Tại Đài Loan, văn hóa uống canh đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống ẩm thực hàng ngày. Dù là một nồi canh thuốc bắc giữ ấm khi trời chuyển lạnh, bát canh xương hầm gửi gắm tình cảm của người thân khi ốm đau, hay phần nước lẩu đậm đà cuối bữa ăn, nhiều người vẫn luôn tâm niệm rằng "tinh túy đều nằm ở nước dùng".
Tuy nhiên, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia với 20 năm kinh nghiệm lâm sàng, cảnh báo chính thói quen này đang góp phần đẩy tỷ lệ chạy thận tại Đài Loan lên mức cao nhất thế giới. Không ít người đã chủ động từ bỏ trà sữa hay đồ chiên rán nhưng lại vô tình phá hủy chức năng thận bởi niềm tin vào các loại "canh dưỡng sinh". Khi đun nấu thực phẩm quá lâu, cấu trúc tế bào vỡ ra, giải phóng lượng lớn kali, phốt pho và purin. Các độc tố này tích tụ trong máu, gây cao huyết áp, tổn thương ống thận và hội chứng urê huyết cao.
Ảnh minh họa: Asian Inspirations
Như bệnh nhân nam 65 tuổi tên Chen bị ngã nứt xương và phải dùng thuốc điều trị. Vợ ông liên tục ninh xương ống từ 5 đến 6 tiếng mỗi ngày và ép chồng uống hai bát lớn để bồi bổ. Chỉ sau hai tuần, ông xuất hiện tình trạng phù nề bắp chân, tiểu ít, khó thở và phải nhập viện cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ phốt pho và kali trong máu tăng vọt. Chỉ số lọc cầu thận (eGFR) của bệnh nhân tụt dốc từ 60 xuống 14, chạm ngưỡng suy thận giai đoạn cuối. Các bác sĩ nhận định việc dung nạp lượng lớn nước hầm xương đặc kết hợp với thể trạng đang dùng thuốc chấn thương đã đánh gục hoàn toàn chức năng thận của ông. Nhờ dừng uống nước hầm và điều trị y tế kịp thời, chức năng thận của bệnh nhân mới phục hồi lên mức 35.
Theo bác sĩ Hung Yung-hsiang, canh thuốc bắc không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rủi ro cao nhất. Nhiều loại dược liệu trôi nổi chứa hàm lượng kali rất cao và tồn dư hóa chất bảo quản, dễ gây ra tình trạng tăng kali máu cấp tính và dẫn đến ngừng tim. Xếp thứ hai là nước xương hầm lâu. Việc đun xương động vật nhiều giờ liền sẽ giải phóng hàm lượng phốt pho khổng lồ cùng các kim loại nặng tích tụ, gây vôi hóa mạch máu và đẩy nhanh quá trình hư hỏng bộ lọc tự nhiên.
Mối nguy hại tiếp tục hiện diện trong các bữa ăn hiện đại như lẩu, súp. Nước lẩu đun quá 30 phút, đặc biệt khi dùng các gói gia vị chế biến sẵn, chứa đầy phốt pho tiết ra từ thịt, kali từ rau củ và hàng loạt phụ gia công nghiệp. Trong khi đó, các loại súp dùng nhiều bột năng làm tăng vọt đường huyết, còn canh chứa măng lại mang lượng lớn axit oxalic dễ kết hợp với canxi tạo thành sỏi làm tắc nghẽn niệu quản....
Thận hoạt động âm thầm và thường không biểu hiện triệu chứng cho đến khi mất một nửa chức năng. Do đó, chuyên gia khuyên người dân thay đổi thói quen ăn uống ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe. Người tiêu dùng nên ưu tiên canh rau củ thanh đạm, rút ngắn thời gian nấu dưới 40 phút và tập trung ăn phần cái thay vì húp quá nhiều nước dùng.
Bình Minh (Theo SETN)
