thích tiêu hóa, giúp người bệnh ăn ngon miệng hơn. Các chứng bệnh thường gặp như đầy hơi, đau bụng, đau dạ dày, nôn mửa, đi lỏng hay trúng hàn đều có thể thuyên giảm khi sử dụng riềng đúng cách. Thậm chí, ở một số địa phương, người dân còn dùng riềng tươi nhai trực tiếp để giảm đau răng tức thì.
Một số bài thuốc cổ truyền hiệu quả từ củ riềng
Tùy vào mục đích điều trị, liều dùng thông thường của riềng dao động từ 3–6g mỗi ngày dưới dạng thuốc sắc, bột hoặc rượu thuốc. Bác sĩ Bùi Thanh Hoài cũng chia sẻ một số bài thuốc cổ từ vị thuốc này:
- Chữa đau bụng, nôn mửa: Sử dụng 8g riềng phối hợp với 1 quả đại táo, sắc cùng 300ml nước, đun cho đến khi còn khoảng 100ml. Nước sắc này chia làm 2–3 lần uống trong ngày.
- Chữa sốt, sốt rét, kém ăn: Dùng 40g riềng tẩm dầu vừng sao kỹ kết hợp với 40g can khương nướng. Hai vị này tán nhỏ, trộn với mật lợn và vo viên bằng hạt ngô, mỗi ngày uống từ 15–20 viên.
Ngoài ra, riềng còn có thể phối hợp với các vị thuốc khác để chữa tiêu chảy, lỵ, hoặc kết hợp với than tóc rối trong các bài thuốc dân gian chữa ngộ độc thịt cóc. Tuy nhiên, bác sĩ khuyến cáo các bài thuốc này cần được sử dụng thận trọng và phải có sự tư vấn chuyên môn từ thầy thuốc.
Ngoài là gia vị cho món ăn, bác sĩ cũng chỉ ra loạt bài thuốc 'vô giá' từ củ riềng trong bếp: Trị đau bụng, sốt rét cực nhanh.
4 nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý
Dù có nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng do tính chất cay nóng đặc trưng, bác sĩ Hoài khuyến cáo 4 nhóm người sau đây cần thận trọng khi sử dụng riềng:
1. Người bị nóng trong, nhiệt miệng, táo bón: Riềng có tính nhiệt mạnh, nếu lạm dụng dễ gây nóng rát cổ họng, khô miệng và làm tình trạng táo bón trở nên nghiêm trọng hơn. Nhóm đối tượng này chỉ nên dùng riềng với lượng rất ít và tuyệt đối không dùng kéo dài.
2. Người viêm loét dạ dày, trào ngược nặng: Tính cay của riềng có khả năng kích thích niêm mạc dạ dày, dẫn đến đau thượng vị, ợ nóng và cảm giác khó chịu. Người bệnh chỉ nên ăn riềng đã nấu chín kỹ với lượng nhỏ, tránh hoàn toàn riềng sống hoặc riềng ngâm.
3. Người mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp: Do tác dụng tăng tuần hoàn và sinh nhiệt, dùng nhiều riềng có thể gây hồi hộp, nóng bừng và tăng cảm giác khó chịu. Nhóm người này không nên sử dụng riềng như một bài thuốc thường xuyên.
4. Phụ nữ mang thai: Tính kích thích và nóng trong của riềng có thể gây buồn nôn, không tốt cho thai phụ nếu dùng với mục đích làm thuốc. Các mẹ bầu chỉ nên sử dụng riềng như một loại gia vị với lượng rất nhỏ trong món ăn, tuyệt đối không uống nước sắc từ riềng.
Việc hiểu đúng và dùng đủ vị thuốc từ củ riềng không chỉ giúp nâng cao sức khỏe tiêu hóa mà còn đảm bảo an toàn cho bản thân và gia đình trong sinh hoạt hàng ngày.
Ăn canh 'bổ dưỡng' nấu từ củ lạ, người phụ nữ 42 tuổi suýt mất mạng vì độc tố cực mạnhGĐXH - Tưởng là món canh bồi bổ sức khỏe, người phụ nữ tại Hà Nội không ngờ mình vừa chạm tay vào "án tử" sau vài miếng ăn. Nếu không được đưa đi cấp cứu kịp thời, hậu quả có thể đã đặc biệt nghiêm trọng.
